Willehalm Instituut voor anthroposofie als graalonderzoek, koninklijke kunst en sociale organica

Wat is een ideale maatschappij?

2012-01-22T13:54:00.000+01:00

WaardeHans Blankers,

Hartelijkbedankt voor je filmpje De ideale maatschappij (link onderaan). Hiermijn aanvullend commentaar gebaseerd op de verschillende lezingen die ikvoor Occupy College Amsterdam en al eerder ook elders gegeven heb en mijndiscussiestuk “Oasen der menselijkheid – Beschouwing over de toekomst van deOccupy-beweging”, plus onderaan een literatuurlijst met links voor verdereverdieping.

Wat is een ideale maatschappij?

Vrijheid in hetgeestesleven, Gelijkheid in het rechtsleven en
Broederschap in het economischeleven.

Eenideale maatschappij is een menselijke samenleving die gebaseerd is op debekende idealen van de Franse revolutie aan het einde van de 18^deeeuw dwz. vrijheid, gelijkheid en broederschap (Liberté, Égalité etFraternité). Omdat men destijds echter niet wist hoe deze idealen concreet teverankeren waren in de maatschappij, keerden deze idealistische principes algauw om in hun tegenstelling: er ontstond een geweldadige revolutie en velemensen verloren hun hoofd onder de guillotine. In de volgende eeuw ontwikkeldenMarx en Engels hun revolutionaire communistische ideologie die tevens de nodigeslachtoffers eiste, mede omdat ze een drievoudige noodlottige denkfout maakten:1. Hun materialistische theorie van economische meerwaarde die beweert dat deondernemer het product van de arbeiders steelt is eenzijdig, omdat niet alleeneconomische waarde ontstaat door de toepassing van arbeid op de natuur(handarbeid), maar ook door de toepassing van geest op de arbeid (hoofdwerk).De ondernemer moet immers de arbeid rationaliseren door die te delen en tevenshet produkt van de arbeider naar de markt brengen om het te verkopen. 2. Hunmaterialistische opvatting van de geschiedenis dat de economie het onderbouw iswaarop de bovenbouw van politiek en het hele geestesleven berust, geldthoogsten vanaf de 16^de eeuw; is dus geen universele waarheid die vantoepassing is op de hele geschiedenis van de mensheid. Pas aan het begin van de20^ste eeuw wordt het probleem van de overgang van de politieke naareen wereldeconomie door de wereldwijde arbidsdeling en vrije beweging van hetkapitaal een steeds dringender pobleem, dat tot op heden niet opgelost is. 3.Hun manifest in de zin van Arbeiders van de wereld verenig jullie en neem, zonodig met bruut geweld, de productiemiddlen uit de handen van de heersendeklasse, de bourgeoisie is geen oplossing van het probleem dat wie deproductiemiddelen in handen heeft ook de lakens uitdeelt.

Welnu,nadat mede door de niet vreedzaam opgeloste economische tegenstelling tussenEngeland en Duitsland de vernietigende Eerste Wereldoorlog had plaatsgevonden, werden in het eerste kwartaal van de 20^ste eeuw de contourenvan een ideale maatschappij en een nieuw beschavingsprinipe, de socialeorganica, ontwikkeld en wel in het in 1919 verschenenen boek “De Kernpunten vanhet sociale vraagstuk”door de veelal geheel onterecht verguisde oprichter vande antroposofie, Rudolf Steiner (1861-1925). In dit boek kregen de idealen vande Frans revolutie eindelijk hun realistische grondslag toebedeeld, dwz. Vrijheidin het geestesleven (kunst, wetenschap en religie), Gelijkheid in hetrechtsleven (gebied van de staat en politiek) en Broederschap in heteconomische leven. Tevens werden de drie denkfouten van Marx en Engelsgecorrigeerd dwz. van hun eenzijdigheid verlost. Zo wordt er bv. gesteld dathet machtsprobleem van de productiemiddelen vreedzaam opgelost kan worden doordeze te neutraliseren en ze te doen toekomen aan de meest capabele mensen. Welmoeten daarvoor eerst economische associaties opgericht worden, bestaandeuit consumenten- handelaren – en producentorganisaties met een drievoudigetaak: naast het toekennen van de productiemiddelen, dienen ze het geld- encredietwezen van de banken over te nemen en de wereldhandel te regelen, ingoede banen te leiden.

Eenpoging om deze universele impuls van de driegeleding van het socialeorganisme, of te wel de sociale organica, als het Middeleuropees antwoord op dezog. 14 punten van de Amerikaanse president Wilson, met diens abstracte,onpraktisch oplossing van het nationaliteitenvraagstuk door het zog.zelfbeschikkingsrecht der volkeren, tijdens de vredesonderhandelingen inVersailles op tafel te brengen was jammerlijk mislukt. Ook de daarop volgendedriegeledingsbeweging in Duitsland en omringende landen, inclusief Nederland,kwam door allerlei tegenstand niet tot een doorbraak en moest opgegeven worden.Maar in 1922 ontwikkelde Rudolf Steiner in zijn cursus Wereldeconomievoor economiestudenten een nieuwe taal en denkwijze van deze sociale impuls,die tot de dag van vandaag m.i. meer dan ooit geldig ja broodnodig is. In dezeversie is de wereldeconomie als een sociaal organisme bestaande uit de drieproductiefactoren natuur, arbeid en kapitaal (geest) de hele aarde, men zobijna kunnen zeggen het milieu. Het omgaan met deze drie produtiefactorenteneinde een sociaal kunstwerk met rechtvaardige prijzen te ontwikkelen is eenhoge sociale, zelfs koninklijke kunst; daarom mag je, waarde Hans, ook best dekoningin en onze toekomstige koning daarop aanspreken…

Alslaatste richtte Rudolf Steiner en de zijnen tijdens de jaarwisseling de 1923/24in Zwitserland een algemeen menselijke maatschappij op, die bekend cq. miskendstaat als de Algemene Antroposofische Vereniging, op de grondslag van 15statuten (later principes genoemd) die een sociaalorganisch grondvestbelichamen voor elke menselijke samenwerkingsverband die zich op hetbewustzijnsniveau van de huidige tijdsgeest wil stellen. In mijn discussiestuk“Oasen der menselijkheid” heb ik geprobeerd aan te tonen dat ook deOccupybeweging zich aan dit sociaalorganisch oerbeeld zou kunnen orienteren.

Mijnstreven is, indien gewenst, om dit sociaalorganische gedachtegoed verder teontwikkelen in lezingen en workshop binnen Occupy College Amsterdam enomstreken, en daaruit praktische stappen te ondernemen op weg naar eenideale(re) maatschappij.

Literatuur:

1.RudolfSteiner, De Kernpuntenvan het sociale vraagstuk, Zeist 2004

2.Rudolf Steiner, Cursus Wereldeconomie, Rotterdam 1986 (al jaren uitverkocht; Engels uitgave isop internet)

3.Herbert Witzenmann, De rechtvaardigeprijs – Wereldeconomie als sociale organica, Amsterdam 2009

4.Herbert Witzenmann, Geldordeningals bewustzijnskwestie Een nieuw financieel stelsel vereist een nieuw beschavingsprincipe,Amsterdam 2009

5.Herbert Witzenmann, Sociale organica – Ideeën voor de hervorming van deeconomie, verschijnt binnenkort, eerstevoordracht op internet.

6.Herbert Witzenmann, Deprincipes van de Anthroposofische Vereniging als Levensgrondslag enscholingsweg

7.Herbert Witzenmann, Vormgeven ofbeheren – Sociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe

8.Robert Jan Kelder, Oasender menselijkheid – Beschouwing over de toekomst van de Occupybeweging

Op 20-1-201220:10, hans blankers schreef:

Beste mensen,

Sorry voor de wat late plaatsing.

Intro filmpje op Deideale maatschappij voor morgen

http://www.youtube.com/watch?v=BEdRdTUxMNk

Hartelijkegroet,

Hans

Vooraankondiging true crime "Doodlopende weg"

2012-01-14T17:52:00.001+01:00

De roman "DOODLOPENDE WEG" vanSlobodan Rado-jev Mitrić beschrijft hoe en waarom de Nederlandse film-makerTheo Van Gogh werd vermoord.

Voor elke moord, ongeacht over wie het gaat,is het nodig om de waarheid en niets dan de waarheid te vertellen en de waarheiderover te schrijven, of men dit nu leuk vindt of niet.

Aan u, geachte lezer, ligt het om deze romanwel of niet te steunen. Maar indien wij zwijgen, zal de moordmachine van deduistere krachten zonder belemmering verder doorgaan met doden: gisteren Theo,morgen een van ons.

Niemand heeft het recht - ongeacht of iemandvolgens de wet van een staat of religieuze gemeenschap werkelijk de doodverdient - om te doden. Vooral in de zogenaamde vrije democratische wereld, diebeweert dat ze de paden van vrijheid en rechtvaardigheid volgt.

Laten wij helpenom alle verantwoordelijken voor de moord op Theo van Gogh voor de rechter tebrengen.

Deze true crime (ISBN 978-90-73932-23-4) verschijntop 3 februari 2012 bij

UITGEVERIJ WILLEHALM INSTITUUT

info@willehalm.nl

Nieuwjaarsworkshop Spiritualiteit "Kerstmis tot Driekoningen"

2012-01-02T22:13:00.000+01:00

Deze Nieuwjaarsworkshopmet de titel "Kerstmis tot Driekoningen" in het kader van dewerkgroep Spiritualiteit van het Occupy College Amsterdam met Robert Jan Keldervindt plaats op 7 januari, een dag na Driekoningen op 6 januari en de dag dathet Oosterse, Orthodoxe Christendom Epifanie, de verschijning van de Heer alshun, of het eigenlijke Kerstmis viert. De workshop is eenvoortzetting van de workshop "Kerstmis - Wereldvrede" die op 24december jl. op het daarna die Kerstavond tot Wereldvredeplein omgedoopteBeursplein plaatsgevonden heeft en wel met de stelling "Vrede op aardeblijft zonder bevrijding van de wereldeconomie een vrome wens."

De ondertitelvan deze workshop "Wereldreligies + Wereldeconomie = Wereldvrede"dient zo gelezen te worden dat de vereniging van alle wereldreligies pas dantot wereldvrede zal leiden, wanneer er een rechtvaardige wereldeconomieontstaat. Dat dit kan door middel van een nieuw beschavingsprincipe, de socialeorganica, zal aangetoond worden.
Er zal ook ingegaan worden op de Nieuwjaarswens om een op maat gesneden tent ophet nieuwe Wereldvredeplein neer te zetten met voor de ingang een kunstwerk bestaandeuit de symbolen van de verschillende wereldreligies die hun vereniging totuitdrukking brengt.

Inleiding

Als voorbereiding kunnen de verschillende teksten dienen die in de laatste tijdop dit forum onder de naam willehalm zijn verschenen. Hier nog enkeleaanwijzingen wat op 7 januari aan de orde zal komen: Willehalm is de naam vaneen heldendicht van de Duitse graaldichter van het graalverhaal van Parzival,Wolfram von Eschenbach. Willehalm is ook de naam van de hoofdfiguur vandeze epos en gaat over niemand anders dan de middeleeuwse stichter vanhet Oranjehuis, de oorspronkelijke Frankische Graaf Willem van Oranje, en diein Frankrijk bekend staat als Guillaume d'Orange, de roemrijke paladijn vanKarel de Grote en die getrouwd was met Arabelle een Arabische prinses die hijnota bene in Arabische gevangenschap tot het Christendom had bekeerd…In het boek “Willem van Oranje, Parzival en de Graal – Wolfram vonEschenbach als historicus” door de Zwitserse graalonderzoeker Werner Greub(1909-1997) wordt ontwikkeld dat deze eerste Willem van Oranje de bron, dehistorische zegsman voor de "Parzival" is geweest. In de 11de eeuw verklaard totbeschermheilige van de ridders, was hij bovendien een van de laatstebeschermheren van het Keltische, Johannietische of te wel hetGraalchristendom, dat in de door Rudolf Steiner ontwikkelde wetenschap van degraal, de antroposofie een wederopstanding heeft beleeft.

Het Graalchristendom

Dit Graalchristendom kenmerkt zich door de verbinding met dezogenaamde heidenvan de Oudheid in eer te houden en Christus als een kosmisch wezen tebeschouwen die bij de doop in de Jordaan door Johannes zich incarneerde inJezus van Nazareth, en na de kruisiging en opstanding, tot geest van de aardewerd. Zijn kosmische reis vanaf de zon door de planeten naar de aarde heenspiegelt zich in alle mythologieën en voorchristelijke wereldreligies, waar hijonder een andere naam bekend is. Dit is de basis voor de mogelijke verenigingvan alle (voorchristelijke) religies – de Islam is als een enige na-christelijkewereldreligie is een speciaal geval, dat in samenhang met de DrieWijzen uit hetOosten en Arabel moet worden bekeken.

Wereldeconomie

Deze vereniging alleen kan echter nog niet tot vrede op aarde leiden, daarvoordient de wereldeconomie bevrijdt te worden uit de handen van de politici enbankiers, die eigenlijk allen gevangen zitten in een materialistische,fysikalistische denkwijze die totaal niet in staat is om de wereldeconomie alseen sociaal, de hele aarde als het lichaam van Christus omvattend, organisme tebevatten, laat staan te besturen en in goede banen te leiden door hetbewerstelligen van rechtvaardige, eerlijke prijzen in de wereldhandel.

Sociale organica

Het nieuwe beschavingsprincipe de sociale organica is daartoe wel in staat,mits natuurlijk inzicht in het functioneren van een gezond sociaal organismevoorhanden is. Daarvoor is een wetenschap van de wereldeconomie nodig, diereeds in 1922 in een Cursus Wereldeconomie door Rudolf Steiner in Zwitserlandvoor studenten van de economie werd gegeven, maar die helaas nog niet de zobroodnodige aandacht heeft gekregen, noch door de religieuze leiders van demensheid noch door de meeste antroposofen. Een gelukkige uitzondering isde Duitse antroposoof/filosoof èn industrieel Herbert Witzenmann(1905-1988), die in zijn geschriften zoals "De rechtvaardige prijs -Wereldeconomie als sociale organica" en "Geldordening alsbewustzijnskwestie - Een nieuw financieel stelsel vereist een nieuwbeschavingsprincipe" deze wetenschap van de wereldeconomie verder heeftontwikkeld, en die ik in eerdere lezingen op het voormalige Beursplein voor hetOccupy College alsmede in het discussiestuk “Beschouwing over de toekomst vande Occupy-beweging” ter sprake heb gebracht.

Een wereldeconomisch bevrijdingsfront

Toont ons de sociale organica als een nieuw beschavingsprincipe, een methode,een weg naar de omvorming van de op machtswellust en een materialistischonmenselijkheidscultus gebaseerde wereldeconomie naar een op broederschap eneen idealistische menselijkheidscultus gestoelde wereldeconomie, een nog op terichten wereldeconomisch bevrijdingsfront zou een middel kunnen zijn om datdoel te treffen. Dit doel is niets anders dan de hedendaagse Graalimpuls en inzijn dienst treden kunnen moderne graalridders, die zowel de meermannelijke riddersdeugden van moed, trouw en rechtvaardigheid alsmede de meervrouwelijke monnikenbeloftes van gehoorzaam, kuisheid en armoede een nieuwebetekenis weten te geven (zie daartoe het boek “De Deugden – Jaargetijden vande ziel” dat op het verleden zomer tijdens het Ruigoord Landjuweel Festival ophet Novaglobe Symposium “Een nieuwe samenleving” voor het eerst gepresenteerdwerd onder de titel “Een nieuwe hoffelijkheid”)

Een dergelijk doortastend beschavingsoffensief verdient een overenkomstiguiterlijk en behuizing in een op maat gesneden tent, zoals voorgesteld, metdrie masten, eigen vaandels en wapen (met daarin het wapen van Amsterdam met dedeugden van heldhaftigheid, vastberadenheid en barmhartigheid) en een nog teschrijven lijfspreuk.

(Noot: In de workshop zal verder ingaan worden op het nieuwebeschavingsprincipe, de sociale organica, als een weg naar de omvorming van dewereldeconomie en als het middel daartoe een nog op te richten wereldbevrijdingsfrontbemand door moderne Graalridders (m/v) die in het spoor treden van hunbeschermheilige Willehalm van Oranje en zijn Arabische prinses Arabel.Verder zal aan de orde komen het voorstel voor een nieuw, op maat gesnedentent als uiterlijk en bezuizing voor de leden en leger van dit apolitiek,wereldeconomisch vreedzaam bevrijdingsfront plus een door deze ideeën geïnspireerdkunstwerk op het pleincentrum dat dan de naam Wereldvredeplein eer aandoet alsaanvulling op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing. - Bovengenoemde titelsen teksten staan elders op deze blog en/of kunnen gegoogeld worden. Zie ook deblog "De Jezus-Mysteriën - Rudolf Steiners Evangeliënchronologie en de Christusprofetie van Zarathoestra, dat twee hoofdstukken van eenboekdeel van de voorgenoemde Graaltrilogie van Werner Greub bevat, en dat zoals aangekondigdeigenlijk op Driekoningen gepresenteerd had moeten worden, maar doorwerkzaamheden aan het Occupy College en andere dringende taken overvleugeld werd.RJK)

“Vrede op aarde” op de Dam - Beursplein omgedoopt tot Wereldvredeplein

2011-12-26T18:11:00.001+01:00

Persbericht Werkgroep Spiritualiteit OccupyAmsterdam

Amsterdam 26 december 2011 – Na de workshopKerstmis Wereldvrede op zaterdagmiddag 24 december jl. onder de titel“Vrede op aarde blijft zonder bevrijding van de wereldeconomie een vrome wens”in de tent op het Beursplein met Robert Jan Kelder riep deze tijdens hetLove&Light Festival later die Kerstavond het Beursplein, minstens tijdensde Kersttijd tot en met Driekoningen op 6 januari, uit tot Wereldvredeplein.

Op de eerste Kerstdag werd vervolgens o.m.v. Johannes Kelder en eentoevallig voorbijkomende Engelse toeriste een spandoek met de tekst van deworkshop op de Dam niet alleen vóór het Nationale monument (zie foto van deeveneens toevallig aaanwezige Amsterdamse fotograaf Robby Hiel), maar ook vóórde Kerstboom en het Paleis op de Dam, vóór de gesloten deuren van de Beurs ophet Beursplein en bij de kerstboom op het plein voor het Centrale Stationkort in stelling gebracht. Daarna werd er tegen het eind van het Kerstfeest ineen propvolle Amsterdamse Dominicuskerk met in de achterground de spandoek ophet podium over deze acties bericht.

Alles werd gefilmd en zal binnenkort op internet geplaatst worden. Eenbericht over wat er tijdens de workshop zelf te berde werd gebracht, met hieren daar wat korte excursies, bronnen en citaten volgt. Intussen staat op het Forum vanOccupy The Netherlands onder de gebruikersnaam willehalm en op de blogs http://willehalminstituut.blogspot.comreeds het een en ander over het thema van de workshop te lezen.

Info: Werkgroep Spiritualiteit Occupy Amsterdam, Robert Kelder 020-6944572,06-23559564; rjkelder@planet.nl

Workshop Kerstmis Wereldvrede

2011-12-22T23:02:00.003+01:00

Vrede op aarde blijft zonderbevrijding van de wereldeconomie een vrome wens

Amsterdam, 22december 2011 – Opzaterdagmiddag 24 december as. zal er op het Beursplein een workshoponder de titel “Workshop Kerstmis Wereldvrede - Vrede op aarde blijft zonderbevrijding van de wereldeconomie een vrome wens” van 14.30 tot 16.00 uur metRobert Jan Kelder plaatsvinden. Het is verder de bedoeling om dit thema van deworkshop tijdens de Kersttijd en daarna in het Occupy College en door dewerkgroep Spiritualiteit van Occupy Amsterdam verder uit te werken en daarbijook vertegenwoordigers van alle wereldreligies uit te nodigen. Dit met het oogom doortastende ideeën te ontwikkelen hoe de huidige op egoïsme en een onmenselijkheidscultusgebaseerde wereldeconomie uit de handen van de politici en de banken bevrijd en in dienst van de mensheid op aarde gesteld kan worden. (Voor een antroposofische beschouwing op de interreligieuze vredesdienst die op 12 december 2010 door de Soefi beweging in Anmsterdam werd georganiseerd, zie "Vrede als werkwoord" op deze blog).

Boek- en beeldpresentatie De Deugden – Jaargetijden van de ziel

2011-12-19T17:02:00.000+01:00

Persbericht Occupy Amsterdam

(Subgroup Spiritualiteit)

Amsterdam, 19december 2011 – Op woensdagmiddag 21 december zal er van 14 tot17 uur in de zaal van het restaurant W139 opde Warmoestraat 139 achter het Beursplein onder de titel “Een nieuwehoffelijkheid” een boekpresentatie van De Deugden – Jaargetijden van de ziel van Herbert Witzenmann alsmede eententoonstelling plaatsvinden van 13 verluchtingen van kunstschilder Jan de Kok.

Op de tentoonstelling zullenkleurkopieën van de 13 verluchtingen en de daarbij behorende 12 mediatieveteksten van De Deugden op 12 panelen van A-2 formaat te zienen te lezen zijn. Het evenement gaat niet uit van W139, maar vindt plaats inhet kader van de subgroep Spiritualiteit van Occupy Amsterdam, die onlangs isopgericht i.v.m. een actie omtijdens de Kersttijd het Beursplein om te dopen tot Wereldvredeplein. De boekpresentatie zal door vertaler/uitgever Robert Jan Kelder van hetAmsterdamse Willehalm Instituut worden verzorgd met een uit zijn voorwoordgeput betoog: “Een nieuwe hoffelijkheid’’.

Het boek en de verluchtingen werden aleerder dit jaar gepresenteerd en tentoongesteld tijdens een symposium op hetfestival Landjuweel in Ruigoord met het thema ‘Denieuwe samenleving”

Titel: De Deugden –Jaargetijden van de ziel (ISBN 978 907393 2227)

Titel presentatie: Eennieuwe hoffelijkheid

Locatie: W139, Warmoestraat139, 1012 JB Amsterdam

Datum en tijd: Woensdag, 21december 2011; 14-17 uur

Info: Robert Jan Kelder

Tel.: 0206944572;06-23559564

Email: rjkelder@planet.nl

Op naar een Wereldeconomisch Bevrijdingsfront

2011-12-15T00:46:00.001+01:00

Willehalm Instituut Persbericht

"Geldordening als bewustzijnskwestie -

Op naar een Wereldeconomisch Bevrijdingsfront"

Amsterdam, 15 december 2011 - Onder deze titel zal Robert Jan Kelder, oprichter van het Amsterdamse Willehalm Instituut voor Sociale organica, vandaag op het Beursplein van 14.00 -15.30 uur in het kader van de door Occupy College georganiseerde week van de bewustwording van het geldstelsel een (voor)-lezing geven.

Dit is de tweede lezing nadat Kelder op 25 november een lezing voor Occupy College heeft gehouden onder de titel "Crisis en alternatief - Sociale organica als kandidaat voor de hervorming van de economie". De lezing vandaag beoogt een inleiding te geven op de eerste voordracht "Dynamische geldfuncties" uit het door Kelder vertaald en door hem opgerichte Willehalm Instituut uitgegeven boekje "Geldordening als bewustzijnskwestie - Een nieuw financieel systeem vereist een nieuw beschavingsprincipe" van de wijlen Duitse filosoof /antroposoof èn industrieel Herbert Witzenmann. In de inleiding zal Kelder aantonen dat er overal aanzetten zijn tot het invoeren van dit nieuw beschavingsprincipe, zo ook bv. Johan Cruijff met zijn revolutionaire Ajax-model, waarin hij bepleit dat de voetballers en niet meer de directie, mangement en de aandeelhouders de boventoon dienen te voeren, een omkering dus van het huidige beschavingsprincipe waarin, in plaats van de vormgevers, sportmensen, kunstenaren en leraren etc., de managers, de beheerders het zeggen hebben (zie daarover de sociaal-esthetische studie "Vormgeven of beheren - Rudolf Steiners sociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe" ook van Herbert Witzenmann.

Kelders recent discussiestuk "Oases der menselijkheid - beschouwing over de toekomst van de Occupy beweging" is deels gebaseerd op de voordracht over dynamische geldfuncties, die als ondertitel heeft "Een zinnig criterium voor het onderscheiden van positieve en negatieve geldwerkingen van organisaties" (In deze eerste van vier voordrachten, integraal hier na te lezen, is tevens uiteengezet hoe deze oasen der menselijkheid als startblokken voor een nieuwe samenleving dit nieuwe beschavingsprincipe kunnen voorbereiden en uitdragen.)

Doel van deze tweede lezing is dus om verder doortastende, goed doordachte ideeën aan te dragen die kunnen leiden tot de vorming van een breed gedragen "Wereldeconomisch Bevrijdingsfront" (WEBF), of in het Engels "World Economic Liberation Front" (WELF), dat de huidige op egoïsme gebaseerde wereldeconomie uit de handen van de politici en bankiers weet te bevrijden door haar in het licht van het nieuwe beschavingsprincipe om te vormen tot een op altruïsme gebaseerde wereldeconomie, en wel door het oprichten van een vlechtwerk van economische associaties, dwz. advies- en beleidsorganen bestaande uit producenten-, consumenten- en handelarenorganisaties met vergaande bevoegdheden om ten eerste het geld- en kredietwezen, ten tweede de handel en ten derde de overdracht van de geneutraliseerde productiemiddelen te overzien en reguleren, opdat rechtvaardige prijzen bewerkstelligd kunnen worden.

Zie hierover ook: "De rechtvaardige prijs - Wereldeconomie als sociale organica" van Herbert Witzenmann, een geniale inleiding op Rudolf Steiners in 1922 voor studenten van de economie gehouden cursus Wereldeconomie (nog steeds uitverkocht, wel voorhanden in het Engels als "World Economy – Formation of a Science of World Economy", en de eerste voordracht van het in het volgend jaar verschijnende boekje "Sociale organica - Ideeën voor de hervorming van de economie" (RJK)

Info: willehalm@gmail.com; tel. 020-6944572; 06-23559564

Herders- èn koningskribbe - De Jezus-Mysteriën

2011-12-11T20:08:00.001+01:00

RudolfSteiners Evangeliënchronologie en de Christusprofetie van Zarathoestra

Amsterdam,Derde Advent, 11 december 2011 – Het Willehalm Instituut voor antroposofie als graalonderzoek,koninklijke kunst en sociale organica heeft op 9 december jl. een blog geopend waar deeerste twee hoofdstukken te bestuderen zijn van het boek De Jezus-Mysteriën van Werner Greub, een boek dat op Driekoningen, 6 januari 2012 op een nogniet bekende plaats gepresenteerd zal worden. In de inleiding valt een passagete lezen uit het nog niet vertaalde derde hoofdstuk “Zarathoestra en de drie Magiërs”, waarin er voorgesteld wordt omeen herders- èn een koningskribbe onder de kerstboom te plaatsen.

In het Evangelievan Matteüs en die van Lucas worden twee aparte geboorteverhalen geschilderd.Het gaat hierbij om twee verschillende, maar beiden van het Huis van Davidafstammende, Jezuskinderen, die op twee verschillende tijden - het Matteüskindvóór en het Lucaskind na de dood van Herodes - onder twee verschillendeomstandigheden – het ene van Davids zoon Salomon afstammende koningskind in eenhuis cq. paleis en het andere van Davids zoon Nathan afstammende priesterkindin een kribbe of voedselbak uit een stal - geboren werden in Bethlehem van twee verschillende, maar beiden Josef en Marie geheten ouders, die optwee verschillende plaatsen - de Lucasouders oorspronkelijk in Nazareth en deMatteüsouders in Bethlehem - woonachtig waren. Wie deze twee Jezuskinderenwaren, hoe ze in hemelsnaam zich tijdens de korte periode tussen hetzoekraken van de twaalfjarige Lukas en diens terug gevonden worden doorzijn verbaasde ouders in de tempel van Jeruzalem tot de ene Jezus van Nazarethverenigden, hoe dan deze 30-jarige Jezus bij de doop door Johannes in deJordan, volgens een acht en half duizend jaar oude profetie van de grote Perzischeingewijde Zarathoestra, zich verbond met het uit de kosmos neergedaaldeChristuswezen en vervolgens als Jezus Christus na Zijn menswording, kruisigingop 3 april, 33 en opstanding zich met de mensheid en aarde verbonden heeft, ennu Zijn wederkomst niet in de fysieke, maar in de etherische wereld beleeftvoor diegenen wier harten er open voor staan - dat en nog oneindig veelmeer is het eeuwen lang omraadselde onderwerp van de Jezus-mysteriën, die voorhet eerst meer dan 100 jaar geleden door Rudolf Steiner, de grondlegger van deantroposofie of te wel de wetenschap van de Graal, in zijn zogeheten VijdeEvangelie geopenbaard werden.

Hoewel priestersvan de door Rudolf Steiners christologie geïnspireerde Christengemeenschap,zoals Emil Bock, antroposofen hier te lande zoals Wim Veltman en vrijepastoors zoals Hans Stolp over dit Vijfde Evangelie boeken geschreven envoordrachten gegeven hebben, kan men evenwel niet zeggen dat de baanbrekendeontdekking van Rudolf Steiner dat het inderdaad om twee verschillendeJezuskinderen gaat en dat dus de Evangeliën ook op dit punt de waarheid zeggen,door de overige religieuze leiders van het Christendom serieus is genomen, laatstaan algemeen ingeburgerd is, ja door sommigen zelfs als regelrechte ketterijwordt afgedaan. In de Wikipedia of elders bv. is niets van deze ontdekking terugte vinden.

Volgens deZwitserse antroposoof Werner Greub (1909-1997, schrijver van DeJezusmysteriën, dat uit vier hoofdstukken van het derde deel Erwachen anGoethe van zijn graaltrilogie Willemvan Oranje, Parzival en de Graal - Wolfram von Eschenbach als historicusbestaat, komt deze afwijzing o.m., omdat verreweg de meeste antroposofischeschrijvers de aanwijzing van Rudolf Steiner dat de geboortetijden van de tweeJezuskinderen slechts enkele maanden uit elkaar lagen niet juist geïnterpreteerdhebben, waardoor het onmogelijk wordt om Rudolf Steiners ondekking historischte onderbouwen en die daarmee ook tegen een kritische, ongelovige buitenwereldte verdedigen. Dat er destijds binnen het Goetheanum, Vrije Hogeschool voorGeestewetenschappen, het door Rudolf Steiner gestichte onderzoeks- enonderwijscentrum van de Antroposofische Vereniging in Zwitserland, Duitslanden ook hier te lande geen ruimte werd geschapen om deze cruciale controverseover het tijdsverschil en daarmee de ware geboortejaren van de tweeJezuskinderen te beslechten, ja dat er hierover een heuse Graaloorlog,zoals Werner Greub het in het nog niet vertaalde deel 2 van zijn graaltrilogie VanParzival to Rudolf Steiners wetenschap van de Graal noemt, ontstond en die– het mag hier gezegd worden - in wezen nog steeds bestaat, een Graaloorlog dieertoe leidde dat deel 2 en 3 van zijn Graaltrilogie volgens afspraak destijdsniet door het Goetheanum werden uitgegeven, maar pas zo’n dertig jaar laterdoor zijn zoon Dr. Marcus Greub in eigen beheer, dat alles maakte de zaaker beslist niet beter op…

In DeJezus-Mysteriën doet nu Werner Greub een met grote Zwitserse precisie engrondigheid uitgevoerde poging om, aan de hand van het reeds in de zeventigerjaren verschenen boek “A New Chronoloy of the Gospels” van de Engelse priestervan de Christengemeenschap Ormond Edwards, aan te tonen dat de in dit werkaangevoerde chronologie, die door de meeste antroposofen en priesters vande Christengemmenschap als de juiste juichend werd binnengehaald en sindsdien,als het ware, officieel erkend is, op drijfzand is gebaseerd en geheel nietterug te voeren is op de werkelijke bedoeling van de genoemde aanwijzingen vanRudolf Steiner, die vanwege kerkpolitieke overwegingen en grote, gevaarlijkeweerstand tegen zijn onthullingen, de zaak bewust ietwat vergrendelde.

Onlangs heeft dushet Willehalm Instituut een blog geopend waar de eerste twee hoofdstukkenvan dit boekproject te bestuderen zijn. In de inleiding“Herders- en koningskribbe” valt een passage te lezen uit het nogniet vertaalde derde hoofdstuk “Zarthoestra en de drie Magiërs”, waarin WernerGreub, teneinde recht te doen aan de historische werkelijkheid, voorstelt omtwee kerstkribben onder de kerstboom te plaatsen: een ter herinnering aan hetLucaskind dat door de herders in een stal werd aanbeden, en een voor hetMatteüskind dat door de drie Koningen in of voor een huis werd gehuldigd (ziebeeld door Fra Angelico). Waarschijnlijk is het op dit late tijdstip niet meermogelijk om nog vóór de Kerst dit voorstel ook daadwerkelijk ergens op eenpubliek toegankelijk oord, zoals een kerk, museum of zelfs dorp- of stadpleinin de praktijk om te zetten. Op Driekoningen, 6 januari, 2012 zal op eenpassende plaats het boek gepresenteerd worden. Wellicht kan dan aan het eindevan dat jaar deze aanbeveling van Werner Greub i.s.m. met zijn in eenplanetarium uitgebeelde beschouwing over de Ster van Bethlehem uit hethoofdstuk “Wolframs astronomie” van heteerste deel van zijn graaltrilogie Willem van Oranje, Parzival en de Graalmet de nodige ondersteuning en medewerking het daglicht zien.

Noot: Op 5 december jl. is op Facebook een SteunfondsWillehalm Stichting opgericht om dit initiatief en andere activiteiten teondersteunen.

Biblion Bespreking van "De Deugden"

2011-12-07T22:42:00.001+01:00

NBD/BiblionBespreking van De Deugden door Dr. Hugo Verbrugh

Afd. Redactie Media Aanbod

mi@nbdbiblion.nl

"De auteur (1905-1988) was een destijdszeer bekende, omstreden, door velen hoog gewaardeerde antroposoof, auteur vanvele teksten; het lemma ‘Anthroposophie’ in het professioneel academische‘Historische Wörterbuch der Philosophie van Titter c.s. is door hem geschreven.De uitgever van dit boekje, de ruim zeventigjarige Robert Jan Kelder, opzichteren beheerder van de eenmans-organisatie Willehalm Instituut, is eveneens eenbekende en omstreden, door sommigen gewaarde antroposoof. Het boekje zelf iseen mooi verzorgde (met twaalf kleurenillustraties) uitgave van een klassiekwerkje van Witzenmann, een eigen weergave van de destijds door Steinergepresenteerde twaalf meditaties over bij de twaalf maanden passende deugden.De redactionele teksten van Kelder zijn enerzijds voorbeeldig in hunzorgvuldige en nauwkeurige volledigheid van de informatie omtrent Witzenmann enzijn werk, anderzijds cryptisch-tendentieus in de samenvatting van het werk vanhet Willehalm Instituut. Het boekje als geheel is bestemd voor lezers die zeergoed vertrouwd zijn met de antroposofie."

Noot van de uitgever: Deze "mooi verzorgde uitgave van een klassiek werkje van Herbert Witzenmann" met 13 verluchtingen van de Nederlandse schilder Jan de Kok is voor €10 te bestellen bij de (antroposofische) boekwinkel of bij BoekenRoute.nl. Het Willehalm Instituut is in gesprek met het Amsterdamse Cultuurcentrum De Roos i.v.m. een tentoonstelling van de verluchtingen van De Deugden in het voorjaar, dit als mogelijk eerste van een reeks in andere steden en oorden om met de presentatie van De Deugden de in gang gezette beweging naar "Een nieuwe hoffelijkheid" luister bij te zetten. Medewerkers of belangstellenden mogen zich melden.

Steunfonds Willehalm Stichting opgericht

2011-12-07T13:52:00.001+01:00

Persbericht Stichting Uitgeverij Willehalm Instituut

Amsterdam, 5 december 2011 – Op Sinterklaasdag is op Facebook eensteunfonds opgezet ter ondersteuning van de activiteiten van de in 2005 bij deKvK te Amsterdam ingeschreven Stichting Uitgeverij Willehalm Instituut.

Deze stichting is genoemd naar de titel en hoofdfiguur Willehalm (zie beeld) van de nogsteeds niet in het Nederlands vertaalde epos van Wolfram von Eschenbach, dedichter van het graalverhaal Parzival, waarvoor volgens het door de stichtingin 2009 uitgegeven onderzoek “Willemvan Oranje, Parzival en de Graal – Wolfram von Eschenbach als historicus”van Werner Greub deze Willehalm de zegsman zou zijn geweest. Het doel vande Willehalm Stichting is om de naam van deze roemrijke paladijn van Karel deGrote, stichter van het oorspronklijke Oranjehuis in Zuid-Frankrijk enbeschermheilige van de ridders hoog te houden, door o.m. de graalimpuls van de21^ste eeuw te verwezenlijken, dwz. de omvorming van de op egoïsmegebaseerde wereldeconomie in een die op altruïsme, broerderschap is gebaseerd(zie daarover de recente publicaties “Derechtvaardige priis – Wereldeconomie als sociale organica” en “Geldordeningals bewustzijnskwestie – Een nieuw financieel systeem vereist een nieuwbeschavingsprincipe” van Herbert Witzenmann). In samenhang daarmee werddeze zomer tijdens het Novaglobe symposium te Ruigoord getracht door depresentatie van het boek met verluchtingen van Jande Kok “De Deugden –Jaargetijden van de ziel” onder de titel “Een nieuw hoffelijkheid” een beweging ter bestrijding van de nieuwe hufterigheid in het leven te roepen. Aleerder dit jaar werd in New York City op de BookExpo America het boek "911 : The Accusation – Bringing the Guilty to Justice” van Dr. Slobodan Mitricgepresenteerd. Begin volgend jaar hoopt de stichting diens onthullend boek overde ware achtergrond van de moord op Theo van Gogh uit te brengen.

Om deze enandere projecten - waaronder het oprichten van een moderne Willehalm Graalridderordeals aanvulling op de militaire Willemsorde, die gebaseerd is op de militairesucceses van deze eerste Frankische Willem van Oranje in zijn strijd tegen deMoren - te helpen verwerkelijken is het steunfonds opgericht. Voorverdere informatie, zie svp. het steunfonds zelf (RJK).

Link: http://www.facebook.com/steunfondswillehalmstichting?sk=info

P.S. Al eerder heeft de Uitgeverij Willehalm Instituut een steunfonds opgericht voor haar ook in geldnood verkerende schrijver Slobodan Mitric met een eigen bankrekening waarop bijdragen kunnen worden gestort om hem in staat te stellen o.m. het nieuwe boek over Theo van Gogh te voltooien.

Link: http://www.facebook.com/pages/Steunfonds-Karate-Bob/209368849073880

Oasen der menselijkheid – Beschouwing over de toekomst van de Occupybeweging

2011-11-25T02:32:00.000+01:00

Opde Occupy Amsterdam Website stond gisteren, donderdag 24 november, te lezen dat “afgelopen maandager voor gekozen is iedereen op te roepen vrijdag [as.] deel tenemenaan een discussie over de toekomst van Occupy. Hierbij willenwe het met zoveel mogelijk mensen hebben over onderwerpen zoals ‘watdoen we als de politie ons gaat ontruimen?’ en ‘hoe zietonze wekelijkseGA-routine eruit als we met een zo groot mogelijke groep beslissingenwillen nemen?’”In mijn lezing eergisterenmiddag “Crisis enalternatief – Sociale organica als kandidaat voor de hervorming vande economie” voor het Occupy College op het Amsterdamse Beurspleinben ik ook kort ingegaan op deze twee vragen. Met het oog op de GA inAmsterdam avond, hier als een vervolg op die lezing een poging datwat nader uit te werken.

Desociale organica is namelijk als een nieuw beschavingsprincipe nietalleen van toepassing op de wereldeconomie als een sociale organismedat de hele aarde omvat, maar ook op kleinere sociale organismenzoals de zich over de aarde uitbreidende Occupybeweging. Dit is omdathet oerprincipe van de sociale organica een door een dubbel middenverbonden polariteit is. In de wereldeconomie zijn dat de twee doorinteractie van de productiefactoren natuur, arbeid en kapitaalbewerkstelligde, tegenstrijdige waardevomingprocessen die door de nog op te richten wereldwijde economische associaties –samenwerkingsverbande van producenten, handelaren en consumenten –zodanig geharmoniseerd dienen te worden dat rechtvaardige, eerlijkeprijzen ontstaan. – Hier verwijs ik om te beginnen naar de tweedoor mij vertaald en uitgegeven publicaties waarop mijn lezinggisteren was gebaseerd: “De rechtvaardige prijs – Wereldeconomieals sociale organica” en “Geldordening als bewustzijnskwestie –Een nieuw financieel systeem vereist een nieuw beschavingsprincipe”van de wijlen Duitse filosoof/antroposoof én industrieel HerbertWitzenmann.

Inhet eerste hoofdstuk “Dynamische geldfuncties” van hetlaatstgenoemde geschrift stelt de schrijver iets wat m.i. ook voor deOccupy-beweging opgaat: “Ik ben er diep van overtuigd dat desituatie waar we ons in bevinden de meest omvattende gezichtspuntenvan ons vereist. Want het is volgens mij gemakkelijk in te zien datbinnen waarschijnlijk niet al te lange tijd andere maatschappelijkegroeperingen de huidige heersende zullen aflossen. Daarbij zal dedoorslaggevende vraag zijn, welke rol het individu in de gemeenschap,in de cultuur waar hij bij hoort, toebedeeld krijgt. En daarbij zalnog een andere vraag beslissende betekenis krijgen, een vraag diewellicht vooreerst verwondering wekt: 'Is geld een middel om detransactie- en informatiekosten bij het dekken van de levensbehoeftente verlagen of, afgezien daarvan dat het natuurlijk deze functie kanhebben, heeft het een andere opgave?'”

Hijwerpt dan een blik op de wijze waar de huidige mens is ingebed inzijn omgeving en sociale samenhang en komt tot de conclusie “dathet nauwelijks mogelijk is om zich te vergissen wat voor soort cultusen zijn hoogste goed de beschaving van onze tijd bijeenhoudt: Het isde toekenning van de hoogste waarde aan het fysieke leven en hetverzorgen van het lichamelijke bestaan, van de gemakken die het biedten in geval van nood het overleven ervan veilig stellen. Het is dedans om het gouden kalf van het fysieke lichaam, niet de heiligingvan zijn schoonheid en wijsheid en van het vermogen tot overgave daterin is aangelegd, maar van zijn weegbaar bestaan en biologischefunctie.

Tegenoverdeze “lichaamscultus als uitdrukking van de religie die de mensheidalom in zijn greep houdt, maar vooralsnog de oorlog van alleen tegenallen verhindert, daar allen belang hebben bij lichamelijkbescherming” plaatst Witzenmann de idealistische gedragscultus.“Deze richt de inzet van de menselijke vermogens in de richtingvan zelfproductie, d.w.z. de fysiologische, ecologische, economischeen sociale voorwaarden die de beste ontwikkeling van de geestelijkevermogens van de mens de ruimte geven, - dus in de richting van demogelijkheid tot een vrij onderwijssysteem. Terwijl dematerialistische cultus de geestelijke vermogens van de mens aan zijnlichamelijke organisatie ketent, bevrijdt de idealistische cultus demens daarvan en maakt hij diens vrije ontplooiing in de zin van zijneigenlijke opgave mogelijk. Daardoor wordt niet alleen een totaalnieuwe levenshouding t.o.v. de huidige zichtbaar, maar ook eenvolledig veranderd sociaal klimaat, ja zelfs een veranderd natuurlijkklimaat.”

Deschrijver zegt met deze filosofische overwegingen niet afgedwaald tezijn van zijn thema: het financiële systeem en de werking van hetgeld, omdat hij “de voorwaarden wilde scheppen om duidelijk tekunnen maken op welke opwelke manier het beschavingsprincipe van een gemeenschap hetfinanciële systeem beïnvloedt en omgekeerd het financiële systeem het beschavingsprincipe, - en hoe daaruit een mogelijkheidontstaat om gunstige en ongunstige werkingen te kunnenonderscheiden.”

Radicalevernietiging van het menselijke lichaam en ecologische catastrofe dieuitgaat van de lichaamsverering zijn echter, zo betoogt Witzenmannverder “nog vernietigingswerken van een mindere soort. Want deabsolute, definitieve vernietiging is de vernietiging van debetekenis van de lichamelijkheid en belichaming. De betekenis van defysiologische basis van ons bestaan is immers om de grondslag vooronze vrijheid, voor onze ideële zelfproductie te zijn. Wanneer onslichamelijk bestaan tot de rang wordt verheven om ons geestelijkebestaan aan het concentrische inzetten van vaardigheden te keteneni.p.v. het vrij te maken, wordt het van zijn betekenis beroofd. Dezevernietiging van zijn betekenis is de radicaalste vorm vanlichaams-vernietiging en daarmee mensenvernietiging. Delichaamscultus moet dus tot existentiële mensenvernietiging leiden,die veel vreeswekkender is dan de materiële. Indien delichaamscultus al zijn deelnemers in een bedrijf verstrikt, waarineen ieder deelneemt aan de vernietiging van de betekenis van hetmenselijk lichaam en daarmee van de menselijkheid überhaupt, vierthij de oorlog van allen tegen allen. Ik geloof dat iedereen zichtegenwoordig moet afvragen, of hij aan de voorbereiding van dieoorlog wil deelnemen of liever aan het voorbereiden van maatregelendie deze oorlog kunnen voorkomen.”

Vanhieruit wordt volgens de schrijver een uiterst belangwekkend aspectvan het geldwezen zichtbaar: “Het geld heeft als verwijzing naarmiddelen voor behoeftevoorziening van allerlei aard ongetwijfeld eenoverdrachtsfunctie. De vraag is alleen, hoe die overdrachtsfunctiewordt gekwalificeerd. Die wordt door het maatgevendebeschavingsprincipe gekwalificeerd en kwalificeert dit omgekeerd ook.Het geld is dus de uitdrukkingsvorm van de heersende cultus, deuitdrukkingsvorm ervoor welke hoogste waarde de coöperatie van eengemeenschap dient. Dit is de eigenlijke betekenis ervan, niet die vanhet goedkoper maken van de behoeftevoorziening. In deze betekenis washet ooit heilig en is het in de grond van de zaak tegenwoordig nogheilig of liever gezegd onheilig. Onheilig geld is geld dat in dienstvan de materialistische vernietigingscultus staat. Heilig geld isgeld dat in dienst van de idealistische cultus van de zelfproductiestaat.”

Nadeze filosofische beschouwing komt Witzenmann ter zake door zich afte vragen, “welke geldsoorten in deze betekenis heilig of onheilig,vernietigend of scheppend zijn.” en komt hij zo te spreken overgeld dat door z.g. krediet op zakelijk onderpand, dus door hetverlenen van krediet op onbewerkte grond: “Dat is typischbemachtigingsgeld met het doel zich bestaansmiddelen te verschaffendoor de natuurgrondslag te bemachtigen. Het is typischbemachtigingsgeld, omdat aan de onveranderde natuurgrondslag elkuitdrukkingsgehalte ontbreekt. Dit geld heeft dus niet alleen geenuitdrukkingswaarde maar helemaal geen waarde, omdat zijnontstaanswijze geen bijdrage kan leveren aan het menselijkelichamelijke noch geestelijke bestaan. Als schijnwaarde vervalst hetdus de totale balans van de economie. Bovendien vertegenwoordigt hethet lichaamsgebonden beschavingsprincipe en is dus onheilig geld,vernietigingsgeld dat bijdraagt aan de voorbereiding van de oorlogvan allen tegen allen. – Het hypothecaire geld is dus een reëelcultsymbool.”

Daartegenoverstelt Witzenmann een reëel symbool van de menselijkheidscultus: “Datzou i.t.t. de machtswellust kunnen getuigen van dankbaarheid t.o.v.de aarde. Want we zijn de aarde de grootste dank verschuldigd, omdatzij ons als inbegrip van de natuurprocessen ons lichaam schenkt endaarmee de fysiologische grondslag voor onze vrijheid. Dezedankbetuiging zou haar stempel moeten drukken op onze omgang met deaarde, haar stoffen, krachten en wezens. Die zou niet alleen onzetechniek moeten bepalen en de wijze hoe wij de aarde bewerken, maarin de eerste plaats onze bewustzijnshouding, die ook in feesten zijnuitdrukking zou moeten vinden. Deze bewustzijnshouding zou een evenbelangrijke gezondmakende werking op de ernstig zieke aardeuitoefenen als bepaalde agrarische en ecologische maatregelen. Hetmenselijke uitdrukkingsvermogen zou hier op een bijzonder werkzamemanier kunnen worden ingezet."

Vervolgenswordt het loongeld onder de loep genomen: “Dat wordt ook voor eenschijnwaarde uitbetaald. Weliswaar heeft elke prestatie ook eenverandering in de presterende ten gevolge. “De vormgever vormtzichzelf” (Hegel).Deze verandering blijft echter aan de persoonlijkheid verbonden enkan niet als een waar verkocht worden. Dat hoeft ook niet, omdat diedirect werkzaam is in het onderling verkeer en kosteloos werkt(bedrijfsklimaat). Het product of deelproduct zou wel betaald kunnenworden. De waardebepaling ervan zou volgens de basisformule voor debehoeftevoorziening moeten geschieden. Maar dat is evenmin eenloontabel aangezien in een volledig arbeidsdelige economie ook hetproduct niet verkocht wordt, maar in het totale economische procesovergaat. De basisformule heeft dan alleen een waardebepalendefunctie. Loongeld komt dus neer op zelfverzorgende bemachtiging.Naast de overdreven rationalisering is het een hoofdoorzaak van dewerkeloosheid. Bij een volledige arbeidsdelige economie is deprestatie een schenking en gaat die dus samen met haar resultaat inhet totale waardevormingsproces over en wordt de behoefte van depresterende (volgens collectieve en individuele criteria)teruggeschonken. Alleen zo is het mogelijk dat het ontstaan en deverdeling van toegevoegde waarde zó in het proces op gaat en eruitvoortkomt dat de hoogste waardevorming gegarandeerd is, niet alskwantitatieve waardemaximalisatie, maar als vorming vanuitdrukkingswaarden. Dat zijn de enige die heilig zijn. Hetzelfverzorgende vasthouden van toegevoegde waarde is een uitdrukkingvan zwakte en daarmee onheilig en ongezond."

"Ditgeldt,” zo Witzenmann, “in nog hogere mate voor speculatiegelddat door zwerfkapitaal ontstaat. De nominale waarden die zo ontstaanzijn uitdrukkingsloze schijnwaarden die niet aan de uitdrukkingsvollewaardevorming gerelateerd zijn. In plaats van speculatiegeld zouschenkgeld aan het vrije geestesleven moeten komen. Zo’n schenkingkan als echte speculatie worden beschouwd, waarbij als kenmerk vanspeculatie een opbrengst wordt gezien die in verhouding tot de inzetonevenredig groot is. Door een schenking aan het vrije geesteslevenkunnen de hoogste speculatiewinsten ontstaan. Want een naarverhouding kleine schenking aan een drager van het vrije geesteslevenkan hem in staat stellen om ongewone prestaties te leveren. Despeculatiewinst komt daarbij niet aan een enkeling, maar aan degemeenschap ten goede. De uitdrukkingswaarde kan daarbij buitengewoongroot zijn (vertrouwensgeld)

Alslaatste komt rente geld ter sprake: “De renteopbrengst van eenconstant nominaal bedrag is onmogelijk, wanneer men geld opvat instrenge correlatie met zijn waardedekking door waren. Omdat de waardeervan devalueert, moet ook de geldwaarde devalueren. Bovendien issparen ook geen prestatie die een beloning waard is. In plaatsdaarvan zouden er kredieten op toekomstige prestaties kunnen komen.Door die kredieten ontstaat een versterkte mogelijkheid om eerderebehoeften te dekken die geamortiseerd wordt door het afzien vanbehoeftevoorziening op een later tijdstip. Het afzien vanbehoeftevoorziening in plaats van sparen (het onheilige oppotten ofhamsteren) heeft een plaats binnen het functionele verband van eenuitdrukkingsvol totaalgebeuren.”

Vervolgenswordt geconcludeerd: “Hypothecair, loon-, speculatie- en rente geldzijn dus onheilige geldsoorten, waartegenover uitdrukkingsvolle,heilige prestatie- en geldsoorten staan, namelijk dankbetuiging,prestatieschenking, schenkingsspeculatie (in de hier bedoeldebetekenis van vertrouwensgeld) en het afzien van behoeftevoorzieningom krediet voor behoeftevoorziening te amortiseren. (…) Heilig geldmoet dus uitdrukkingsgeld, gedynamiseerd geld zijn, - eengezondmakende, vreedzame geldordening moet een gedynamiseerdegeldordening zijn. Wie dus iets zou willen doen dat het verval vanonze aarde en de ondergang van onze wereld kan tegenhouden, moge zichdus het meest ruimdenkende, grootse gezichtspunt eigen maken. Datzijn de gezichtspunten die kunnen leiden tot het ontstaan van degekenmerkte heilige geldordening. Dat zijn: Dank aan de aarde in eenfeestelijk-ernstige stemming; prestatieschenking aan een uitsluitendvolgens uitdrukkingscriteria georganiseerde samenleving; deschenkingsspeculatie volgens een vertrouwen dat al zijn hoop vestigtop individuele originaliteit en het afzien van behoeftevoorzieningmet het oog op versterking van de behoeftevoorziening. Dit zijn zowelde technische als de gevoelsmatige kenmerken van een gedynamiseerdegeldordening.”

Tenslotteoppert Witzenmann iets wat m.i. een mogelijke richtsnoer voor deOccupybeweging zou kunnen worden: “In oases van menselijkheidzouden deze eigenschappen van een dynamische geldordening verzorgdkunnen worden als modellen van nieuwe gemeenschapsvormen met het oogop de opkomst van nieuwe sociale groeperingen die de ouderewaarschijnlijk spoedig zullen aflossen. Van wat heden ten dage kanontstaan, zullen waarschijnlijk alleen oases van deuitdrukkingscultus overblijven. (…) Ditzijn vredestichtende gedachten. Daartegen stellen zich gedachten teweer die onbewust (en soms ook welbewust) de oorlog van allen tegenallen dichterbij brengen met alle brutaliteit van de daarachterstaande macht.”

Hoezou nu zo'n mogelijke richtsnoer voor de Occupybeweging verderbegrepen en uitgewerkt kunnen worden? Ook hier biedt de socialeorganica zoals die in twee door mij vertaalde en uitgegevengeschriften van Herbert Witzenmann is ontwikkeld en die ik in mijnlezing ook heb genoemd uitkomst, te weten “Vormgeven of beheren –Rudolf Steiners sociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe” en“De principes van de Antroposofische Vereniging als levensgrondslagen scholingsweg”. Hierbij wordt onder de Antroposofische Vereniging in de zin van haar stichter Rudolf Steiner niets anders dan eenbewustzijns- en werkgemeenschap van vrij individuen, een algemeenmenselijke vereniging bedoeld.

Hoezo'n gemeenschap als de uitdrukking van een polariteit die door eendubbel midden is verbonden eruit ziet, wordt in het laatstgenoemdegeschrift als volgt geschilderd: “Alleen een gemeenschap die vanuithaar innerlijk leven de uitdrukkingsvormen van haar uiterlijkeverschijning ontwikkelt, is een vrije en moderne, omdat ze vanuit eeninnerlijk scheppende oorsprong door de bewijzende daad op devoorgrond treedt. In een van buiten overgenomen omhulsel zou zeslechts een marginaal en in zichzelf besloten leven kunnen leiden. Dekrachteloosheid in de bouwkundige stijlvorming zou daarom een uitingvan een nog veel groter onvermogen zijn. De vormgeving van een vrijegemeenschap is een kwestie van stijlvorming. Het is een kwestie vanstijl, kunstzinnige vastberadenheid en sociaalesthetische zekerheidvan vormgeving, hoe een gemeenschap in haar positieve zelfweergave enin haar afwerende begrenzing, gelijkenmate onberoerd door sektarischfanatieke weigering en politieke collaboratie, op de voorgrondtreedt.

Mochteen vrije gemeenschap zich zodanig stijlvormend door het spiritueledoordringen van het uiterlijke met het innerlijke willen ontwikkelenen manifesteren, dan heeft ze een midden nodig dat deze beidepolariteiten verbindt. Dit midden treedt, voor zoverre het een echtmidden is, tot deze beide polariteiten in de verhouding van deritmisch voortschrijdende overgang die het belichaamt. Op deze manierwordt het midden tegelijk ook een soort waarnemingsorgaan voor desamenhang tussen polariteiten, alsmede voor hun verscheidenheid enhet proces van de zich ontwikkelende vereniging ervan.

Eenvrije gemeenschap kan geen “juridische” persoon, geengepersonifieerd organisatiesysteem zijn. Ze kan zich alleen als debovenpersoonlijke realiteit van een gemeenschappelijk vrij bewustzijnmanifesteren, zoals het zich kan vormen in een kennisgemeenschap diezich van een speelruimte tussen het beleven van de geestelijke enzintuiglijke wereld bewust is. Bovenpersoonlijkheid betekent hierbijniet het oplossen van individuele bewustheid en zelfstandigheid ineen andersoortige realiteit. Het is veeleer het gemeenschappelijkbewustzijn dat ontstaat in het gelijke kennisstreven van verenigden,die de aanwezigheid van een weliswaar gelijke, maar slechts inindividuele handelingen vatbare, universele spiritualiteit gewaarworden, zoals dat in ieder individueel geactiveerd beleven van eengeestelijke inhoud ervaren wordt.

Eendergelijke eenheid van het esoterische en het exoterische, hetuniversele en het individuele, die door een ritmisch midden, eenkloppend hart, een stromende adem verbonden zijn, kan haar vollewerkelijkheid pas sinds de stichting van het Christendom vinden. Wanteerst door het openbaar worden van de mysteriëngeheimen van deincarnatie van het geestelijke en de transsubstantiatie van hetfysieke in een godmenselijke levensloop, is het mogelijk geworden dathet innerlijke en het uiterlijke, mysterie en openbaarheid,openbaringen van hetzelfde wezen zijn. Daarom is iedere modernegemeenschap die zich in vrije, individuele wakkerheid de stijl vanhaar uiterlijke verschijning verschaft, een christelijke. Ze kan haarbestaan niet programmatisch of dogmatisch in principes vastleggen ofaan beloften binden, maar alleen opgeroepen en aangemoedigd wordentot het zich steeds vernieuwende bewustzijn van de in volharding tevolbrengen opgave om zichzelf te verwerkelijken. Derhalve moeten deprincipes [dan wel statuten] van een christelijke moderne verenigingdynamisch ritmische uitstralingskracht bezitten.

Eenwerkelijk moderne vereniging zal zich dus in een drieledige gestalteals het ritmische proces van de verbinding van twee polariteiten dooreen midden vertonen.” (Einde citaat)

Vervolgenswordt ontwikkeld dat deze drieledigheid in de uiterlijke verschijningvan de 15 oorspronkelijk statuten genoemde principes van de Antroposofische Vereniging zichtbaar wordt die daarmee als een voorbeeld van praktisch handvest voor elke samenwerkingsverband van mensen afgeleid en inwerking kan worden gesteld.

III

Toegepastop de Occupybeweging, vooreerst in Nederland, zou dit het volgendekunnen betekenen. De verschillende nederzettingen zouden zichvoorlopig verder in het stedelijke centrum kunnen consolideren, anddan besluiten om tijdens een landelijke oprichtingsvergadering zichals vrije gemeenschap, oasen der menselijkheid te constitueren,Vervolgens, daar de huidige bezetting immers niet eeuwig kan duren,besluiten om uit te wijken naar dorpen, stadswijken of boerderijenals startblokken voor een nieuwe ontwikkeling in de zin van wat indeel I van dit betoog werd ontwikkeld.

Dit wellicht voor sommigen als te idealistisch zo niet utopisch voorkomende toekomstscenario in een keer aan de GA voor te stellen is natuurlijkniet mogelijk, wel zou de GA kunnen besluiten om een werkgroep tevormen die de hier naar voren gebrachte overwegingen zou kunnenverdiepen, bijstellen etc. en die regelmatig zou berichten over haarbevindingen.

P.S.

Dit idee van oasen der menselijkheid werd door Herbert Witzenmannals leider van de Sociale Sectie van het Goetheanum, Vrije Hogeschool voorGeesteswetenschappen tijdens een conferentie in Zwitserland in 1979, bijna 33jaar geleden, m.i. voor het eerst naar voren gebracht. Ik was alssinger/songwriter die in de 60 en 70'er jaren actief betrokken was bij deanti-Vietnamoorlogbeweging en daarna in de sociale organica datgene gevondenheeft waarnaar vele gezocht hebben, bij deze openbare bijeenkomst aanwezig envoelde mij sterk door dit idee aangesproken. Hoewel het mij nooit heeftlosgelaten, is het nooit gelukt het in de praktijk om te zetten. Het is nu aanvolgende generatie om de fakkel over te nemen en, om te beginnen, één model vanzo’n oase der menselijkheid neer te zetten.

Crisis en alternatief - De sociale organica als kandidaat voor de hervorming van de wereldeconomie

2011-11-19T13:48:00.001+01:00

De schrijver van deze tekst, Robert Jan Kelder is oprichter van het Amsterdamse WillehalmInstituut en vertaler/uitgever van “Derechtvaardige prijs – Wereldeconomie als sociale organica” en “Geldordeningals bewustzijnskwestie – Een nieuw financieel systeem vereist een nieuwbeschavingsprincipe” van Herbert Witzenmann.

De voorlaatste internetkrant Aardespiegel van 27oktober besteedde ruim aandacht aan de Occupy-beweging, met name demanifestatie in Amsterdam, nadat al eerder de landelijke kranten erover haddenbericht. Zo ook in TROUW waar Rob de Wijk, directeur van het Clingendael Instituut te Den Haag in zijn wekelijkse column “Politici zijn machteloos, definanciële sector faalt. Lang leve Occupy” (Podium, 21 oktober 2011) stelde dat“in binnen- en buitenland alle partijen die ooit regeringsverantwoordelijkheidhebben gedragen medeverantwoordelijk zijn voor de ontstane situatie” en dat “populistischeoppositiepartijen bij de Occupy beweging niets te zoeken hebben.”

Juist op dat punt werd in de eerste weekvan de manifestatie op de stoepen van het Amsterdamse Beursplein drukgedebatteerd en heb ik aldaar geprobeerd de onderliggende redenen voor dezemachteloosheid en falen duidelijk te maken en een alternatief te schetsen in devorm van de door Rudolf Steiner na het einde van de Eerste Wereldoorlog inMidden-Europe gelanceerde idee van de driegeleding van het sociale organisme ofte wel de sociale organica (ik blijf uit traditionele en systematische grondende term sociale i.p.v. maatschappelijke organisme hanteren).

Aan het einde van mijn kort betoog verweesik naar een tekst “Crisis en alternatief – zingevend recht enrechtsvormende zingeving in de sociale organica van Rudolf Steiner” van Herbert Witzenmann, die alsstudiemateriaal van het Amsterdamse Willehalm Instituut voor Sociale Organica aan belangstellenden op het plein (ook aan deaanwezige Aardespiegel-verslaggever Joris Boermans) was uitgedeeld en die op deleestafel buiten naast allerlei folders werd neergelegd. (Op een volgend bezoekaan het Beursplein reageerde ik op een notitie met een verzoek aan geleerden omlezingen te houden over politiek en economie, waarover ik nog in gesprek ben.) Indit bestek nu een poging om de hoofdlijnen van dit “alomvattende alternatiefvan de radicaalste aard” aan te duiden als een reactie op de uitnodiging vanJac Hielema “om stukken te schrijven die zowel publiceerbaarzijn in De Aardespiegel als in te brengen in de gesprekken bij Occupy”.

Volgens de nieuwe wetenschap van dewereldeconomie, zoals ontwikkeld door Rudolf Steiner in zijn cursus “Wereldeconomie”(uitverkocht, heruitgave gepland) uit 1922, vormt de hele aarde, als economischorganisme gedacht, het sociale organisme; we zouden vandaag de dag ook kunnenspreken van het milieu of het ecosysteem, dat immers een symbiose is tussen demensheid en de aarde. Dit sociale organisme wordt gevormd door de drie economischeproductiefactoren, te weten natuur, arbeid en kapitaal (of geest, daar kapitaalin principe gerealiseerde geest is). Door de toepassing van de factor arbeid opde factor natuur (grondstoffen) ontstaat de ene soort economische waarde; deandere economische waarde wordt gevormd door de toepassing van de factor intelligentie(geest) op de arbeid, waardoor deze bespaard dan wel productiever wordt. Doorhet voortdurend samenwerken van deze twee waardestromingen ontstaat deprijsvorming; rechtvaardige, eerlijke prijzen echter, waardoor dehele globalisering staat of valt, ontstaan evenwel niet door de zog.onzichtbare hand van de vrije markt zoals het (neo)-liberalisme beweert en alhelemaal niet door ingrepen van de overheid. Rechtvaardige prijzen en alsbijgevolg ook een gerechtvaardige verdeling van het nationale inkomen kunnendaarentegen alleen ontstaan door het sturen en bijstellen van de tweewaardestromingen door nog op te richten economische associaties: adviesorganenbestaande uit producenten, handelaren en consumenten, dus lieden van organisatieswerkzaam binnen het economische leven. Op zo’n manier kan een binnen-economischwaardescheppend recht geschapen worden op basis van de ontstaansvoorwaarden van het sociale organisme dat waarlijk aan deeisen van de tijd voldoet.

Als je nu kijkt naar het politiekespectrum hier te lande (in andere landen is het niet veel anders), dan zie je over’t algemeen dat elk van deze drie productiefactoren zijn eigen politiekestroming en lobby heeft die een deelbelang najaagt, groeperingen die elkaarbestrijden en het leven zuur maken enalleen na verkiezingen met veel moeite en gekrakeel tijdelijke verbintenissenaangaan. Zo vertegenwoordigt de VVD en een deel van het CDA hoofdzakelijk hetkapitaal, de PvdA en SP staan vooral voor de factor arbeid, en de groenepartijen de factor natuur. D-66 en het andere deel van de CDA liggen daarergens tussenin, maar vertegenwoordigen idealiter ook niet het algemeen belang,omdat de democratie als gelijkheidsprincipe in zijn beperktheid alleen van toepassingis op het rechtsleven van de staat (politiek) en niet op het culturele leven(kunst, wetenschap en religie), waar eerder het ideaal van vrijheid zijn beslagvindt, cq. dient te vinden en evenmin op het economische leven, dat al veelmeer als men beseft op broederschap is gebaseerd vanwege het feit dat door dewereldwijde arbeidsdeling niemand meer, zoals in de middeleeuwen, zichzelf enzijn naasten verzorgt. De PVV met haar hoofdaccent op de bestrijding van depolitieke uitwassen van de Islam is eerder een culturele beweging.

Geen van alle partijen in het huidigepolitieke stelsel en het op het egoïsme gebaseerde neo-liberalisme is dus structureelin staat om, zoals De Wijk in zijn ook column stelt, “oplossingen te bedenkendie het enge nationale belang overstijgen en de Europese Unie als geheel uithet slop te krijgen” zonder over hun eigen schaduw te springen.

Wat dan wel? Welnu, binnenkortverschijnt het derde en laatst deel van de reeks sociaalorganische studiesonder de titel “Socialeorganica – Ideeën voor de hervorming van de economie” van defilosoof/antroposoof én industrieel Herbert Witzenmann.

De sociale organica wordt daarmee nuopgeroepen om uit haar schaduwbestaan te treden en als serieuze kandidaat voorde hervorming van de wereldeconomie het podium te bestijgen.

Ik stel dit als iemand die als singer/songwriter in de 60- en 70-er jaren in de VerenigdeStaten actief deelgenomen heeft aan de anti-Vietnamoorlogbeweging en die daarnavele jaren op zoek is geweest naar een doortastend alternatief - en dat eindelijkgevonden heeft in de sociale organica als een nieuw beschavingsprincipe, eenalomvattende leiddraad dat zowel van toepassing is op de hervorming van dewereldeconomie als op het oprichten, in stand houden en uitbreiden van kennis-,woon- en werkgemeenschappen op het bewustzijnsniveau van de huidige tijd. Zoalsik geprobeerd heb aan te duiden in mijn inleiding “Een nieuwe hoffelijkheid” tijdensde boekpresentatie van “De Deugden – Jaargetijden van de ziel” op het doorIwanjka Geerdink georganiseerde Novaglobe Symposium deze zomer te Ruigoord, kanbinnen deze broedplaatsen voor degeest een drievoudige vrede worden gesloten tussen de mens met zichzelf (zijndubbel), met zijn medemens en met onze moeder aarde (door haar te veredelen metde biologisch-dynamische landbouw). Weten zulke gemeenschappen zich als oasender menselijkheid op aarde te verenigen, dan biedt dit zelfs waarlijkperspectief voor een wereldvredebond, een kiem voor een nieuwe samenleving.

Om deze voor sommigen op het eerstegezicht hoogdravende zo niet utopistische bewering geesteswetenschappelijk teonderbouwen, verwijs ik daarbij naar de aan het begin van dit artikel genoemdestudies en “Vormgeven ofbeheren – Rudolf Steiners sociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe”.

Paradiso Paus verbiedt Willehalm boeken

2011-10-20T15:53:00.000+02:00

Willehalm Instituut Persbericht

Amsterdam, 20 oktober 2011 – De Uitgeverij Willehalm Instituut is een sinds 2005 door Robert Jan Kelder in het KvK te Amsterdam ingeschreven eenmansstichting die zowel antroposofische als niet-antroposofische boeken uitgeeft. Op 27 september jl. benaderde de uitgeverij Jan Dietvorst van de op 4 december as. in de Paradiso te Amsterdam plaatsvindende Beurs Kleine Uitgevers om deelname met de volgende email: “Van Tom R. heb ik een tip gekregen om als kleine uitgeverij mee te doen aan de beurs in december. Ik geef o.m. boeken van Karate Bob uit, zoals “De Gouden Tip – De verstrengeling van onder- en bovenwereld en de moord op G. J. Heijn”. Hier is een link naar mijn Fonds van Nederlandse boeken.” Op 3 oktober kwam het volgende antwoord: “Uw uitgaven passen helaas niet bij aard en specialisaties van de Beurs van Kleine Uitgevers. Ik kan u daarom niet tot deelname uit nodigen.” Vervolgens stuurde de uitgeverij een verzoek om nadere uitleg van deze botte afwijzing. “Bedankt voor uw reactie. Graag zou ik de voorwaarden voor deelname aan de Beurs voor Kleine Uitgevers willen lezen. Mijn uitgaven zijn niet van één bepaald soort, daarom zou ik graag een wat nadere onderbouwing van uw afwijzing willen zien. Ik zou desnoods alleen boeken kunnen etaleren die bij uw kraam passen.” Op dit verzoek werd niet ingegaan. Hoera voor het vrije geestesleven! (RJK)

Boeken van het Willehalm Instituut (najaar 2011)

2011-09-22T15:02:00.000+02:00

De titelpagina van Willem van Oranje, Parzival en de Graal –Wolfram von Eschenbach als historicus vertoont het dorp Saint-Guilhelm-le-Désert in Zuid-Frankrijk dat alsklooster Gellone gesticht werd door de 9^de eeuwse Willem van Oranje,de paladijn van Karel de Grote, stichter van het oorspronkelijke Oranjehuis enbeschermheer van het Keltische graalchristendom, die in de 11^de eeuwtot beschermheilige van de ridders werd verklaard. Na een inleiding van deuitgever Robert Jan Kelder Graaloorlog om het Goetheanum over de omstreden ontstaansgeschiedenis van deze publicatie wordt in deel I deze FrankischeWillem van Oranje als Willehalm-Kyot, de zegsman van Wolfram von Eschenbachvoor zowel diens Willehalm epos alszijn graalverhaal Parzivalgeïdentificeerd. In deel II wordt vervolgens een chronologie van de Parzival ontwikkeld en worden deschouwplaatsen van het graalgebeuren van het Parzivalverhaal nauwkeurig inkaart gebracht, inclusief de locatie van Wolframs graalburcht Munsalvaesche inde Arlesheim Hermitage bij Basel, Zwitserland. Een nawoord van de uitgever Het nieuwe koningschap – Een bijdrage aan de modernisering van demonarchie rondtdit uniek boek af.

512 blz. waarvan 32 in kleur. Verkoopprijs € 35,-

(ISBN 978-90-73932-13-5)

Verkrijgbaar bij de boekwinkel en op BoekenRoute.nl

“De deugdenzijn evenzo mild

Als ze strengzijn.

Ze oefenengeen dwang uit,

Toch geven zeons de kracht aan onszelf

De hoogsteeisen te stellen.

Hetonverbiddelijke van het oordeel

Dat wij onderhun bijstand

Over onszelfvellen

Is hungrootse gave,

Want aan henhebben wij

Onze vrijheidte danken.”

Dit door Herbert Witzenmann opaanwijzingen van Rudolf Steiner en Madame Blavatsky geschreven werk is in eeneerste volledige editie met een voorwoord “Een nieuwe hoffelijkheid” van deuitgever/vertaler Robert Jan Kelder verschenen. Het boek werd tijdens eententoonstelling met kleurenkopieën van de 13 verluchtingen door Jan de Kok ende bijbehorende maandmeditaties op het Festival Landjuweel 2011 in Ruigoord,Amsterdam op 13 augustus 2011 voor het eerst gepresenteerd.

DeDeugden - 86 blz.

Verkoopprijs €10 (ISBN/EAN 978-90-73932-22-7)

Verkrijgbaarbij boekwinkels en op BoekenRoute.nl

Deze studie werd in 1994 gelanceerd met als ondertitel: Inleiding op de cursus Wereldeconomie van Rudolf Steiner als de nieuwevorm van de driegeleding van het sociale organisme. In de aankondigingstond o.m.: ”De toenemende globalisering van de nationale economieënnaar een wereldeconomie wordt door velen met gemengde gevoelens bezien. Zo weesbv. Prins Claus in zijn 'Opening Address' van de 20^stewereldconferentie van de Society for International Development op 6 mei1991 te Amsterdam op de levensbedreigende eenzijdigheid van de orthodoxeeconomische ontwikkelingstheorieën en riep hij op tot een nieuw denken ennieuwe daden gegrondvest op ethische en morele principes. Waar is de nieuwe,groene en rechtvaardige Keynes voor een duurzame ontwikkeling in de derdewereld, vroeg de Prins zich af.” Het antwoord van de uitgever Robert Jan Kelderdestijds dat deze 'Keynes' in de persoon van Rudolf Steiner, stichter van deantroposofie als wetenschap van de graal, op grond van zijn baanbrekende cursusWereldeconomie in 1922, allang wasopgestaan, kan door deze volledig herziene heruitgave bevestigd worden.

De rechtvaardige prijs - 85blz.

Verkoopprijs €9.90 (ISBN 978-90-73932-10-4)

Verkrijgbaar bij boekwinkels en op BoekenRoute.nl

Dezepublicatie heeft als ondertitel “Een nieuw financieel stelsel vereist een nieuwbeschavingsprincipe” en is de tweede in de reeks antroposofisch georiënteerdesociaaleconomische verhandelingen. Indeze tweede verhandeling borduurt de Duitse filosoof/antroposoof èn industrieelHerbert Witzenmann (1905-1988) verder op de grondslag van de cursus Wereldeconomie, die Rudolf Steiner vooreconomiestudenten in 1922 heeft gehouden. In het licht van een nieuwbeschavingsprincipe ontwikkelt Witzenmann de basis voor een dynamischegeldtheorie en de noodzaak voor het vormen van economische associaties omrechtvaardige prijzen te bewerkstelligen.

Dit boekje werd samen met “Derechtvaardige prijs”, “De Gouden Tip” en “Willem van Oranje, Parzival en deGraal” onder de noemer “De Nieuwe Stelling van Amsterdam” feestelijk op 28 mei2009 (Sint Willehalmsdag) in de Amstelkerk te Amsterdam gelanceerd.“Geldordening als bewustzijnskwestie” zal opgevolgd worden door Sociale organica – Ideeën voor de hervormingvan de economie en Vormgeven ofbeheren - Rudolf Steiners sociale organica – een nieuw beschavingsprincipe.

Geldordening als bewustzijnskwestie - 83 blz.

Verkoopprijs €9.90 (ISBN 978-90-73932-14-2)

Verkrijgbaarbij alle boekwinkels en op BoekenRoute.nl

Dezewerkelijkheidsroman beschrijft historische gebeurtenissen die vanaf eenjaar vóór het rampzalige moment dat Ahold topman Gerrit Jan Heijn op brutewijze ontvoerd en vermoord werd tot september 1987 plaatsgevonden hebben. Eind1986 zijn duistere elementen binnen de Nederlandse geheime diensten bezig eenstaatsgreep voor te bereiden en topleden van de onderwereld in te huren omkroonprins Willem Alexander te ontvoeren en 100 miljoen gulden van hetKoninkrijk der Nederlanden af te dwingen. Een van de samenzweerders was een verbitterdeluchtvaart- en elektro-ingenieur, omdat die uit zijn functie ontslagen was …

Lees deze “ontroerendeen huiveringwekkende, historische spionagethriller” (proeflezer Ton Majoor) met zijn vele verrassende vertellagen en verbluffende, zelfs hilarische wendingen en oordeel zelf of dit echt DE GOUDEN TIP is.

Ditaan wijlen Iris Mitric-de Vries opgedragen en rijk geïllustreerde boek vanSlobodan Mitric (Karate Bob) wordt voorafgegaan door een open briefvan Slobodan Mitric aan de weduwe Hank Heijn, een verantwoordingen oproep tot gerechtigheid door de uitgever Robert Jan Kelder en eensamenvatting,Het wordt afgesloten met een vierdelig nawoord en 11 bijlagen, waaronder eengedocumenteerde chronologischelevensbeschrijving van de auteur, een openbrief aan Koningin Beatrix, beide ook met nieuwe feiten, en als laatste een sociaal-esthetische beschouwing Het scheppen van een bovenwereld door Herbert Witzenmann. Werd m.u.v. één artikel inhet Haarlems Dagbladgeboycot door de vaderlandse pers. Ook vertaald in het Engels as TheGolden Tip.

De Gouden Tip - 512blz.

Verkoopprijs €24,95 (ISBN 978-90-73932-11-1)

Verkrijgbaar bij boekwinkelsen op BoekenRoute.nl

Het verhaal speelt inhet Londen, Parijs en Amsterdam van de jaren ‘80 en ’90 vanaf de ontmoeting vanLady Diana met prins Charles, hun huwelijk, liefdesaffaires, scheiding, enDiana’s relatie met de Egyptische filmproducent Dodi al-Fayed. Ditsprookjesleven eindigt wreed met de dood van Diana, Dodi en hun chauffeur HenriPaul in de Alma-tunnel in Parijs. Maar het boek beschrijft daarnaast hoe rondom de ‘prinses van het volk’ jarenlang een web van elkaar beconcurerende intriges wordt geweven, met een totaalandere wending van het verhaal als uitkomst…

Net als De Gouden Tip van contra-inlichtingen agent en criminoloog SlobodanRadojev Mitric draait deze thriller met de nodige erotiek om eenontvoering van een VIP, compleet met de inzet van dubbelgangers, grof gewelddoor criminelen, corrupte politieagenten en betrokken inlichtingendienstenzoals MI5 en MI6. Het aan zijn overleden vrouw Iris opgedragen boek vormt opbasis van Mitric’ eigen ervaringen en inlichtingenwerk een serieus argument omaan te zetten waar het laatste onderzoek in Londen naar de ‘dood’ van prinsesDiana eindigde. Compleet genegeerd door de vaderlandse pers. Ook verkrijgbaarin het Engels als Help! They’ve Kidnapped Me! Lady Di!

Help! Ze hebben me gekidnapt! Lady Di - 255blz.

Verkoopprijs €19,95 (ISBN 978-90-73932-19-7)

Verkrijgbaar bij alleboekwinkels en op BoekenRoute.nl

Doelstellingen van
hetWillehalm Instituut

HetWillehalm Instituut voor antroposofie alsgraalonderzoek, koninklijke kunst en sociale organica werd in 1985opgericht door Robert Jan Kelder te Arlesheim/Dornach bij Bazel, Zwitserland.

Al in 1986 zag het instituut zichgenoopt naar Amsterdam uit te wijken, waar het sindsdien getracht heeft zijnsporen te verdienen onder zijn huidige naam. De Willehalm is ondanks hetin 2009 uitgebracht boek Willem vanOranje, Parzival en de Graal – Wolfram von Eschenbach als historicus hierte lande nog vrijwel onbekend - het wapenschild van deze Willehalm van Oranje, de beschermheilige van de ridders (zie beeld), een dubbele jachthoorn,ontbreekt nota bene nog steeds in de Ridderzaal te Den Haag.

Hoofdopgave van het Instituutis het bevorderen en beschermen van het levenswerk van Rudolf Steiner (1861-1925), grondlegger van dewetenschap van de Graal – of te wel de antroposofie – en dat van zijnleerlingen, zoals Herbert Witzenmann (1905-1988), voormalig bestuurslid van deAlgemene Anthroposofische Vereniging en hoofd van de secties Jeugdwerk enSociale wetenschappen aan het Goetheanum, Vrije Hogeschool voorGeesteswetenschap in Dornach, en Werner Greub (1906-1997), schoolleraar enberoepsadviseur, die tijdens de tweede wereldoorlog als officier en cartograafvan het Zwitserse leger in het Goetheanumgebouw in Dornach gestationeerd was,een gebied dat hij later als grenzend aan het centrale graallandschap Terre desalvaesche uit de Parzival vanWolfram von Eschenbach zou identificeren.

Vanaf 2005 is daarbij eenandere opgave gekomen die in het verlengde van de antroposofie ligt, namelijkhet zich weren tegen en vooral blootstellen van de anti-Graal, of te wel dezwartmagische Klingsorkrachten die ernaar streven de mensheid vroegtijdig opaarde te vernietigen door het ontketenen van de oorlog van allen tegen allen,dwz. een derde, dit keer met atoomwapensuitgevochten, wereldoorlog. Deze opgave werd getracht na te komen doorhet vertalen en uitgeven van het werk van de al bijna veertig jaar in Servischeballingschap te Amsterdam woonachtige Servische criminoloog, schrijver,kunstenaar en 10^de Dan Karatemeester Dr. Slobodan Mitric, algemene directeur van de World Atomic Counter-Espionage(WACE) en Reserve Police International (RPI). Gezien de toenemende dreigingendie van deze mensonterende, in de antroposofie als ahrimanisch aangeduidekrachten in de laatste tijd uitgaan, is er de laatste vijf jaar tijd relatiefveel aandacht besteed aan Mitric’s werk, met als laatste zijn recenteaflevering van 9/11: The Accusation – Bringing theGuilty to Justice vanzijn reeds in 1982 voltooide trilogie OperationTwins.

Daarbijwerd niet alleen aandacht aan zijn werk besteed, maar ook aan de erbarmelijkelevensomstandigheden waarin de schrijver zelf verkeert die al tientallen jarendoor de volstrekt ondeugdelijke, ja onrechtmatige behandeling van deNederlandse overheid met een ‘Zwaard van Damocles’ boven zijn hoofd heeftmoeten leven. Dit is omdat deze overheid, in weerwil van een uit 1986 daterendeen nog steeds geldende rechtelijke uitspraak, zich niet erbij neer wil leggenom hem als ongewenst vreemdeling naar zijn geboorteland Servië te deporteren,waar hem, ondanks de geruststellende beweringen van de staat, zonder de nodigebescherming, nog steeds de doodstraf dan wel een ‘verkeerongeluk’ staat tewachten voor hoogverraad in 1973 tegen het communistische bewind van MaarschalkTito – een schandalig geval van karaktermoord en psychische marteling waarnagenoeg iedereen, voorop de media, de pers, de Gemeente, de Tweede Kamer,Amnestie International en de Koningin (wier zoon Prins Willem Alexander hijnota bene het leven heeft gered; zie zijn true crime roman De Gouden Tip), ondanks herhaalde verzoeken om in te grijpen,welgevallig de andere kant op kijkt, cq. gesommeerd is dat te doen...Zal daarzijn nieuwe treu crime roman Doodlopenendeweg – Waarom de Nederlandse geheime dienst hun topagent Theo van Gogh heeftvermoord? enige verandering in brengen? Steun ons svp!

Verderebinnenkort verschijnende publicaties zijn: Sociale organica – Ideeën voor dehervorming van de economie; Deprincipes van de Antroposofische Vereniging als levensgrondslag en scholingsweg,Vormgeven of beheren – Rudolf Steinerssociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe door Herbert Witzenmann.Ook in voorbereiding is zijn geschrift Deonvooringenomenheid van de antroposofie – Over de oerwoorden van het menselijkebestaan. Van Werner Greub is een boek te verwachten over het geheim van de twee Jezuskinderen.

info@willehalm.nl;www.willehalm.nl; http://willehalminstituut.blogspot.com

Brief aan de leden van de Antroposofische Vereniging en Vrije Hogeschool in Nederland

2011-09-16T23:07:00.000+02:00

Noot: Deze bijdrage is gericht aan leden van de Sociale Sectie van de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschappen en ook aan de leden van de overige secties alsmede aan de leden van

de Antroposofische Vereniging in Nederland. Ze zal als brief aan de leden van de Sociale Sectie morgen op de bijeenkomst van 17 september in Driebergen aangeboden worden.

Beste Leden,

Omtrent de actuele bestuurskwestie en het toekomstige Sociale sectiewerk heb ik (op het discussieforum van het Netwerk voor Antroposofie) een aantal bijdragen geschreven en twee PDF-bestanden gedownload, te weten "De principes van de Antroposofische Vereniging als levensgrondslag en scholingsweg" en "Vormgeven of beheren - Rudolf Steiners sociale organica/ Een nieuw beschavingsprincipe" door Herbert Witzenmann ter begripsmatige ondersteuning van de taakbeschrijving die Rudolf Steiner - tijdens de bespreking van de toen nog statuten genoemde principes op de Kerstbijeenkomst 1923/24 in Dornach - aangegeven heeft van het bestuur, namelijk het verwezenlijken van de principes van de Vereniging. Hier wil ik er daar nog iets aan toevoegen en daarna ook iets bijdragen aan het, ten opzichte van het oorspronkelijke thema over de bestuurscrisis, gewijzigde thema van de bijeenkomst van de Sociale Sectie morgen 17 september 2011: "Naar nieuwe sociale sectiewegen" met verwijzingen naar desbetreffend studiemateriaal.

Er van uitgaande dat de taakomschrijving van Rudolf Steiner als algemeen geldig wordt aanvaard, dan heeft het bestuur tenminste twee taken: ten eerste er op toe te zien dat de Antroposofische Vereniging (meer en meer) een vereniging van mensen wordt "die het zieleleven in de individuele mens en in de menselijke samenleving op de grondslag van een ware kennis van de geestelijke wereld willen verzorgen.”(§ 1). Om aan te geven hoe dit o.m. kan gebeuren heeft Rudolf Steiner de twaalf oorspronkelijk door Mad. Blavatsky vastgesteld maandmeditaties aangevuld, die nadien verder door Herbert Witzenmann in zijn zojuist met fraaie verluchtingen van Jan de Kok verschenen boekje "De Deugden - Jaargetijden van de ziel" zijn toegelicht.

Een tweede opgave van het bestuur is het verwezenlijken van het eigenlijke doel van de Vereniging, namelijk het bevorderen van onderzoek op geestelijk gebied, en dat van de Vrije Hogeschool: het verrichten van dit onderzoek zelf (§ 9.) Potentiële bestuursleden zouden dus moeten aangeven, wat zij daaronder verstaan en hoe zij gedenken dit soort onderzoek te doen, dan wel al gedaan hebben. Op deze en verdere opgaven van het bestuur i.s.m. de actieve leden zijn waardevolle toelichtingen in de genoemde werken te vinden.

Wat nu betreft de nieuwe sectiewegen, zo wil ik (nogmaals) herinneren aan het positieve antwoord van Rudolf Steiner tijdens de Kerstbijeenkomst op de vraag of de zog. aantekening van de Hogeschool ook in zijn in Dornach in 1922 gehouden cursus “Wereldeconomie” zou moeten worden afgedrukt in toekomstige edities, net als in alle andere esoterische en vakkundige voordrachten, die oorspronkelijk niet voor de openbaarheid bestemd waren, omat ze een bepaalde antroposofische voorkennis vereisten (§ 8).Dit betekent dat ook deze cyclus als geesteswetenschappelijk onderzoek van de Vrije Hogeschool moet worden gezien en als zodanig ook bevorderd dient te worden, met name in de Sociale Sectie. Deze cursus Wereldeconomie wordt door Rudolf Steiner aan het eind van de eerste voordracht, gezien de veranderde omstandigheden in de wereld, als de voorzetting van de impuls voor de Driegeleding van het sociale organisme in een nieuwe vorm en taal beschreven. (Over de kwestie of deze nieuwe zienswijze en taal alleen voor economen of geheel algemeen geldt, heeft na een jarenlange aanloop één keer een jaar of zo geleden een debat in de Werkgemeenschap voor Maatschappelijke [vroeger Sociale] Driegeleding plaatsgevonden tussen schrijver dezes en Jac Hielema, een van de oprichters van de nieuwe internetkrant “De Aardespiegel”, waarna men het wel genoeg vond en meende meer actuele thema’s te moeten gaan behandelen. In ieder geval werd er daar, in tegenstelling tot de Sociale Sectie waar dit onderwerp m.i. nog nooit echt aan de orde is geweest, een poging gedaan om deze belangrijke strategische vraag te beantwoorden).

Voor literatuur op dit gebied verwijs ik naar het werk van de wijlen Amsterdamse hoogleraar Dieter Brüll “De sociale impuls van de anthroposofie”, waarin op chronologische en systematische wijze de vier sociaaldynamische, universeel geldende wetmatigheden worden toegelicht die Rudolf Steiner heeft geformuleerd, te weten: 1. De sociologische grondwet; 2. De sociale hoofdwet; 3. Het sociale oerfenomeen en 4. De driegelding van het sociale organisme of te wel de sociale organica (zie "De Nieuwe Stelling van Amsterdam - en ook Een sociaalorganisch beschavingsoffensief".) Een belangrijke omissie in dit werk is evenwel het feit dat, zoals de schrijver zelf toegeeft in zijn inleiding, hij er niet aan toe is gekomen om het begrip sociale organisme te behandelen en ook niet de impuls van de Kerstbijeenkomst ter heroprichting van de algemene Antroposofische Vereniging. Belangrijk is die eerste omissie, omdat Rudolf Steiner juist aan het einde van de cursus Wereldeconomie (nog steeds niet heruitgegeven!) benadrukte dat men vooral het begrip “sociale organisme” niet begrepen heeft. Deze lacune wordt echter goedgemaakt in de geschriften “De rechtvaardige prijs – wereldeconomie als sociale organica”, een geniale inleiding op de cursus Wereldeconomie door de voormalige industrieel Herbert Witzenmann en diens “Geldordening als bewustzijnskwestie – Een nieuw financieel systeem vereist een nieuw beschavingsprincipe” en het in vertaling zijnde “Sociale organica – Ideeën voor de hervorming van de economie.” De tweede lacune, namelijk het niet ingaan op het belang van de Kerstbijeenkomst, wordt tevens goedgemaakt door de hier genoemde werken - men vergeve mij deze zoveelste verwijzing naar het werk van mijn wijlen leermeester Herbert Witzenmann (1905-1988), vanaf 1963 bestuurslid in Dornach en hoofd van de Secties voor Sociale wetenschappen en Jeugdwerk aan het Goetheanum, maar het Willehalm Instituut is nu eenmaal opgericht o.m. ter bevordering van zijn werk hier te lande. Aan het einde van zijn woord vooraf bij de tweede uitgave van Vormgeven of beheren” schrijft hij: “De onderhavige verhandeling vormt samen met de geschriften van de schrijver De principes van de algemene Anthroposofische Vereniging enDe onvooringenomenheid van de antroposofie – Over de oerwoorden van het menselijke bestaan [deels vertaald, zie bijlage 3] een soort inleiding op de antroposofie.”

Ik meen dat hier een taak weggelegd is voor de Algemene Sectie en met name voor de Sociale Sectie en hoop dat nu de goede wil is voorhanden om deze perspectieven serieus in overweging te nemen en er werk van te maken.

Met antroposofische groet,

Robert Jan Kelder

Willehalm Act de Présence Uitmarkt 2011 in Amsterdam

2011-08-26T20:36:00.000+02:00

Amsterdam, 26 augustus2011 – “Waarom mag het Nederlandse volk niet te weten komen dat hetoorspronkelijke doelwit van de bende, ja bende die in 1987 Gerrit Jan Heijnontvoerd en vermoord heeft Kroonprins Willem-Alexander was – en waarom blijftdeze zich in stilzwijgen hullen, in plaats van tenminste zijn dank te betuigenaan de schrijver Karate Bob voor het redden vanzijn leven…!?”

Karate Bob – echte naam Slobodan Mitric - is de auteur van dein 2008 door de Uitgeverij Willehalm in Amsterdam uitgebrachte roman “De Gouden Tip – Deverstrengeling van onder- en bovenwereld en de moord op G. J. Heijn, eentrue crime en love story waarin de ware toedracht van de geruchtmakendeontvoeringszaak Heijn uit 1987 wordt onthuld.

Hieruit blijkt dat deze misdaad helemaalgeen eenmansactie van een geniale, maar verbitterde elektro-ingenieur was, maarhet werk van een criminele bende die handelde in opdracht van duistere kringenbinnen de geheime dienst die oorspronkelijk erop uit waren om de kroonprins teontvoeren! Dit in krasse tegenstelling tot de officiële lezing, zoals die bv.in de publicatie “ONTVOERING! Het geheime dossier over Ferdi E.” doormisdaadverslaggevers J. van den Heuvel en B. Huisjes van De Telegraaf in 2010aan het Nederlandse volk werd voorgeschoteld en een daarop gebaseerde“reconstructie” van de ontvoeringszaak Heijn, uitgezonden door SBS6 .

In zijn werkelijkheidsroman beschrijft de voormaligeJoegoslavische contra-inlichtingen agent, criminoloog en sinds 1993 werelddirecteur van Reserve Police International (RPI) hoe hij via zijn Amerikaanseconnecties op het spoor van deze bende kwam en vervolgens hoe, i.s.m. deKoninklijke Veiligheidsdienst van het paleis Noordeinde in Den Haag en de“koning van de Amsterdamse onderwereld” Pistolen Paultje , de ontvoering enmoord van de kroonprins verijdeld kon werden. De pogingen van Karate Bob om ooknog de moord op G. J. Heijn door de overgebleven bendeleden te verhinderen danwel op te helderen, werden door bepaalde hoge kringen binnen de Nederlandseoverheid gedwarsboomd: hij wordt voor de zoveelste keer voor een vermeendeverkrachting gearresteerd.

Als het er ooit komt, zal deel 2 van “De Gouden Tip” verhalenhoe de auteur drie maanden opgesloten werd in het Huis van Bewaring inRotterdam, dat nauwelijks overleefde en daarna onterecht veroordeeld werd ineen politiek proces door het gerechtshof in Amsterdam, terwijl in diezelfdeperiode Ferdi E. alleen op basis van Karate Bobs gouden tip gepakt kon worden,wat in feite betekent dat de tegenwoordig noodlijdende schrijver recht had, ennog steeds heeft, op de destijds door de familie Heijn beloofde beloning vaneen half miljoen voor die door hem verstrekte informatie…

Welnu, afgezien van één uitzondering in het lokale HaarlemsDagblad van 28 juli 2009 werd “De Gouden Tip” (verkrijgbaar via deboekwinkel of BoekenRoute.nl)door de bovengrondse pers en media doodgezwegen. Deze boycot en het feit datonze gedoodverfde koning van het Rijk der Nederlanden wel afweet van hetbestaan van “De Gouden Tip”, maar naar verluidt, het afgedaan heeft alslouter fantasieproduct, waren de aanleiding voor de noodlijdende UitgeverijWillehalm in de persoon van zijn directeur Robert Jan Kelder om met de bovengesteldetwee vragen op een poster met ernaast de titelpagina van”De GoudenTip” (zie beeld bovenaan) en een persbericht act de présence te geven aan de Boekenweek 2011, en dusnu weer bij de Uitmarkt 2011 om op die manier het Nederlandse volk kennis telaten nemen van een totaal andere versie dan de officiële lezing, volgens welkede in 2009 bij een “verkeersongeluk” om het leven gekomen Ferdi Elzas in zijneentje deze misdaad op zijn geweten zou hebben. Tevens wordt er steun gevraagdvoor de volgende true crime i.w. van Karate Bob:

Titelpagina van het nieuwe boek “DOODLOPENDE WEG – WAAROM DENEDERLANDSE GEHEIME DIENST HUN TOPAGENT THEO VAN GOGH VERMOORD HEEFT”. Op 23maart jl. is een steunfondsop Facebook door de noodlijdende Uitgeverij Willehalm opgericht om SlobodanMitric in staat te stellen zijn schrijfwerk aan dit nieuwe boek voort tezetten. Svp. steun dit werk!

info@willehalm.nl; www.willehalm.nl;willehalminstituut.blogspot.com; 020 6944572

Musical Comeback at Ruigoord/Amsterdam on August 15

2011-08-23T14:38:00.000+02:00

Er werden drie eigen liederen ten gehore gebracht:: 1. Indian Summer of Our Love; 2. Free Fall; 3. Old English Garden. Eerder tijdens het festival Landjuweel Ruigoord 2011 werd het boek De Deugden - Jaargetijden van de ziel van de Duitse filosoof/antroposoof Herbert Witzenmann met 13 verluchtingen van de Nederlandse kunstschilder Jan de Kok gepresenteerd en tentoongesteld. Van de boekpresentatie zal binnenkort een opname worden getoond.

Lyrics:

1. IndianSummer of Our Love

(New York, 1970)

Inde Indian summer of our love

Ibought you a photograph

Ofthe thirteenth tribe of Israel

Whohad lost their homing grounds.

Ohis love a love for just a lonely season

Thatcomes and goes without a rhyme or reason?

Therewere tepees perched all along the view

Campfiresburning, smoke rings rising.

AnIndian encampment by the river Brule

Onthe rolling plains of South Dakota.

Ohis life a life for just a lonely season

Thatcomes and goes without a rhyme or reason?

Resurrectwe tried that way of life

Likethe young souls that we were

Inde Indian summer of our love

Indiansummer of our love

Ofour love,

Ofour love.

2. FreeFall

(Montreal/ New York1969)

Ohwhen you free fall, you don't fall at all.

Whenyou free fall, you don't fall at all.

I'mfalling, babe, and I don't mind it at all

I'm falling, babe, and I don't mind it at all

An'when you free fall, birds don't fly away.

Whenyou free fall, birds don't fly away.

I'mflying, babe, but please don't mind me anyway.

I'm flying, babe, but please don't mind me anyway.

An'when you free love, you don't love at all.

Whenyou free love, you don't love at all.

Ilove you, babe and I don't mind it all.

Ilove you babe and I don't mind it at all.

Ilove you, babe and I don't mind it at all.

3.Old English Garden

(Arlesheim,Switzerland 1985)

Imet you in an old English Garden

Downby a Swiss holy wood.
I met you in an old English Garden.

Butthe light in your eyes, made me realise,

Thatwe met before; was it in the Persian war?

Ishowed you 'round that old English Garden

Downby a Swiss holy wood.

Ishowed you 'round that old English Garden.

Fromthe fountain and the well to the sad maiden's cell,

Downthe hermit's cave, where the home was for the brave!

Wewalked on down an old Celtic trail

Rightdown the middle of the vale.

Wewalked along an old Celtic trail.

Untilhalfway up a hill, we finally came to a still;

Forhere says the tale once stood the castle of the grail!

Youleft me in that old English Garden

Downby that Swiss holy wood.

Youleft me in that old English Garden,

Wherethe light in your eyes made me realise

Thatwe met before; was it on Atlantis shore?

(Not included in this rendition)

NowI think back to that old English Garden

The Arlesheimer Eremitage.

Ithink back to that old English Garden.

Andthough they say that love makes blind, in my case I did find

Theopposite to be and that love makes you see!

Isee you in my old English Garden

Downby your Swiss holy wood.

Rechtvaardige prijzen zijn de Deugden van de wereldeconomie - Cultureel-economisch persbericht

2011-08-18T22:08:00.003+02:00

Amsterdam, 18 augustus2011– Het Amsterdamse Willehalm Instituutvoor antroposofie als graalonderzoek, koninklijke kunst en sociale organicaheeft, zoalsaangekondigd, verleden weekend tijdens het bruisende Festival Landjuweel 2011 ophet kunstenaarsdorp Ruigoord onder de titel “Een nieuwe hoffelijkheid” eeneerste volledige editie van De Deugden –Jaargetijden van de ziel van de Duitse filosoof/antroposoof HerbertWitzenmann (1905-1988), versierd met 13 kleurkrachtige verluchtingen van deNederlandse kunstschilder Jan de Kok gepresenteerd en tentoongesteld. Inhet kader van het door Iwanjka Geerdink, schrijver van het binnenkortverschijnende boek Novaglobe, op 14 augustus georganiseerde symposiumover het thema “Een nieuwe samenleving”gaf de oprichter en directeur van het Willehalm Instituut Robert Jan Keldertevens een korte bijdrage onder de titel “Rechtvaardige prijzen zijn de Deugdenvan de wereldeconomie.”

In de boekpresentatie van De Deugdengebaseerd op zijn voorwoord “Eennieuwe hoffelijkheid” ging Kelder in op de goedbedoelde, maar misplaatsteoproep van het verleden kabinet Balkenende voor een ethisch reveil teneinde hetmorele verval, zoals de al jaren wild om zich heen grijpende en onlangszelfs geïnstitutionaliseerde hufterigheid in Nederland van bv. het“tendentieuze, ongefundeerde en nodeloos kwetsende GeenStijl” een halt toe teroepen. Hij wees erop dat het in de zin van de “trias organica”, of te wel de“driegeleding van het sociale organisme” (vrijheid in het geestesleven,gelijkheid in het rechtsleven en broederschap in het economische leven), niet de taak van vertegenwoordigers van de rechtstaat dwz. politici is omde burgerij het belang van normen en waarden bij te brengen, dit is eentaak die weggelegd is voor cultuurdragers (kunst, wetenschap en religie). Inplaats daarvan dient de politiek zich terug te trekken uit de geledingen vanhet cultuur- en economische leven en zich rigoureus te beperken tot de vormingen handhaving van rechten en plichten ter bescherming van mens en natuurmet voorop het algemene rechtop individualiteit. In die zin was premier Balkenende een in depolitiek verdwaalde professor die wel eventjes ons de les zou lezen. Nu is alstegenreactie in de persoon van Geert Wilders veelal het tegenovergestelde tezien en te horen. Wilders is immers een soort omgekeerde Balkenende die vanuitde politiek een geestelijke stroming (de Islam) probeert te bestrijden. Voorzover deze religie uitsluitend als een politieke, fatalistische dwz.antivrijheid-ideologie wordt gezien is daar niets op aan te merken. De Islam isechter toch vooral een geestelijke stroming, die weliswaar door politieke andzelfs gewelddadige maatregelen (zoals het recente drama in Noorwegen) wellichttijdelijk kan worden tegengehouden, maar daarmee uiteindelijk niet overwonnenof liever gezegd met het Christendom verzoend kan worden. Dat kan immersuitsluitend met geestelijke middelen, door aan te tonen dat het esoterische,Keltische- of te wel Graalchristendom eigenlijk in het verlengde van de Islamligt, sterker nog: dat deze Islam daardoor van zijn eenzijdigGod-de-Vaderprincipe verlost kan worden, zoals bv. na te lezen is in degeesteswetenschappelijke uiteenzetting met de Islam door Gerhardt Schmidt inzijn opstel “Arabisme– Het bedrieglijke midden”. Een lichtend historisch voorbeeldhiervoor is te vinden in het boek Willem vanOranje, Parzival en de Graal – Wolfram von Eschenbach als historicusvan de Zwitserse graalvorser Werner Greub (1907-1997), met name in hethoofdstuk over het huwelijkvan Willehalm, de oorspronkelijke Frankische Wilhelmus van Oranje, paladijn vanKarel de Grote en stichter van het Oranjehuis uit de 9^de eeuw,met Arabelle, een Arabische prinses, die hij nota bene tot hetGraalchristendom wist te bekeren door haar te overtuigen dat het zogenaamdeheidense Morgenland ook een, weliswaar ondergegane cq. uitgeroeide, maartoch lange voorchristelijke traditie heeft gekend, met name die van hetZoroastrisme en de Drie Koningen.

Dit graalboek was een van de 5 door hetWillehalm Instituut uitgebrachte boeken, te weten Derechtvaardige prijs – wereldeconomie als sociale organica en Geldordeningals bewustzijnskwestie - Een nieuw financieel stelsel vereist een nieuwbeschavingsprincipe beide ook door Herbert Witzenmann en De GoudenTip – De verstrengeling van onder en bovenwereld en de moord op G. J. Heijnen 9/11:The Accusation – Bringing the Guilty to Justice van Slobodan Mitric (KarateBob), boeken die Kelder ter sprake bracht tijdens zijn korte bijdrage aanhet in het Engels gevoerde symposium over de nieuwe samenleving en bijgesprekken rond de door hem opgestelde boekentafel met boeken van o.m. Sarah Morton, IwanjkaGeerdink en MartijnBrasem.

In zijn bijdrage onder de titel“Rechtvaardige prijzen zijn de Deugden van de wereldeconomie” stelde hij datwat voor de menselijke ziel de Deugden zijn - namelijk het gouden middenaanhouden tussen twee tegenovergestelde extremen (bv. moed als het middentussen lafheid en overmoed), - dat voor de wereldeconomie de rechtvaardigeprijzen zijn - namelijk het te bewerkstelligen midden tussen de tweetegenovergestelde waardevormingsprocessen van enerzijds de toepassing van deproductiefactor arbeid op de productiefactor natuur en anderzijds de toepassingvan het productiefactor geest of kapitaal (als gerealiseerde geest) op dearbeid. Door het zodanig bewerkstelligen van rechtvaardige prijzenmiddels een wereldwijd netwerk van in het leven te roepen economischeassociaties (politiek onafhankelijke beleid- en adviesorganen van producenten,handelaren en consumenten) kunnen deze drie productiefactoren van het socialeorganisme, die een ieder apart door elkaar bestrijdende politieke stromingenmin of meer vertegenwoordigd worden (bv. natuur door de Groenen, arbeid door dePvdA en kapitaal door de VVD) in harmonie gebracht worden. Hierdoor kunnentoekomstige calamiteiten, hongersnood etc. voorkomen worden, met name eenherhaling van 9/11 dat, zoals Slobodan Mitric, sinds 1993 wereld directeur vanReserve Politie International in zijn trilogie Operation Twins, envooral in de laatste aflevering daarvan 9/11: The Accusation heeftaangetoond, een bijna gelukte poging van kringen binnen het machtige, in hetgeheim opererende “militairy-industrial complex” (President Eisenhower) was omeen derde, dit keer met atoomwapens uitgevochten, wereldoorlog teontketenen…In die complementaire zin is dus de handhaving van de socialeorganica als een nieuw beschavingsprincipe een kordaat middel om de wereldwijdefinancieel-economische crisis met zijn uit de hand lopende prijzen enblijkbaar oncontroleerbare inflatie te lijf te gaan en bieden anderzijdsDe Deugden, die ja in de christelijke hemelse hiërarchieënleer Machtenworden genoemd, een evenzo doortastend middel om de nieuwe hufterigheid,als het ware, de wacht aan te zeggen.

Inzijn bijdrage knoopte Kelder ook aan bij het door Felix Rottenbergvoorgezeten futurologisch symposium van de eerste dag van het FestivalLandjuweel, waar de in april 2011 opgerichte Culturele Stelling van Amsterdamter sprake werd gebracht, een aantal aaneengesloten kunst- encultuurproducenten op de creatieve werkterreinen en vrije ruimten vanAmsterdam, waarvan, zoals dichter Hans Plomp erop wees, Ruigoord met zijnbeschermheilige Gertruid er ook een is. Kelder herinnerde eraandat het Willehalm Instituut op 28 mei, 2009 in de Amstelkerk in de hoofdstadeen boekenpresentatie van de eerste vier bovengenoemde boeken heeft gehoudenonder de titel “Denieuwe stelling van Amsterdam” als een poging om de in de 19^deeeuw gebouwde maar sindsdien totaal verouderde militaire waterlinie rondomAmsterdam, nieuw leven in te blazen. Zich de vraag stellend hoe zo’n Stellinger vandaag uit zou moeten zien om niet alleen de bevolking van Amsterdam, maarin dit tijdperk van globalisering,de hele mensheid op aarde als het ware tegenzichzelf te beschermen, kwam hij terecht bij een werk van de wijlen Amsterdamsehoogleraar Prof. Dieter Brüll. In diens boek Desociale impuls van de anthroposofie (1986) worden er namelijk vier voorhet eerst door Rudolf Steiner (1861-1925) geformuleerde sociaal-dynamische,universeel geldende wetmatigheden systematisch uiteengezet, die, naarmate zealgemeen ingezien en nageleefd worden, een overeenkomstige weldadige uitwerkingkunnen hebben. Deze basisprincipes zijn 1. De sociologische grondwet (1898) : “Als de culturele ontwikkeling van de mensheidbegint, streeft deze naar het ontstaan van sociale verbanden; het belang van deenkeling wordt voorshands aan het belang van die instellingen opgeofferd; deverdere ontwikkeling leidt er evenwel toe dat de enkeling zich uit degroepsbelangen bevrijdt en tot een vrije ontplooiing van zijn behoeften en vanzijn capaciteiten komt.”

2. De sociale hoofdwet (1905/1906): “Het welzijn van eengeheel van samenwerkende mensen is des te groter, naarmate de enkeling minderaanspraak maakt op het resultaat van zijn arbeidsprestaties, dat wil zeggennaarmate hij meer daarvan aan zijn medewerkers afstaat en naarmate meer vanzijn behoeften niet uit eigen prestaties, maar door de prestaties van deanderen wordt bevredigd.”

3. Het sociale oerfenomeen (1918): “Staan twee mensen tegenoverelkaar, dan poogt de ene mens steeds de ander in slaap te wiegen en de anderemens probeert steeds wakker te blijven. Dit echter is, om in de geest vanGoethe te spreken, het oerfenomeen van de sociale wetenschap.”

4. De driegeleding van het sociale organismeoftewel de sociale organica (1917-1924):Volgens dit idee is de hele aarde, macro-economisch gezien, het socialeorganisme dat opgebouwd wordt uit de drie productiefactoren natuur, arbeid enkapitaal (geest), die door de nog op te richten economische associaties zodanigwereldwijd gehandhaafd moeten worden dat rechtvaardige prijzen kunnen ontstaandoor het in evenwicht brengen en houden van de door veredelings- enorganisatiearbeid (hand- en hoofdwerk) bewerkstelligde economische waarden."

Volgens de sociale organicazijn praktische ideeën voedsel voor het sociale organisme; ontbreken zulke opdeze vier basisprincipes ontwikkelde ideeën in de samenleving, dan ontstaanzoals bij elk organisme dat niet gevoed wordt, onherroepelijk steeds nijpenderwordende misstanden, ellende, oorlogen tot de uiteindelijke totale ondergangvan een beschaving.

Kelder sloot zijn bijdrage van de presentatie van De Deugdendoor de laatste drie passages uit zijn voorwoord voor te lezen: “Last but not least,zullen allen die moedig streven naar het vernieuwen van de menselijkesamenleving op aarde door het oprichten en verbinden van vrijebroedplaatsen voor de geest, oasen der menselijkheid waar een drievoudige vredekan worden gesloten tussen de mens met zichzelf (zijn dubbel), met zijnmedemens en met onze moeder aarde (door haar te veredelen met de biologisch-dynamischelandbouw) dit kostbaar werkje willen open slaan. Want het bestuderen enbeoefenen van de daarin beschreven twaalf maandmeditaties scheppen deinnerlijke voorwaarden voor het oprichten, in stand houden en uitbreiden vanmoderne, zich op het niveau van ons tijdperk van de bewustzijnsziel[1] bevindende kennis-, woon- en werkgemeenschappen.

Daarmee is tegelijk een van de doelstellingen aangegeven van het in Zwitserlandin 1985 opgerichte en te Amsterdam in 2005 als eenmansstichting in de Kamer vanKoophandel ingeschreven Willehalm Instituut. Een overzicht van de ontstaansgeschiedenisen doelstellingen van het Instituut, een levensschetsvan de auteur plus een complete lijst van zijn werken in het Nederlands, Engelsen Duits alsmede verder geplande publicaties is te lezen in het aanhangsel van dit geschrift.

Worden deze aanvullende werken in samenhang met De Deugden door eenvoldoende aantal mensen op aarde werkelijk opgenomen en verinnerlijkt en wetenzij zich onderling in de bovengenoemde gemeenschappen, oasen der menselijkheid,te verenigen, dan biedt dit zelfs waarlijk perspectief voor eenwereldvredebond, een kiem voor een nieuwe samenleving.”

[1] Voor een verklaringvan het begrip bewustzijnsziel en het natuurwetenschappelijke tijdperk waarinde moderne mensheid sinds het begin van de 15^de eeuw leeft, zie o.m.Rudolf Steiners basiswerk Theosofie.

Het Willehalm Instituut - Ontstaansgeschiedenis en doelstellingen

2011-08-18T14:46:00.001+02:00

HetWillehalm Instituut voor antroposofie alsgraalonderzoek, koninklijke kunst en sociale organica werd in 1985opgericht door Robert Jan Kelder te Arlesheim/Dornach bij Bazel, Zwitserlandonder de oorspronkelijke naam Eremos Gesellschaft für Gralsforschung.

Al in 1986 zag het Instituutzich echter genoodzaakt te verhuizen naar Amsterdam, alwaar het sindsdiengetracht heeft zijn sporen te verdienen onder zijn huidige naam. De Willehalmvan de middeleeuwse graaldichter en ridder Wolfram von Eschenbach is een hierte lande vrijwel onbekend en (nog steeds) onvertaald heldendicht over deroemrijke Frankische Willem van Oranje, paladijn van Karel de Grote en tevens stichtervan zowel het vorstendom Oranje in Zuid-Frankrijk alsmede in zijn latere levenvan het klooster Gellone in St. Guilhelm-le-Désert. Deze eerste Wilhelmus vanOranje werd al gauw na zijn dood in tientallen ‘chansons de geste’ als eenvolksheilige vereerd en in de 12^de eeuw tot schutspatroon van deridders verklaard (zijn wapenschild, een dubbele jachthoorn, ontbreekt echter nogsteeds in de Ridderzaal te Den Haag). Bovendien zou hij, volgens de bevindingenvan de Zwitserse antroposoof en graalvorser Werner Greub, in het door hetInstituut in 2009 uitgebracht boek Willemvan Oranje, Parzival en de Graal – Wolfram von Eschenbach als historicus zelfsde legendarische Meester Kyot de Provence zijn geweest, de bron vanWolframs graalgedicht Parzival èn van zijn epos Willehalm.

Hoofdopgave van het Instituut is hetalom bevorderen en beschermen van het levenswerk van Rudolf Steiner (1861-1925), grondlegger van dewetenschap van de Graal – of te wel de antroposofie – en dat van zijnleerlingen, zoals Herbert Witzenmann (1905-1988), voormalig bestuurslid van deAlgemene Anthroposofische Vereniging en hoofd van de secties Jeugdwerk en Socialewetenschappen aan het Goetheanum, Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap inDornach, en de reeds genoemde Werner Greub (1906-1997), schoolleraar en beroepsadviseur,die tijdens de tweede wereldoorlog als officier en cartograaf van het Zwitserseleger in het Goetheanumgebouw gestationeerd was.

Vanaf 2005 is daarbij een andereopgave gekomen die in het verlengde van de antroposofie ligt, namelijk het zichweren tegen en vooral blootstellen van de anti-Graal, of te wel dezwartmagische Klingsorkrachten die ernaar streven de mensheid vroegtijdig opaarde te vernietigen door het ontketenen van de oorlog van allen tegen allen,dwz. een derde, dit keer met atoomwapensuitgevochten, wereldoorlog. Deze opgave werd getracht na te komen door hetvertalen en uitgeven van het werk van de al bijna veertig jaar in Servischeballingschap te Amsterdam woonachtige Servische criminoloog, schrijver, kunstenaaren 10^de dan Karatemeester Dr. Slobodan Mitric, algemene directeur van de World Atomic Counter-Espionage(WACE) en Reserve Police International (RPI). Gezien de toenemende dreigingendie van deze mensonterende, in de antroposofie als ahrimanisch aangeduidekrachten in de laatste tijd uitgaan, is er de laatste vijf jaar tijd relatiefveel aandacht besteed aan Mitric’s werk, met als laatste zijn recente afleveringvan 9/11: The Accusation – Bringing theGuilty to Justice van zijn reeds in 1982 voltooide trilogie Operation Twins.

Daarbij werd niet alleen aandacht aan zijn werk besteed,maar ook aan de erbarmelijke levensomstandigheden waarin de schrijver zelf verkeertdie al tientallen jaren door de volstrekt ondeugdelijke, ja onrechtmatigebehandeling van de Nederlandse overheid met een ‘Zwaard van Damocles’ bovenzijn hoofd heeft moeten leven. Dit is omdat deze overheid, in weerwil van eenuit 1986 daterende en nog steeds geldende rechtelijke uitspraak, zich nieterbij neer wil leggen om hem als ongewenst vreemdeling naar zijn geboortelandServië te deporteren, waar hem, ondanks de geruststellende beweringen van destaat, zonder de nodige bescherming, nog steeds de doodstraf dan wel een‘verkeerongeluk’ staat te wachten voor hoogverraad in 1973 tegen hetcommunistische bewind van Maarschalk Tito – een schandalig geval vankaraktermoord en psychische marteling waar nagenoeg iedereen, voorop de media,de pers, de Gemeente, de Tweede Kamer, Amnestie International en de Koningin(wier zoon Prins Willem Alexander hij nota bene het leven heeft gered; zie zijntrue crime roman De Gouden Tip),ondanks herhaalde verzoeken om in te grijpen, welgevallig de andere kant opkijkt, cq. gesommeerd is dat te doen...

Het recht op individualiteit -wereldpolitieke vooruitzichten

2011-08-18T13:36:00.002+02:00

Woord vooraf (1997) van de vertaler Robert Jan Kelder

In deopmerking vooraf bij de essaybundel Vertwijfeling en vertrouwen - Essaysover de sociale en culturele tijdsituatie, waaruit deze verhandeling stamt,* schrijft de auteur Herbert Witzenmann(1906-1988):

“Ditgeschrift is doordrongen van de overtuiging dat de uiterlijke bedreigingenwaarop men vandaag bijna exclusief het oog richt, hun gezamenlijke oorsprong inde grotere innerlijke bedreiging van de mens en de mensheid door zichzelfhebben. Door de materialistische denktrant, waarvan de bewustwordende functieweliswaar een van de grootste vooruitgangen is, werd de zichzelf als geestelijkwezen verloochenende mens zijn eigen gevaarlijkste vijand. Alleen uit deinnerlijke vredesluiting van de mens met zichzelf, door de opbouw van eeneigentijdse spirituele wetenschap op alle onderzoeks- en levensgebieden, kanzich een vreedzame mensheidsgemeenschap ontwikkelen. Deze zou in het creatievesamenwerken aan de enige waardige mensheidsopgave vereend en bevredigd zijn,aan de vormgeving van een doorgeestelijkte cultuur.

Het gelijktijdig met dit geschriftverschijnende boekje Wat is meditatie?*^*hangt hiermee samen. De unieke betekenis die een bewustzijnsmetamorfose heeftvoor het recht doen aan de opgaven des tijds en het bannen van de actuelegevaren, wordt door velen ingezien en als zodanig ook geëist. Deze transformatie stelt een ieder eentweevoudige eis, waaraan in vele soorten en graden van verinnerlijking tevoldoen is: eenmaal zich van de traagheid der gewoonte losrukken, andermaal hetbetreden van een nieuwe weg. Deze alleen met inspanning begaanbare weg is demoderne vorm van meditatie, die wetenschappelijke bewustheid, verinnerlijkingen onophoudelijk strevend bemoeien verenigd.”

Vanuit dezelfde overtuiging waarvan HerbertWitzenmann in zijn opmerking vooraf getuigenis aflegt, is de motivatie voor ditvertaalwerk ontstaan. Mede omdat deze beschouwing zo'n twintig jaar geleden hetdaglicht zag, heb ik bij het voortdurende schaven aan de vertaling tevensenkele verklarende voetnoten aangebracht in een poging deze globale beschouwingte actualiseren. Niet dat deze gedateerd zou zijn; de schrijver geeft aan heteinde van zijn verhandeling aan dat zijn daarin ontwikkelde zienswijzen engedachtegangen niet slechts op korte termijn geldig zijn. In een nog teschrijven langere inleiding zal gepoogd worden aan te tonen dat dit inderdaadhet geval is, wat natuurlijk niet weg neemt dat deze essay in de eersteinstantie op zijn eigen merites door de lezer beoordeeld moet worden. waarbijnog aan te merken is dat dit schrijfwerk een buitengewone aanspraak op hetonderscheidingsvermogen van zijn lezer doet.

Uiteindelijk hoop ik dat het recht opindividualiteit” met de nodige ondersteuning, in Amsterdam, dat aan het beginvan dit jaar [1997] door burgermeester Patijn als “The Capitol of Inspiration” isuitgeroepen, in het voorjaar in een publieke uitgave gepresenteerd kan wordenen wel als een drievoudige culturele bijdrage aan de ontwikkeling van hetrechtsleven van de mensheid. Ten eerste als een bijdrage in het kader van hetzgn. Verdrag van Amsterdam dat de aldaar verzamelde regeringsleiders van deEuropese Unie in juni hopen te sluiten. Want zoals Herbert Witzenmann hier enelders*^** ontwikkelt: het universeelrecht op individualiteit stamt oorspronkelijk uit het geestesleven vanMidden-Europa voordat het een geheel tegenstrijdige weg insloeg en zichzelf endaarmee geheel Europa vernietigde. Door vooralsnog dit recht in Europavoorbeeldig te verwezenlijken, zou er een beduidende bijdrage aan een“Wiedergutmachung” van de gevolgen dezer mensheidscatastrofe geleverd kunnenworden die zijn uitstraling op de rest van de wereld zeker niet zal missen. -Ten tweede als een bijdrage aan het door Minister Ritzen van Onderwijsgeïnitieerde nationale kennisdebat, daar immers deze verhandeling geschreven isvanuit de nog steeds niet op zijn waarde geschatte kenniswetenschap van RudolfSteiner. En ten derde kan, zoals in de beschouwing zelf wordt ontwikkeld, “Hetrecht op individualiteit” een bijdrage leveren aan de bezinning op de overgangnaar het steeds nader komende derde millennium.

Over de stappen die naar dit doel zoudenkunnen leiden, nog het volgende, dat tegelijk een vierde aspect i.v.m. dezepublicatie duidelijk kan maken : Idealiter is de Anthroposofische Vereniging inNederland, resp. haar centrum voor ontwikkeling en onderwijs de VrijeHogeschool voor Geesteswetenschap voorbestemd om deze beschouwing, ja het helewerk van Herbert Witzenmann te bevorderen en uit te geven. Immers, deAnthroposofische Vereniging stelt zich volgens haar principes tot taak het aan het Goetheanum, de VrijeHogeschool voor Geesteswetenschap verricht onderzoek te bevorderen en HerbertWitzenmann heeft vanaf 1963 zulk werk als leider van de sectie voor o.m.sociale wetenschap aan het Goetheanum verricht, een positie die hij ondanksgrote interne oppositie nooit heeft opgegeven. Daarom is een brief met deze strekking op 5 maart aan het bestuur van deAnthroposofische Vereniging uitgegaan die hier in het aanhangsel I wordt weergegeven. Door juist nu met hetuniversele recht op individualiteit op de aangeduide manier naar buiten tetreden, zou de Anthroposofische Vereniging, waarvan haar stichter en degrondlegger van de anthroposofie, Rudolf Steiner, hier als in andere landen vanracisme en fascisme beschuldigd wordt, in plaats van alleen zich te verdedigen,de vlucht naar voren kunnen nemen.*^***Want als geen tweede kan door het opkomen voor het in deze beschouwing voor heteerst geformuleerde recht op individualiteit, een waarachtig positief enkrachtig weerwoord in de wereld uitgaan op deze van vooroordelen envooringenomenheid doorspekte beschuldigingen. Immers, het de individualiteitnegerende, onderdrukkende en vernietigende racisme en fascisme en het recht opindividualiteit sluiten elkaar volledig uit. Met zijn antwoord van 6 maartbewees het bestuur jammer genoeg dat het niet bereid is mee te werken om “Hetrecht op individualiteit” en als een vervolg daarop het geschrift “Deonvooringenomenheid van de anthroposofie” op de door ons voorgestelde manier teverwezenlijken. Onze reactie van 10 maart op de weigering van het bestuurom ons voorstel aan de komende AlgemeneLedenvergadering te agenderen is in het aanhangsel II te lezen.

Rest mijnog de behoefte Stephan Geuljans, Martin van der Tak en vooral Patrick Steensmate danken voor hun mede- en samenwerking bij de vertaling alsmede de correctieen publicatie van deze verhandeling, die ik daardoor nu rijp acht om aan eenbredere kring ter kritische kennisneming aan te bieden.

Robert Jan Kelder

Amsterdam,17 april 1997

Het recht op individualiteit -
Wereldpolitieke vooruitzichten

Door deeisen die de huidige mensheid bewegen klinkt, alleen hoorbaar voor deaandachtig luisterende, er een enkele doorheen die, bijna onbekend en veelalmiskend, toch de geheime zin van al het vereiste in zichzelf insluit.

Indien men zijn blik over het aardoppervlaklaat zwerven, wordt men een onstuimig wensen gewaar dat in schrille enwankleurige schakeringen het verborgen karakteristieke van decultuurgeografische gebieden naar de oppervlakte stuwt. Men kan echter ookondervinden dat in een diepere laag een lichtbron van een geheel andere aard isopgesloten, een lichtbron die verlangend wacht op een ontsluiting, welke haarlaat opborrelen zodat zij alles toelichte wat zichzelf niet kan duiden.

Wil men zich opheldering verschaffen overde diepste ontevredenheid die de huidige mensheid uitmergelt, dan is het nuttigdeze onvrede in haar territoriale begrenzingen en voorwaarden af te tekenen.

De Verenigde Staten

In de beschavingsgezindheid van deVerenigde Staten werken de drijfveren na, die de emigranten naar een door hoopoverstraalt land hebben geleid en die exploitanten van schijnbaar onbegrensdemogelijkheden in beweging gebrachthebben. De onuitputtelijke verzadiging, die de uitgestrektheid van de ruimte ende diepte van de aardse schatkamer beloofden, heeft een bedriegendeduurzaamheid aangenomen in een zich door georganiseerde verspillingontwikkelende economie. Op hetzelfde ogenblik dat in het openbare twijfel luidtwordt over de zin van deze voortdurende vermeerdering, wordt echter het spookzichtbaar dat aan haar wortels knaagt. De bevrediging van het geluksverlangenen de bevestiging van het bijbehorende mensbeeld, hangt van de vruchtbaarheiden betrouwbaarheid van de energiedragers af, die in de levensbehoeften van ditwelbehagen voorzien. Gelet op de kwetsbaarheid en sociale gevoeligheid van degebieden waarvan het Westerse concept van de zin van het bestaan tot op de dag van vandaag nogafhankelijk is, schijnt een hervorming van het globale energiehuishoudenonvermijdelijk. De gebeurtenissen in Irak[1]zijn hiervoor het meest doordringende onder menig ander waarschuwingsteken. Debelofte om een ieder meer brood te geven dan hij verteren kan, moet verwachtendat dit wanorde, walging, gewetensnood en angst teweegbrengt. Onder hettempeldak van de wereldenergie-heerschappij zou het persoonlijkheidsideaal vande oververzadiging voor noodweer beschermd opgesteld kunnen worden, met dewereldcomputer als het orakel van dit afgodsbeeld.

Ontzaglijke psychische ellende zou op denduur het gevolg zijn van deze mensheidsverblijding. Want ze zou de profiteursdaarvan bedriegen om het “hoogste goed der stervelingen”: de niet nagebootste,maar vanuit de innerlijkste cel vervulde en stralende persoonlijkheid. Zolanghet Westen zijn gouden geldnet over de wereld heen wierp, was hetCommunistische Manifest het mes dat de strop van dit net door moest snijden.Ook vandaag de dag is deze tegenstelling nog internationaal geldig,hoewel een andere zich reeds aftekent. Aan de toekomstig uit energie enelektronische informatieverwerking steeds enger getrokken mazen zal men (zoalsdusver ook aan de gouden omarming) door verdovend geweld en gewelddadigeverdoving trachten te ontkomen. Het middelpunt waaruit deze bewustzijnshelingvoortvloeit is het huidige India, doch zijn er (zoals het Zen-Buddhisme) ookandere steunpunten. Men roert echter alleen het uiterlijke aan, wanneermiskent wordt dat het door de oosterse kunstgrepen beloofde geluk vandeze zelfuitdoving alsmede de terroristische uitbarstingen tot hetzelfdetype behoren (ook de paroxismen van jongeren onder de invloed van verdovendemiddelen die overeenkomen met de tot dezelfde scène behorende psychofarmaca,zijn hier aan te voeren). In beide gevallen gaat het om mengvormen vanverdoving en geweld, omdat hun onderdanen zichzelf aan innerlijkeovermeesteringen overgeven, anderen overmeesteren willen en om het gewin aanbewustzijn, die de moderne beschaving ondanks haar dwaalsporen verleent, nietomvormen maar van zich afwijzen. India, dat men slechts een toekomsttoebedeelt, indien het zichzelf van zijn in verval geraakte traditie losmaakt,ontplooit juist vanuit dit verval en de bedwelmende verrotting daarvan eengeweldige missionerende kracht. De schaar van bewustzijnsvluchtelingenverzamelt zich achter zijn aanwervers. Terwijl het Westen poogt het echteindividuele bewustzijn te vervangen door een gegalvaniseerd drogbeeld van depersoonlijkheid, wordt door de Oosterse misleiders het uitwissen van deindividualiteit in een collectieve verdoving tot ideaal verheven. In beidegevallen moet de hunkerende mens als een moderne Midas voorbereid zijn op dehongerdood te midden van overvloed.[2]

Rusland

Een geheel andere verschijningsvorm neemtde oosterse bewustzijnshouding in het huidige Rusland aan. De Russischerevolutie en haar verreikende omvormingskrachten hebben de historischebetekenis van het afschudden van de westerse bevoogding door een zichzelf totwankelende mondigheid verheffende bevolking. Een nieuwe wereldhistorische akkerwordt omgeploegd. De ploegschaar die alhet wortelschieten verhindert, heeft zijn meedogenloze scherpte door deslijpsteen van het westerse materialisme verkregen. En hierdoor is ookuitbuiting tot verkiezingsleus van hetcommunisme geworden: geenszins alleen als vergeldingsmaatregel, als“expropriatie der expropriateuren” (“onteigening van de onteigenaars”) enbloeddruipend ritueel van de allersociaalste wereldkerk, maar als grondslagen gevolg van het eigen als bindend verklaard denken en handelen. Want hetgelijkheidsprincipe dat, zoals de ervaring bevestigt, slechts de dwingelandijvan een beambtenhiërarchie kan betekenen, omdat alleen deze over de macht dergelijke verdeling beschikt, is ook jegens de door dit principe zogenaamdebegunstigden eveneens instrument van de onteigeningspraktijk. Het stelt immersde behoefte van de enkeling ten doel en niet, ondanks het benadrukken van hettegenovergestelde, de vooruitgang van de algemeenheid. Hieruit blijkt dat degelijke behandeling van de individuele behoefte de uitbuiting is van degene aanwie, op grond van zijn of haar gekwalificeerde prestatie, de algemeenheid eengekwalificeerde tegenprestatie schuldig is. Het communisme is door desociale wrok heilig verklaarde uitbuiting, de nivellering, de schaar die deboven het niveau van de sociale stagnatie uitstekende koppen afsnijdt. Daaromis het ook geen toeval dat de mensminachtende ontindividualisering eenmoorddadige tiran op de troon plaatst. In diens hand kon het instrumentder bevrijding, daar het uit het westerse onmenselijkheidarsenaal werd genomen,in de zweep veranderen die het Russische volk bijna dood heeft gegeseld. Uit deverschrikkelijke beproevingen van de Russische lijdzaamheid ontworstelt zichechter al heden achter het ijzeren gordijn een nieuwe menselijke soort dwang:Solschenitsin heeft deze dwang in een niets ontziende karakterisering alswaarheidsmoed en offervaardige behulpzaamheid tegenover de Westersezielsverlamming gesteld. Een vergevende mensheid (“vergeven” betekent zoietsals “meekennen” in het Grieks) schijnt uit de lijdensbeproeving voort te komen.De achter haar schrikwekkende pantser liggende broze tirannie echter (wiersabelgekletter door de enorme wapenleveringen aan de derde wereld waarneembaarwordt) schijnt voor de stoot der wereldhistorische gerechtigheid, die dezedwingelandij om zeep helpt, rijp te zijn. Een persoonlijkheidsideaal, dat zichin de medemens gewaarwordt, kondigt zich te midden van bloed en geweld aan:vele van zijn voorboden hebben ons reeds tot zelfkennis opgeroepen. Niet broodmaar wereldbegrip is hun sociaal argument.[3]

China-Japan

Een Oosterse wereld van een wederom geheelandere soort verrijst voor het oog van de waarnemer in de vorm van deaankomende Chinees-Japanse coöperatie, het zeer zeker beduidendste symptoom vanhet heden. De weerkaatsing van de Westerse kunstmatige wereldbelichtingdoor de Japanse brandspiegel die op de wereldmarkt flikkert, heeft in hetpragmatisme van de tegenwoordige Chinese leidende klasse een merkwaardigeaanvulling gekregen. Wanneer in het huidige China (zelfs met uitdrukkelijkberoep op Mao) de machiavellistische stelregel dat niet de partijdoctrine, maarsucces het waarheidsbewijs is, dan geldt ook het andere dat de huidige openingvoor Westerse goederen en methoden in feite de bouw van een nieuwe Chinese muurbetekent. Onder zijn bescherming moeten de achterstanden worden blootgelegd, en de spanningen opgelost, de aspiraties en de stromingen verenigd, degeweldige planningen worden ontworpen en bedwongen. Zodra dit gelukt is,zullen de verenigde machten van het verre Oosten bewijzen dat zij een leerzamestudent zijn van het Westen, dat hen in plaats van hun hemelse verwachtingen deleer van het succes als waarheidsbewijs en de toetsing daarvan aan hun ellendeheeft bijgebracht. Het Westerse persoonlijkheidsideaal dat aan de hand van debeheersing van de uiterlijke wereld werd ontwikkeld en ooit eenbewustzijnswekkende opgave had, maar zijn rol heeft uitgespeeld, zal in hetOosterse massadenken wellicht als de meest succesvolle reactionaire bladzijdein de wereldgeschiedenis blijven bestaan.[4]

Vier grote opgaven en drie grote raadsels

In deze krachtenconstellatie zijn viergrote opgaven en drie grote raadsels vervlochten. De vier opgaven(in het Nabije Oosten, in het oosten van Azië, in het zuiden van Amerika en inAfrika): de noord-zuid ontmoeting tussen het Westerse soort bewustzijn, dat(tot dusver tevergeefs en met crises gepaard gaand) naar een gemeenschapsvormzoekt, die de individuele zelfstandigheid in zich opneemt, en de collectievevormen van een gemeenschapsbewustzijn, dat nog niet tot individualisering isvoortgeschreden en bij de snoeksprong over de mythische horden in het nihilismeneerstort. Deze ontmoeting, die gelijkerwijze een treffen met armoede en(in de Arabische landen) overvloed is, heeft dusver, daar ze steeds als een etterend zuur heeft gewerkt dat delaatste sociale binding oplost, slechts de onmacht van het Westen onthuld.– De drie raadsels: de driewerelddelen Zuid-Amerika, Afrika, Australië, waarvan de ongebruikte of slechtsaanvankelijk geëxploiteerde natuurlijke hulpbronnen nog onder de nietopgelichte sluier van de toekomst liggen. De integratie van de natuurlijkevindplaatsen van delfstoffen en de sociale problemen van deze gebieden deraarde met de rest van de wereld zal hun lot bestemmen. Het kunnen bolwerken vande vier opgaven en het oplossen van de drie raadsels is van doorslaggevendebetekenis voor de toekomst. Ook hier gaat het om de kwestie hoe de enkeling inhet geheel en hoe het geheel tegenover haar leden hun opgaven begrijpen envolbrengen.

Europa en Midden-Europa

Dit overzicht over het aardoppervlak zouevenwel het gebied der aarde dat met de zwaarste last van het verleden ende meest omvattende culturele opgaven is belast, overslaan indien er niet naarEuropa en Midden-Europa gekeken zou worden. Toekomstige historici zullen de20ste eeuw de titel “De vernietiging van Europa” geven, die uitging van dezelfvernietiging van Midden-Europa. Als geografisch-cultureel centrumvoorbestemt tot het in evenwicht brengen van de tegenstellingen tussen hetWesten en het Oosten heeft Europa zijn geestelijke erfenis voor de linzenschotelvan het materialisme prijsgegeven en zijn creatieve voorrang ingeruild voorpolitieke onbeduidendheid. Het kon zijn aristocratisch individualisme niettegen de burgerlijkheid van nivellerende bezitsafgunst verdedigen. Voor deproblemen waar het eigentijdse individuele bewustzijn voor staat heeft deMidden-Europese cultuur ooit grootscheepse aanzetten tot een oplossingontwikkeld. Deze hadden slechts verder uitgebouwd moeten worden om voor hetrecht op individualiteit de deugdelijkste formulering en de meest vrijeuitbreiding te verschaffen. De zin van de culturele ontwikkeling alszelfbeschikking van de zichzelf in de opeenvolgende cultuurtijdperkenreïncarnerende menselijke individualiteit (Lessing); de organische plasticiteitvan de wereldbeschouwingen en wereldgedaanten en hun opbloeien in de menselijkeziel (Herder); de gelijksoortigheid van kenvermogens en natuurkrachten(Goethe); de vrijheid als esthetisch vormgevingsprincipe van het socialekunstwerk (Schiller); de menselijke geest, niet als ontvanger van indrukkenmaar als schepper van uitdrukkingen, het Ik als daadverrichting,[5](Fichte); de identiteit, de tegenstroom van de contractie van het universele ende expansie van het individuele in het samenhangweefsel van de wereld, alswereldprincipe (Schelling); de wereld, niet als mechanische samenstelling maarals metamorfotische ontwikkeling, stijging, achteruitgang (atrofie) enherontwikkeling van ‘s werelds gehalte aan betekenis (Hegel); deze oergedachtenvan zijn klassieke en idealistische tijdperken, waarin de opgaven en deraadsels onzer tijd voorgetekend zijn, heeft Midden-Europa aan zijn driegrootste vijanden Bismarck, Wilhelm II, en Hitler verraden, aan degenen dieslechts tot die ene gedachte in staat waren, de voor de echteMidden-Europeaan meest vreemde gedachte: macht. Door zichzelf zodanig innerlijkuit te hollen heeft Midden-Europa ook zijn uiterlijke vernietiging alsmede dievan heel Europa over zich af geroepen: de overweldiging door krachtendie de echte Midden-Europese cultuurimpuls vijandelijk gezind zijn. Ditvernietigingswerk, dat zich in de afkeer van de toekomstgerichtekrachten van het eigen verleden voordoet, wordt in het huidige Midden-Europavoortgezet. Wat zich daar als culturele bedrijvigheid uitbreidt, heeft nietzelden dezelfde vernietigende-zelfvernietigende tendens dan die krachten dietot de achter ons liggende catastrofe hebben geleid. De heden veelal gangbarezelfverheerlijking in de vorm van het boosaardige verachtelijk maken allerandersdenkenden kan niet doen vergeten dat het hier om dezelfde soortvernietigingsimpuls gaat die het vaak gekozen mikpunt van juist dezeeigengerechtigde mentaliteit vormt. Het typische daarvan, zowel toen als nu, isde boosaardige afkeer van het wezensbeeld van de kennende mens die het zinsgehaltevan zijn leven uit de integratie in een aan zijn wezen verwante geestelijkewereld schept. De afkeer van het eigen verleden gelooft zichzelf te kunnenrechtvaardigen op grond van de monstruositeiten die zich in het recenteverleden hebben afgespeeld en de onmacht van de daaraan voorafgaande tijd omdit gevolg te voorkomen. Doch merkt deze afwending niet dat ze door dezelfdekrachten is bepaald die de val in de afgrond veroorzaakten. Het verwerpen vanhet verleden is tegelijk de hoogmoed van een vermeende vooruitgang die onderminachting van het gewordende de weg naar toekomst meent te banen. Met hetkleineren en zwartmaken van kunstwerken uit het verleden geloven toch velen huneigen geldingsdrang te versterken, terwijl ze eigenlijk daarmee slechts huneigen onvermogen bewijzen. Menig huidige ijveraar zou er goed aan doen zich aan het oordeel vanGoethe te herinneren dat al het revolutionaire reactionair is. Immers, hetrevolutionaire ontneemt zijn drijfveren aan de in opstand komende, ondoorzichtelijkewil en het tot destructieve minachting steeds klaarstaande intellect, nietechter uit het afwegende inzicht dat eerst de creatieve toekomstgerichte inslagaan het handelen toevoegt. Dat dit bezwaar niet onterecht is, daarvooris juist de hoon die het in het verleden opriep het bewijs. Ware vooruitgang isimmers altijd evolutionair; kan zich ook niet anders voordoen, omdat, wil menniet terugvallen in de versuffing, het uitzicht vanuit de dusver bereiktestandplaats en de omvorming van de bijeen gezamelde krachten nodig zijn voorhet bereiken van nieuwe doelstellingen. Ware vooruitgang kan alleen deomvorming van de gegeven toestand uit de daarin ingestroomde drijf- enveerkrachten zijn: al het andere is achteruitgang in ongecontroleerde begeertenen terugval op primitieve stadia. Ware vooruitgang is niet onderbreking van hetevolutionaire proces, maar ontplooiing van de nog niet ontsloten of verkommerdevormbaarheid. Midden-Europa werd het aanvalsfront van alle reactionairekrachten waarvan de machtigste het wetenschappelijke en het daardoorveroorzaakte sociale materialisme is (deze beoordeling betreft de kennis- enwilsdoelen van de materialistische stroming, niet haar bewustzijnswekkendeinslag). Het wetenschappelijke materialisme als de beheersing van de uiterlijkewereld onder veronachtzaming van de zielegeestelijke behoeften en vermogens vanhet menselijke wezen, vormde de onderliggende gezindheid van het politieke ensociale streven naar macht. Midden-Europa, wiens evolutionaire krachten een overwinningop het materialisme waren, opende zelf de poorten van zijn culturele ommuringvoor de uit het Westen oprukkende vijand doordat het zijn geestelijke roepingafzwoer en de vernielers van zijn fundamenten tot heer en meester van decultuurvesting benoemde. Dit afbraakproces zet zich voor onze ogen voort. [6]

De geesteswetenschap van Rudolf Steiner

Deze blik op het Midden-Europeseterritorium en de geschiedenis van zijn vernietiging en zelfvernietigingzou er een op het reactionairste tijdperk der wereldgeschiedenis zijn, indienMidden-Europa niet tevens de ideële en fysieke ruimte zou zijn waarbinnen degeesteswetenschap van Rudolf Steiner is ontstaan. Zijn in de toekomst reikendwerk stoelt op het verleden, niet op de puinhoop die er gemaakt is;integendeel, het groeit organisch uit de wortels van een verleden dat dit werkniet verlaat en verwerpt, maar opnieuw verlevendigt en kunstzinnig verderontwikkelt. Daarin verenigen zich de toekomstgerichte krachtstromingen van hetMidden-Europese classicisme en idealisme zoals Novalis het verkondigd heeft.[7]Uit deze werkelijk evolutionaire synthese heeft Rudolf Steiner iets volkomennieuws gemaakt: het fundament en de wegwijzer van toekomstige cultuur: een menskundedie de mens als een vrij geesteswezen beschrijft welke volgens devooruitgang in zijn ontwikkeling ertoe geroepen is, in harmonie met degeestelijke wereld en de gemeenschap waarin het ingebed is, zelf zijngeestesgestalte te veroveren,[8]- en een wereldkunde die de natuurprocessen laat culmineren in devorming van het menselijke organisme, een morfologisch stelsel van krachten datniet de taak heeft de mens aan zichzelf vast te ketenen, maar waaraan wienswerkzaamheid de mens veeleer de hoge vlucht in de zelfstandigheid te dankenheeft. Ondersteund wordt deze wereld- en menskunde door een fenomenologische kenniskunde,een volgens natuurwetenschappelijke methode observerende kenniswetenschap. Dezewetenschap van de opbouw der gestalten toont aan dat het enewerkelijkheidstype zich in alle wereldverschijnselen, echter als steedsopnieuw gemetamorfoseerde openbaring, manifesteert. Aan elk fenomeen valtderhalve aan de hand van zijn structurele eigenaardigheid (in ontologischgelaagde affiniteiten optredende) diens plaats in de werkelijkheidszin af telezen. Deze categorisatie kan echter niet als een op de mens afkomendewerelddoelmatigheid begrepen worden. Veeleer verkrijgen de wereldse voorwaardenvan het menselijke wezen pas in diens bovendoelmatige eigenverantwoordelijkezelfontwikkeling tot vrijheid (die niet verleent, maar alleen gedaan kanworden) hun doelmatige uitdrukking.[9]

Een overzicht zoals het hier aangeduide,dat uiteraard met veel meer kenmerken uitgebreid zou kunnen worden, zoueen soort innerlijke verplichting ten aanzien van de wisseling van het tweedemillennium kunnen beschrijven.[10]Het richt de aandacht op het recht op individualiteit, het laat zien hoe ditrecht in de huidige wereld geëist, gezocht, verzuimd en geloochend wordt. Hetvormt echter ook het raamwerk voor de uit de evolutionaire synthese van RudolfSteiner resulterende visie op het probleem.

Het recht op individualiteit

Het recht op individualiteit vormt hetonderwerp van veelvoudig geformuleerde eisen. Het doet zich bijvoorbeeld voorals het parool van het “recht op arbeid”, een verlangen dat niet zelden wordtverweten in strijd met zichzelf te zijn. Want het eisde tevens de duurzaamheidvan de economische groei, dus de voortgezette innovatie en investering, opdatde technische en organisatorische vooruitgang en daarmee ook de verbetering vande arbeidsomstandigheden niet verhinderd zouden worden. Ditoptimaliseringproces betekent echter zoveel als een structurering dieveelvuldig indruist tegen het belang van het individu. Vertaald naar dewerkelijkheid neemt dus die eis afstand van zichzelf en maakt ze zichondergeschikt aan de structurele noodzakelijkheden, die men als de optimalegaranties voor de werkgelegenheid beschouwt. Wat verder onder de noemer van mensenrechten wordt geschaard, zoals hetrecht op vrije meningsuiting, betreft niet de afzonderlijke individualiteit,maar de algemene voorwaarden voor het bestaan ervan, dus het genot van eengegarandeerde gebruiksmogelijkheid. De individualiteit als zodanig wordtdaarbij uiteraard mede geëist, maar toch blijft haar wezenlijke inhoud in hetongewisse. Ook in de roep naar humanisering van arbeid en milieu, naar “levenskwaliteit” en de velevormen waarmee geprobeerd wordt de welvaart zeker te stellen, wil derechtsaanspraak op individualiteit tot zijn recht komen. Men beweert en gelooftdat de voortdurende verbetering van deze en soortgelijke bevredigingswaarden deinrichting en uitbreiding van de menselijke vrijheidsruimte aftekenen. Ook almoge men nog zo dikwijls benadrukken dat het geëiste met voorrang niet winst maar waardigheid is,gaat het in het beslissende geval tenslotte toch bijna altijd om deprijsstijging van de, in een of andere vorm, geleverde prestatie bij dalendeproductie.

In deze richting ligt dus de vermeerderingen verbetering van de goederen en voorwaarden voor consumptie: individueelrecht wordt geïnterpreteerd als zo breed mogelijk gespannen beschikkingsrechtover alles wat voor het voorzien in behoeften in ontvangst kan worden genomen.Het recht op arbeid wordt daarmee als recht op zelfverzorging begrepen, niet(zoals bij het Ora-et-labora-ethos) als de middelfunctie van naastenliefde.Denkt men hierover na, dan moet men zien te begrijpen dat het hierbij in wezenom één enkel consumptiegoed gaat, om het consumptiegoed dat alle anderevormen van consumptie in zichzelf samenvat. Dit is het menselijke lichaam in dedrie dimensies van zijn fysieke, biologische en reactieve bestaan. Het lichaamis het in het verloop van het leven ontstane, genuttigd en verbruikt dagelijksebrood: al het andere is slechts een secondaire behoefte en verbruik ten eindedie oerbehoefte en dat oerverbruik mogelijk te maken, te beschermen en tebevorderen. De rechtsaanspraak op individualiteit reduceert zich dus voor deaangevoerde en verwante zienswijzen tot de aanspraak op het eigen lichaam in detotale omvang van zijn organisatiestelsel. Het is de aanspraak op brood, hetdagelijkse brood van het lichamelijk verbruik en de lichamelijke innovatie,waaraan qua optimalisering van de menselijke bestaansvoorwaarden in de westersewereld een buitengewone, zo niet zelfs uitsluitende betekenis wordt gegeven.

Tegenover deze interpretatie van deindividuele aanspraak stelt zich een andere in haar wezen verschillende, maarook een zich daarmee vervlechtende of strijdende zienswijze. Ook daarvoorkennen wij talrijke vertalingen: één van de meest voorkomende luidt:zelfverwezenlijking (ook wel zelfrealisatie of zelfverwerkelijking genoemd).Wat echter beweerd en geëist wordt, indien men het individuele recht met hetrecht op zelfverwezenlijking gelijkstelt, dient onderzocht te worden. Uit debetekenissen die onder het begrip “zelfverwezenlijking” gesubsumeerd kunnenworden, worden de volgende eruit gehaald: 1. Zelfpresentatie;profilering van zichzelf binnen een omtrek van waarnemers, dan is wat hier alszelfverwezenlijking kan worden begrepen het middel, de erkenning het doel; 2.Werkzaamheid en zo mogelijke verbetering van vaardigheden die als eeneigenwaarde beleefd worden, dan blijft de zin van dit persoonlijke waardegevoelonbestemd; 3. Liefde in werk (werkzaamheid) en het resultaat daarvan, danblijft wederom open of en hoe prestatie en product zin- en waardevol kunnenzijn. Wat deze en soortgelijke interpretaties met elkaar gemeen hebben is datze boven de momentele stand der dingen en het gevoel van eigenwaarde uitgaan.Het zinsgehalte van het niet geïnterpreteerdeingesloten zelfbegrip blijft echter onzeker.

Alvorens hier verder over wordtnagedacht, is het nuttig beide verschijningsvormen van de aanspraak opindividualiteit tegen elkaar af te wegen. Terwijl de ene speelsoort als eenverlangen naar brood moet worden gezien, dus naar lichamelijk verbruik binneneen voorwaardelijk systeem, geeft de andere zich te kennen als een verlangennaar verbetering van praktische vermogens, naar het manifesteren en versterkenvan vaardigheden, aldus productiviteit. Zelfverwezenlijking zoudienovereenkomstig tegenover verbruik zingeving van een hogere orde zijn. Watdeze als iets van eigenwaarde zou willen ondervinden, zou daardoor paswaardevol worden. Bij nader onderzoek naar de hierbij gebruikelijke denkgewoontenwordt de eigenaardige wazigheid bemerkbaar die afkomstig is van deonduidelijkheid van het eveneens gebruikte vaardigheidsbegrip. Dezevaagheid klaart echter pas op, wanneer de beide richtingen die de individueleaanspraak kan aannemen nauwkeurig worden nagegaan. Wat men gewoonlijk“vaardigheid” noemt, is een bonte mengeling uit het geërfde, het door milieu en maatschappij bepaalde, verworpene,gewoonte gewordende en spontaan werkzame. Juist de blik op beide vormen van dehier onderzochte aanspraak zou echter de aandacht op de beide verschillendegrondtypen van vaardigheden kunnen vestigen die, indien het lukt om hetprobleem te doorgronden, van elkaar te onderscheiden zijn. De onderhavigeonderscheiding is bovendien, zoals zal blijken, van fundamentele menskundige,antropologische betekenis.

De aanspraak op lichamelijk verbruikalsmede die op zelfwerkzaamheid zijn beide op dezelfde wijze aangewezenop de deelname van menselijke vaardigheden. Of deze echter in beide gevallenobjectief van elkaar te onderscheidenzijn, of dat het hierbij gaat om slechts één en hetzelfde typevaardigheid, is nu juist de vraag. Datdeze kwestie dringend om de afbakening van tweeërlei fundamenteel verschillende typen vaardighedenvraagt, wordt meestal over het hoofd gezien, ofschoon de inspanningen voor eengeesteswetenschappelijke menskunde vruchteloos zullen blijven zolang men zichaan dit verzuim schuldig maakt. Een scherpzinnige blik, die zich hier moetbewijzen, onderscheidt echter wat hun respectieve andersoortige geaardheidbetreft passieve van actieve vaardigheden. Hierbij moet duidelijk worden datpassieve vaardigheden niet alleen ontvangende maar ook ontvangen vaardighedenzijn, actieve vaardigheden niet alleen werkzame maar ook zelfwerkzame. Dat ditovereenkomstig de aard van de vaardigheidsgroepen niet anders zijn kan, zal uithet volgende blijken.

Men zal geneigd zijn de hier alsbuitengewoon gekwalificeerde betekenis van deze afbakening alsmede de door defeitelijkheden gegeven ruggesteun daarvoor op gelijkerwijze tebetwijfelen. Ook dit kan, gezien de problematiek, vooreerst niet anderszijn. Want volgens de denkwijze van de huidige materialistischenatuurwetenschap kent men slechts vaardigheden die uit de erfelijkheidsstroomen door toedoen van de omgeving zijn ontvangen.[11]Zodanig geaard zijn inderdaad de door onze lichamelijke organisatie bepaaldevaardigheden. Wij nemen ze als met het lichaam mede ontvangen geaardheden aanons waar, en verder zijn ze de bemiddelaars waarmee wij waarnemen. Watwij als zodanig waarnemen zijn nu eenmaal de zonder ons toedoen waarneembarebestanddelen van de wereldverschijnselen. Hiertoe is het nodig vast te stellendat aan het waarneembare niet het predikaat van “het werkelijke” toe te kennenvalt. Derhalve is van hieruit ook de wezenlijke bepaling van het werkelijkeniet mogelijk. Om de volle werkelijkheid gewaar te worden, hebben we eerder datandere element nodig, dat de onsamenhangendheid van het waarneembare inregelmatigheid omvormt. Het zuiver waarneembare ontbeert causaliteit,totaliteitsvorming, werkelijkheidsnuancering en zinsbevatting. Dat andereelement verkrijgen we uit het gebied van het denken in de vorm van begrippen.Deze verbinden we, voor zover we in deeenvoudigste of gecompliceerdste zin kennen, met het samenhangloze; door dezeverbinden wij ons met dit samenhangloze alsmede dit in zich en omwillevan zichzelf, zodanig de ongeordende veelvuldigheid in geordendetotaliteit omvormend. Als men dit ingezien heeft, dan heeft men impliciet ookreeds de beide vaardigheden tegenover elkaar gesteld. Men hoeft daarvoor alleenhet onderscheid tussen samenhang en onsamenhangendheid in relatie totzijn eigen wezen begrepen te hebben. Want blijkbaar moet de werkzaamheid vanhet lichamelijke systeem, dat de samenhangloze waarnemingen (en alleen deze)voor het kenproces bemiddelt, teruggedrongen worden wanneer het exacttegengesteld werkzame, datgene wat de samenhang creëert, tot zijn recht moetkomen. Daar de samenhangen niet uit het samenhangloze onderkent kunnen worden,maar alleen vanuit en door zichzelf, is het ook in te zien dat ze alleen doorzichzelf reëel onderbouwd worden, d.w.z. uit zich zelf voortvloeien. Anders zoumen eisen dat het gebrek de geaardheid moet aantonen wat het ter aanvullingzelf behoeft, dus tegelijkertijd niet behoeft. [12]Dit betekent enerzijds dat de begripsmatige elementen de lichamelijke werkingenterugdringen, anderzijds dat de regels van deze elementen niet door uiterlijkewerkingen worden opgedrongen, maar met het desbetreffende ontstaan ervan (en pasop dat ogenblik) mede ontstaan. Deze regels zijn dus met het verloop waarin zezich voordoen identiek (Aan dit kenmerk ziet men het verschil tussen taken vande zogenaamde “denkmachine”, de computer, die slechts volgens vooropgesteldeopdrachten functioneren, en de prestaties van het menselijke denken [13]).De identiteit van regelgeving en regelwerking in het geval van het denken wordtdoor zieleobservatie, introspectie bevestigd: want deze toont aan datgedachtenverbindingen niet herinnerbaar zijn maar, zodra ze ingezien worden,telkens opnieuw gemaakt moeten worden, dus dat de regels van deze verbindingensynchroon met deze zelf ontstaan. Daardoor staan ze in tegenstelling tot defeitelijkheden die bij het waarnemingsgebied behoren. Herinnerbaar is weliswaarhet feit dat een bepaalde gedachtenverbinding reeds eenmaal voltrokken werd;herinnerbaar zijn ook de bijverschijnselen (epiphenomena) en de omstandighedenwaaronder dit gebeurde; herinnerbaar zijn verder de woorden waardoor ze geduidworden. De voorstellingsinhoud van deze woorden is herinnerbaar, maar de zinervan, de conceptionele samenhang kan echter noch herinnerd, noch bemiddeldworden; veeleer moet deze inhoud elke keer opnieuw ingezien worden op grond vande betreffende denkverrichting. In het andere geval ontstaat geen in zichzelfgegrond inzicht, maar ligt er alleen een aanwijzing op allereerst nog tebewerkstelligen inzicht.

Als men dit op grond van eigenzieleobservatie heeft begrepen, dan heeft men ook al de beide soortenvaardigheden in scherp omlijnde contouren voor ogen. Aan onze lichamelijkeorganisatie ontspringen onze passieve vaardigheden en met de denkinhouden zijnwe door een vaardigheidstype verbonden die de passieve vaardighedenterugdringt. Hierdoor ontplooien wij onze actieve vaardigheden. We hebbengezien dat het denken zichzelf bepaald, en ook zichzelf te voorschijn brengt(anders zou het door iets vreemds bepaald zijn). In het meevoltrekken van dedenkinhouden nemen wij deel aan dat proces van zichzelf te voorschijn brengen.Inzoverre wij ons daarvan (in de vele gradaties die hier mogelijk zijn) bewustworden, beleven wij ons als een zichzelf begrijpend Ik. Alles wat bij ditgebied van zelfbegrip behoort, en alleen dit, kan het Ik zijn eigen noemen.Derhalve kunnen wij alleen die werkzaamheden waarvan we in een of anderegradatie bewust worden dat ze uit het oorsprongsgebied der kennis voortvloeien,kenmerken als ons eigen, in tegenstelling tot de bij het andereoorsprongsgebied behorende processen, waarvan we het verloop slechts binnen hetbereik van onze totale wezenheid observeren. Hier is dus de zelfverwezenlijkingniet alleen een eis, zoals bij de persoonlijke en sociale emfase, maar hetonderwerp van eigen zieleobservatie.

Daarmee is een zekerder uitgangspunt voorde beoordeling van de aanspraak op individualiteit gewonnen. Daar hieraan nietgetwijfeld kan worden, stelt het ook de beantwoording van de zingevingvraag inhet vooruitzicht, zonder welke het recht op en de eis tot individualiteitongegrond blijven. Blikken we terug op het uiteengezette: de lichamelijkbepaalde passieve vaardigheden stellen zich ons voor ogen als ontvangen enontvangende, de door de geest gedragen actieve vaardigheden daarentegen alsniet alleen actieve maar ook als zelfactieve en daarom als eigen. Delichamelijk-geestelijke dubbelnatuur van ons wezen wordt ons dienovereenkomstigin de dubbelheid van onze vaardigheden bewust. Derhalve is het begrijpelijk datook de rechtsaanspraak op individualiteit enerzijds als een zodanige op brood,op ontvangen lichamelijkheid, anderzijds als een zodanige op eigen activiteit,aan zichzelf werkende, schenkende geestelijkheid, op vrijheid, moet wordengezien. Beide aanspraken zijn echter niet voor het bezwaar van egoïsmebeschermd, zolang geen zingevende samenhang wordt ontdekt die ze over ditbezwaar heen tilt. Want het egoïsme zoals het zich direct voordoet, kunnen weniet als zingevend erkennen. Want, óf het heeft in zijn edelere betekenis deaanspraak op individualiteit als inhoud - naar wiens zin we nog steeds op zoekzijn - óf het impliceert dat de bevrediging van de direct in ons plaatsvindende behoeften zinvol zou zijn. Dat is de gebruikelijke en geheiligdebetekenis van het egoïsme. Hoewel het in het gevoel van bevrediging zijnsterkste argument gelooft te bezitten, is het desondanks niet in staat hetleven zin te geven. Daarvoor bestaat er een toetssteen: het genot vanconsumptie en in de eigen activiteit zijn vergankelijk, de vraag naar de zinvan het leven zoekt echter een inhoud die boven het vergankelijke uitgaat.

Waardeloos gepeins?

Velen, zo niet de meesten, zullen dit allesvoor waardeloos gepeins houden: mensen zouden niet op dit soort overwegingenzitten te wachten, ze zouden er niets van af weten of willen weten, maartevreden zijn met consumptie, bezigheid en afleiding door storend nadenken, hetegoïsme zou volledig toereikend zijn voor de zingeving aan hun gedragingen:want het zou door een dergelijke levensstijl totaal bevredigd worden en metterugwerkende kracht de motivatie daarvoor zijn. In deze denkwijze, die vandaagde dag de heersende is, mag men een poosje, wellicht langere tijd genoegdoeningvinden, ten aanzien van de dood echter die de zinsvraag onafwijsbaar stelt envan ons verlangt om de maatstaf van het eeuwige aan het eindigende te leggen,stoot het egoïsme aan zijn grenzen. Doch ook hier kan men tegenwerpen dat onzebeschaving die haar kinderen behoedt voor schadelijke gedachtenarbeid tijdenshun leven, ook over de middelen beschikt om aan het einde van hun leven debewustwording te verhoeden. Het egoïsme, dat zijn economische vuurproef allangop uitstekende wijze heeft doorstaan en van hier tot ginder als de bewaker vande sociale welvaart wordt geprezen, zou geroepen zijn de raadzoekenden op allelevensniveaus de juiste weg naar een halve en volledige sluimering te wijzen.[14]

Ook al mag dit verre weg de heersendemening en gezindheid zijn, deze kan niet ontkennen dat ze individualiteitvervangt door consumptie, bedrijvigheid en het onwankelbare goede geweten vande gedachteloosheid. Hoewel deze bewustzijnsdofheid zich steeds dichterboven de mensheid legert, lossen de sociale onweersbuien de nevel van dezeversuffing op. Het overzicht waarmee deze schets begon laat de waarnemers diehet gevolgd hebben, zien dat er in de diepte van het bewustzijn der mensheideen niet te verschalken verlangen naar opheldering schuilt. Dit verlangen roepttelkens opnieuw atmosferische spanningen en ontladingen op, zolang de niet teverstikken eis tot individualiteit enhet onbedrieglijke bewustzijn van het recht op vervulling daarvan, niet hun -hen zelf ontbrekende - verklaring en bemachtiging gevonden hebben.

Het levensideaal van het goed geregeldverbruik van de menselijke lichamelijkheid en deze ondersteunende, dienendemaatregelen en mechanismen leidt tot overvloed of gewelddadige verblijding dermassa’s. Het weet geen antwoord te geven op de vragen: waarom leven wij? Watvoor zin heeft datgene wat we doen? Wat is de mens? Het levert zijn gelovigenop de machtigste ogenblikken van hun bestaan waarin ze de antwoorden het meestdringend nodig hebben over aan vertwijfeling of verdoving. Het dringt degenendie zijn bedrog gewaarworden naar geweld en bedwelming. Het voedt de allangdoor Eduard van Hartmann[15]uitgedachte wens van de vernietiging van de aardbol om aan de zinloze kommer enkwel van het bestaan een einde te maken.

Het ideaal van de werkzaamheid, dat hetcomplementair aan het consumptie-ideaal is, probeert zich een zuiver geweten tebezorgen in het besef dat het de consumptie en behoefte aan werkzaamheid van anderenzou dienen. Doch vergroot het de zinledigheid alleen maar wanneer de doeleindenvan deze inzet zelf zinloos zijn. Als zelfverwezenlijking kan het in de driegekenmerkte vormen vóórkomen: in het streven naar erkenning wordt het in strijdmet zichzelf tot afhankelijkheid; ook de activiteit die slechts zichzelfbegeert moet uiteindelijk bedenkelijk worden als deze van de zin ervan nietsafweet; alleen in de liefde voor de daad schijnt een waarde op te lichten dievoor het streven naar zelfverwezenlijking als authentiek kan doorgaan.

Het voorlopige resultaat van deze beschouwingen

Het voorafgaande heeft laten zien datconsumptie en zelfverwezenlijking overeenstemmen met de beidevaardigheidsstromen van het menselijke wezen. Aan de behoefte vanconsumptie en zelfverwezenlijking ligt dus zonder twijfel iets oorspronkelijkmenselijks ten grondslag. Derhalve is het niet verwonderlijk, maar eerder teverwachten dat beide hun stempel op het verlangen naar individualiteit drukken.Het belangrijkste vraagstuk van het sociale leven betreft daarom het inzicht inhoe de in de menselijke grondslagen gevestigde behoeften op een zinvolle manierin evenwicht kunnen worden gebracht. Het voorlopige resultaat van dezebeschouwingen is dat de eis totindividualiteit en de rechtsaanspraak daarop alleen vanuit deze optiek inhet vizier gebracht kunnen worden.

Het genot van consumptie is in zoverrezinvol als het verbruik van onze lichamelijkheid de grondslag van deindividualiteit is. De vaardigheid om van de wereld, en daarmee van ons zelf,alleen het geesteloze deel te ontvangen, stelt ons merkwaardigerwijs in staattot zelfstandige hereniging met de geest. In de vaardigheid tot geesteloosheidligt de zin van belichaming en consumptie besloten. Alleen in de dienstbaarheidaan de scheiding van de geest, die de absolute voorwaarde voor de zelfstandigehereniging met de geest is, is consumptie zinvol. Consumptie is de blinddoekvoor het oog dat zijn kijkvaardigheid nooit bewust zou worden als deze haarniet afgenomen zou worden. Het zinvolle en menswaardige genot van consumptie isde hunkering naar de geest: door het egoïsme ontaardt het in begeerte naarstof, zonder te weten dat het begeert wat boven zichzelf uitgaat. Vanuit dezewortel van het zinsverlies, van dezezichzelf rakende verloochening van de zin van ons dagelijks brood verspreidzich de zinledigheid over alle facetten van het menselijke bestaan.

Het recht op individualiteit sluit, zoalsthans blijkt, het juist begrepen recht op lichamelijkheid in: het is recht opgeesteloze werkelijkheidsontvangst als de voorwaarde van de vergeestelijking.Het is dus het recht op humanisering van onze levensstijl en ons milieu. Dit iswat met “milieubescherming” bedoelt is. Wij behoeven een verzorging van onzelichamelijkheid en onze omgeving die ons vrij laat voor de geest. De als eendoel op zichzelf verkeerd begrepen consumptie en deze in bescherming nemengeven de zin ervan prijs en slaan om in uitholling.

Ook de zichzelf als absoluut bepalendebedrijvigheid verzwakt, omdat de jacht naar zichzelf haar vliedend doel nietbereikt. Uiteraard heeft het genot van zelfverwezenlijking zijn goede zin, wantde mens is niet wat de omstandigheden van hem maken, maar wat hij van zichzelfmaakt. Maar alle beslommeringen om het eigen Zijn blijven, zolang hetalleen drijfveren en niet duidelijk onderkende motieven zijn, zinloos enonbevredigend. Noch het vrolijke verbruik van smakelijke levensmiddelen noch debedrijvigheid, welk geluid het eigen oor vult, kunnen doelen op zichzelf zijn.

Maar is het anders bij de liefde voor dedaad en het volbrachte? Wij beleven dit verschil, en de blik op onszelf en onzewereld geeft ons antwoord. In de liefde voor de daad, in het enthousiasme voorde opgave worden allerlei andere dingen meebemind zonder dat het ons alsplicht, die onderwerping vereist, opgedrongen is. Het is de inhoud van de liefde voor de daadeigen en haar vrije ontplooiing om boven zichzelf uit te stijgen. Elkwaarachtig actief mens, die daarom nog geen grote kunstenaar hoeft te zijn,maar wel steeds verwantschap toont met het scheppende, kent de onbaatzuchtigeliefde voor het al spelend volbrengen. Maar pas de duidelijke kennis betreedtde weg, die ze onmiskenbaar in zichzelf beschrijft, zonder te struikelen en afte dwalen. Het in de liefde voor de daad meebeminde, houdt de zichzelf waarnemendeonmiskenbaar voor ogen. Meebemind is de eigen passieve vaardigheid en de wereldwaaraan we deze te danken hebben, dus dat deel van ons eigen wezen en deschenkende natuur die onze zelfstandigheid voorbereiden en deze de stof levertdie ze nodig heeft om werkzaam te zijn. Meebemind is echter ook de geestelijkewereld waaruit we onze activiteit, voor zover deze onze eigen is, scheppen.Meebemind zijn tenslotte de kring van mensen waar de actieve binnen treedt,wier activiteit hij het te danken heeft dathij zelf actief kan zijn en aan wie hij het resultaat van zijn arbeidtoevertrouwt opdat ze zelf actief kunnen zijn. Want de productieve liefde sluithet platte, in werkelijkheid van de eigen geldingsdrang afhankelijke,vrijheidsbegeren uit, dat liefde door nijd en meedogenloosheid vervangt. Deproductieve liefde daarentegen is juist vrij, omdat ze de omtrek van haarbewustheid uitbreidt in de omgeving, in de gemeenschap en de geestelijkeoorsprongswereld. Deze oorsprongswereld is, hoewel de deelname daarin door eenieder individueel moet worden verworven, toch voor allen dezelfde. En derhalveis in het welbeminde de gemeenschap meebemind, omdat deze daardoor haar eigenoorsprongen in een nieuwe vorm van vooruitgang worden toegewijd. Vrijheid kandaarom niet vrijheid zijn voor degene die dit begeert, maar alleen vrijheid intoewijding aan anderen: pas in het meevoltrekken van haar voorwaarden is devrijheid vrij. Dit moge, gelet op de karikaturen die ervan zijn, met nadrukuitgesproken worden.

Het recht op individualiteit is hetwelbegrepen recht op de vereniging van de passieve en actieve kant van onswezen in productieve liefde. Dit is de vaardigheid die de beide andere krachtenvereent. Het recht op individualiteit is het recht op liefde. De zichzelf begrijpendezelfverwezenlijking is een aan de natuurlijke en de geestelijke wereld opdezelfde wijze verantwoordelijk vormgevingsrecht.

Dubbele dank

Zo begrepen wordt deze rechtsaanspraakveranderd in dubbele dank, enerzijds jegens de natuur die ons als moeder aardeeen lichamelijkheid schenkt zonder hetwelk wij geen zelfstandigheid bereiken,anderzijds jegens de geestelijke wereld die ons als vaderlijke liefde demogelijkheid tot zelfverwezenlijking op grond van de bereikte zelfstandigheidverleent. Consumptie en bedrijvigheid die tot doelen op zichzelf wordengemaakt, kunnen slechts als ondank beschouwd worden, die indruisen tegen derechtsaanspraak op individualiteit. In het recht op individualiteit verenigenzich de beide stromingen die in het Midden-Europese classicisme en idealisme opgrootscheepse wijze tot uitdrukking kwamen. Schiller, die in de menselijke“speeldrift” als de vereniging van de “stof-” met de “vormdrift” eenesthetische onderbouwing van de vrijheid in gemeenschap heeft ontwikkeld, neemteen synthetische positie in binnen beide stromingen.

Aan het recht op individualiteit ligt deaanspraak op liefde voor activiteit, op actieve liefde, ten grondslag. In hetklein en groot kan dit tot uitdrukking komen. Wie deze rechtsaanspraak erkent,kent ook het recht op consumptie en productie, echter niet als doel op zichzelfmaar als zingeving ervan. Waar deze in de menselijke grondslag te vindenzingeving veronachtzaamd wordt, moeten wrevel en onheil hun intrede doen. Wantde mensheid kan op den duur niet in strijd met zichzelf leven, ze heeft eenonstuimig verlangen om zichzelf te vinden.

Consumptie en bedrijvigheid die ter willevan een hoger doel (op basis van de list der idee) noodzakelijk zijn, moetendoor zingeving (vanuit het licht der idee) veredeld worden. De zin van hetmenselijke Zijn en Doen kan slechts de uitbreiding en verheffing van het wetenomtrent mens en wereld zijn en de daaruit resulterende toename en veredelingvan de vormgevende krachten van de mens.[16]Uiteraard is het noodzakelijk zich in te zetten ten einde de menselijkelevensvoorwaarden te verbeteren en de menselijke activiteiten in nuttige banente leiden. Zolang het echter niet lukt tegelijkertijd het besef te verspreidendat deze inspanningen alleen zinvol zijn als voorbereidingen en vooroefeningenvan het geestelijke bestaan van de mens, zolang niet uit dit zinbegrip hetcriterium voor het beoordelen van alle maatregelen wordt gewonnen, zal deontevredenheid onder de mensen alleen maar groter worden, ook als dezetijdelijk verdoofd wordt. De mensen verlangen vurig naar een waar begrip van dewereld en daardoor naar begrip van zichzelf, en alleen een dergelijk begrip kanhun de richting wijzen waarin zelfstandigheid en gemeenschap overeenstemmen.

De zin van het menselijke bestaan

“De mens is een gedachtenwezen” (RudolfSteiner [17]).De wereld een hogere gedachte van zichzelf te geven, de geestelijke wereld eennieuwe mogelijkheid zichzelf te denken, te bemiddelen, dat is de zin van hetmenselijke bestaan. Alleen als de mens deze zin door actieve liefde uitdrukt,is hij in staat zichzelf te verwezenlijken. Dit basisinzicht moet uitgangspunten teerspijze voor elke arbeid en al het sociale handelen zijn. Mensen moetenin alle verbanden en lagen van hun leven de gelegenheid hebben om het hierovereens te worden en alle inspanningen moeten op dit doel uitmonden.

Het recht op individualiteit houdtenerzijds in dat het menselijke lot van belichaming niet tot ketening aan hetlichaam vervalst mag worden, anderzijds dat de menselijke loopbaan vangeestelijke zelfverwezenlijking niet tot het volgen van subjectieve belangenbeperkt wordt, maar vrij blijft voor de liefde voor de open wereldse handeling.In de productieve liefde komen lotsbestemming en zelfbeschikking samen. Hetrecht op individualiteit heeft geen andere betekenis.

Zal men de moed hebben om dit recht teerkennen? Of zal men er de voorkeur aan geven de eigen moedeloosheid achter hetverwijt van wereldvreemde dweperij te verbergen?

Terugblik naar het uitgangspunt

Wie nu bereid is terug te blikken naar hetuitgangspunt van deze beschouwing, zal vermoedelijk erkennen dat de volkerender aarde, hoe weinig ze zichzelf daarover opheldering kunnen verschaffen, tochin hetzelfde verlangen overeenstemmen. Ze verlangen er naar, ook al is hetonderbewust, hun liefde voor de daad te bewijzen, hun actieve liefde. DeWesterse wereld is er voornamelijk toe beroepen om door de uitoefening van zijnontvangende vaardigheden de verschuldigde spirituele dank aan de aarde tebetuigen. Deze dank zou een actieve manifestatie van het bewustzijn zijn datons dagelijks brood, het lichaam aan ons gegeven wordt zodat wij vrijeeigenwezenheid kunnen veroveren. Deze dank is tegelijk bevrijding van deketening aan lichaam en stof. De Oosterse wereld is er voornamelijk toeberoepen door de uitoefening van zijn actieve vaardigheden aardse dank aan degeestelijke wereld te betuigen. Deze dank zou een actieve manifestatie van hetbewustzijn zijn dat onze denkwil, onze kijkvaardigheid in de geestelijke wereldaan ons wordt gegeven zodat wij een aards bestaan kunnen voeren dat de weg naarwaarachtig menselijke zelfheid is. Deze dank is tegelijk bevrijding van hetverlangen naar ‘ont-ikking’ dat de belichaming ontvlucht.

De wereld van het midden

De wereld van het midden is er voornamelijktoe beroepen om begrip voor dit tweevoudig recht op individualiteit te bemiddelenen het in liefde voor de culturele creativiteit, voor de menswaardigeeenwording van de tegenstellingen verder te ontwikkelen. In de vier groteopgaven en de drie raadselen tekent zich deze wereldhistorische constellatienogmaals anders en toch in verwante vorm af als noordzuid polariteit. Met hetoog hierop wordt het verlangen naar culturele creatieve synthese zichtbaar alshet wederom dubbel verschijnende recht op individualiteit. De synthese beiderverschijningsvormen komt in de volgende wereldhistorische opgave totuitdrukking: enerzijds als het doorgronden van nog in decadente collectivismenvolhardende (maar reeds materialistisch doorspekte) bewustzijnshoudingen methet moderne individualistische type bewustzijn (dat echter eerst nog het spiritueelinzicht in zichzelf behoeft), - dus als de oplossing van een sociale opgave ingrootste stijl; anderzijds als de organisatie van hele continenten die nog nietde aansluiting aan het ontwikkelingspeil van de noordelijke bevolking hebbengevonden, waarbij echter de economische groei en de levensvoorwaarden niet dealleen doorslaggevende gezichtspunten mogen zijn, maar waar een gekwalificeerdeecologie der vrijheid als de schepping van de materiële grondslagen van een doorgeestelijktebeschaving de voorkeur zou verdienen, - dus als de oplossing van eenmilieu-esthetische opgave in grootste stijl. Wederom zou het midden deverantwoording voor de bemiddeling van sociaal-hygiënische ensociaal-pedagogische ideeën ten deel vallen.

Een zich in dank aan de aarde tot degeestelijke wereld verheffende en een zich in de verantwoordelijkheid voor degeestelijke wereld naar de aarde neigende mensheid (beide in de overwinning enomvorming van hun tegengesteldecultuur-geografische tendensen) zouden van een zich van zijn opgave bewustmidden de culturele veredeling diens in de periferie uitstralende en zich ineen centrum concentrerende impulsen kunnen ontvangen. Dit zijn uiteraardgezichtspunten die alles tegenspreken wat er vandaag gebeurd. Alleen zij zijnechter, juist omdat miskend wordt dat ze in de werkelijkheid verankerd zijn,ertoe geëigend de richtlijnen van het handelen te bepalen, zowel in de huidigeaanzet als niet minder op langere termijn.

*Oorspronkelijke titels: Das Recht auf Individualität - WeltpolitischeAusblicke uit de essaybundel Verzweiflung und Zuversicht - Zur sozialenund kulturellen Lage der Zeit (Gideon Spicker Verlag, Dornach 1982)

*^* Oorspronkelijketitel: Was ist Meditation? (Gideon Spicker Verlag, Dornach 1982; nogniet in het Nederlands vertaald)

*^**Zie bijvoorbeeld zijn verhandeling Über Trümmern Vertrauen (Bovenpuinhopen vertrouwen) in een speciale uitgave van het tijdschrift Beiträgezur Weltlage, 16 februari 1980, ISBN 3-7164-0106-4, Dornach, eenFestschrift n.a.v. de 75ste verjaardag van de schrijver met bewerkte bijdragenvan andere auteurs die op de sociaal-wetenschappelijke conferentie “Beiträgezur Weltlage” in Arlesheim, Zwitserland 1979 werden gehouden.

*^***Voor een weerlegging van deze aantijgingen zie de reeks artikelen van MichaelKlussman “Zum Rassismus- Streit / Neue Antworten auf alte Vorwürfe” in hettijdschrift “Das Goetheanum - Wochenschrift für Anthroposophie” (Dornach, nr.30, 31, 33, 34 en 35, 1996). Deze zijn inmiddels door B. Asselbergs vertaaldmet de bedoeling om onder de titel “De strijd om het racisme - Nieuweantwoorden op oude aantijgingen” binnenkort bij uitgeverij Nearchus teverschijnen. Zie ook de recente brochure “Van je ras, ras, ras, rijdt de koningdoor de plas - Een rechtzEtting” van W.F. Veltman uitgegeven door de Verenigingvoor Vrije Opvoedkunst (VOK) in Den Haag

[1]Oorspronkelijk stond hier Iran, want toen deze beschouwing in 1979 geschrevenwerd, stonden de omwentelingen in Iran en de energiecrisis nog volop in hetnieuws. Deze actualisering dunkt mij acceptabel; de door de Amerikanen geleide, zo niet (optwijfelachtige voorwendselen) ingeleide eerste en tweede golfoorlog met Irakontstond immers mede omdat de nodige hervorming van het globale energiehuishoudenniet doorgevoerd was. En zolang deze hervorming niet plaats vindt, blijft dewereldvrede op het spel staan. (Noot van de vert.)

[2]Het hoogtepunt van de bewustzijnsvluchtelingen naar goeroes in India zoalsBhagwan, of later naar zijn ashram in de VS ligt nu enige tijd achter ons, tochis het potentiële gevaar van dit vluchtgedrag in principe niet geweken. Wantdeze virtuele vluchtelingen blijken nu toenemend hun soelaas te zoeken in deXtc-chemie e.d. die destijds nog niet zo’n grote aanhang beleefden. (Noot vande vert.)

[3]Deschrijver geeft, in deze alinea over de ontwikkelingen in Rusland voor hetverdwijnen van het ijzeren gordijn en het vallen van de Berlijnse muur, blijkvan een door de gang der gebeurtenissen bevestigde blik in de zich nuafspelende toekomst. (Noot van de vert.)

[4]Ookhier werden de toekomstige ontwikkelingen vooraf gezien. Zou het gewelddadigeneerslaan door de reactionaire Chinese leiding van de demonstraties vanstudenten met hun ‘hemelse verwachtingen’ voor democratie en vrijheid op hetPlein van de Hemelse Vrede slechts een voorproefje zijn wat ons verder tewachten staat? (Noot van de vert.)

[5] In het Duits:“Tathandlung”. Daadhandeling alsin denkhandeling zou ook kunnen.

[6]Dit is wellicht het dusver meest controversiële deel van deze globalebeschouwing, daar het het dichtst bij huis ligt en niet alleen onze grote buuraangaat. Men zou hier de auteur kunnen voorwerpen, net zoals zelfs bepaaldekringen binnen de Anthroposofische Vereniging, dit Rudolf Steiner te verwijtenmet betrekking tot de eerste Wereldoorlog, dat hij hier als “kind van zijntijd” partij kiest en dingen beweert die onbewezen zijn. Wat dit laatste betreft is inderdaadmeer onderzoek nodig, hoewel datgene wat hier reeds boven water is gekomen, zoalshet werk van Karl Heise “Die Entente-Freimauerei und der Weltkrieg” het niet zo makkelijk heeft gehad omüberhaupt gehoord te worden, laat staan serieus besproken en genomen, daar dezeauteur later aan de Nazi ideologie zouzijn vervallen. Wat de laatste tijd wel aan de grote klok gehangen werd endaardoor alom hoorbaar, zoals het werk van D. Goldhagen over de doorsneeDuitser als willige beul voor de moorddadige plannen van Adolf Hitler, isdaarentegen volstrekt eenzijdig, omdat dit onderzoek de wezenlijke vraag naarhet hoe en waarom van de financiering van de Nazipartij door min of meerocculte maar op absolute wereldmacht beluste kringen uit de geldaristocratievan het Anglo-Amerikaanse Westen in het begin van de jaren dertig, die al eerdeKameraad Lenin In Rusland aan de macht hadden geholpen, volstrekt buitenbeschouwing houdt. (Noot van de vert.)

[7]Zie o.m. H. Witzenmann “Die Poesie als sozialorganische Kraft bei Novalis”(Gideon Spicker Verlag, Krefeld 1996).

[8]Ditis een typisch Parzivalmotief die als eerste in de geschiedenis der mensheidtot grote verbazing van zijn oom, dekluizenaar Trevrizent, de graal veroverde. Zie ook “Het grote wonder vanParzival en de ster van Munsalvaesche” (Graalschrift nr. 8, Winter 1988). (Nootvan de vert.)

[9]Deauteur heeft zich hierover onder verschillende gezichtspunten grondig eldersuitgesproken, b.v. in zijn werk “Intuition und Beobachtung”, 2 bd. Stuttgart1977 en 1978. (Zie ook het na dit essay verschenen werk “Strukturphänomenologie- Ein neues wissenschaftstheoretisches Konzept”, Dornach 1983. Noot van devert.)

[10]Wanneerhet getal met de drie nullen als tekensysteem wordt gekarakteriseerd, zou ditop de wijdverspreide verblinding door de glans der afronding (die alswillekeurige vaststelling opgevat kan worden) kunnen lijken of zelfs op een ten prooi vallen aan de hysterie van deeindtijd. Toch is het onmiskenbaar en alom onbestreden dat dewetenschappelijk-culturele, sociale en economische omstandigheden naar eenkritische toestand toe bewegen die hen in niet al te verre tijd een grens zalstellen en die vereist dat ze grondig opnieuw geordend worden. Overigens valtover de historische periodiciteit ook nog het een en ander te zeggen dat teonderzoeken is, alvorens te verwijten dat dit een ver van de feiten afliggendeconstructie is. Want dat met de toenmalige gebeurtenissen in Palestina eengrondleggend nieuwe inslag in de mensheidsontwikkeling is gekomen, zalniemand die de voortgang van deculturele evolutie en expansie kent (juist ook wanneer men rekening houdt metde daarmee veelvoudig vervlochten problematiek) bestrijden. Hier kan dusaangezet worden, indien men periodiseren wil. Daarbij valt om te beginnen deblik op de eeuwen, die als in zichzelf afgesloten tijdperken genomen kunnenworden omdat ze drie generaties (van 33 jaar) omvatten. Het valt immers altijdweer te observeren dat een navolgende generatie in tegenstelling tot de vorigetreedt en een derde (mogelijkerwijs meer gerechtigd of omvattend) de opgavewaarneemt of ook nalaat om de tegenstellingen te verenigen. In het verloop der eeuwenherhaalt zich het proces van these, antithese en synthese nogmaals met groterestijl. En in een nog verdergaande strekking geldt iets dergelijks voor deongeveer 3´3´3 generaties in het complexder gebeurtenissen van de millennia. Datdeze dorre mathematisering door zichzelf niet beschermd is tegen het verwijtdat het hier om een constructie gaat, is duidelijk. Alvorens dit bezwaar temaken zou men echter kunnen onderzoeken of men bij het aanleggen van dezemaatstaf aan het gebeuren niet tot opmerkelijke resultaten komt.

[11] Deschrijver duidt hier op het zgn. “nature or nurture” debat dat al jaren, vooralin de VS, aan de gang is en dat bijna uitsluitend uitgevochten wordt tussenaanhangers van de neo-Darwinistische materialistische evolutietheorie en desociobiologie. Als derde partij fungeren daarbij, min of meer aan de zijlijn,de fundamentalistische creationisten die het Bijbelse scheppingsverhaal vanhemel en aarde in zes dagen letterlijk nemen, terwijl de anthroposofie, die in staat zou zijn het aan dit debat tengrondslag liggende vraagstuk van de verhouding tussen materie en geest op telossen, tot dusver geen rol van betekenis heeft gespeeld. Zie hierover hetbasiswerk “Vererbung und Wiederverkörperung des Geistes” (“Erfelijkheid en reïncarnatievan de geest”) van Herbert Witzenmann. (Noot van de vert.)

[12]Deze redenering is gebaseerd op het door Aristoteles ingevoerde formeellogische principe van de uitgesloten derde, dat echter in degrondslagendiscussie tussen de zgn. logiscisten (zoals Bertrand Russell),formalisten (David Hilbert) en de intuïtionisten (L.E.J. Brouwer) van deze eeuwop wankele voeten is komen te staan.

Dit probleem, heeft te makenmet het tot dusver onopgeloste zgn. leugenaarprobleem van de Kretenzers (AlleKretenzers zijn leugenaars. Wanneer de Kretenzer Epimenides dit zegt, liegt hijdan of zegt hij de waarheid?). Doch kan deze paradox op grond van een regel der formele logica (Akan niet tegelijk A en niet A zijn) zelf opgelost worden door in te zien dathier met één woord (namelijk Kretenzers) op twee verschillende begrippen wordtgeduid, namelijk op Kretenzers alszodanig en Epimenides als Kretenzer die logische syllogismen vormt. Als Epimenides zegt dat alle Kretenzersleugenaars zijn, is hij daardoor eigenlijk geen Kretenzer meer, omdat hij nietmeer voldoet aan het criterium waardoor deze bepaald worden, namelijk dat zealle leugenaars zijn. Men hoeft dus, naast waar en onwaar, geen derde“onbesliste” waarheidswaarde te postuleren of buiten de formele logica tetreden om deze kwestie, die de gemoederen al eeuwen bezig heeft gehouden, op telossen. (Noot van de vert. met dank aan de Zwitserse filosoof-anthroposoofWerner Moser van het Troxler Instituut in Bazel die deze oplossing in de jarenzeventig op een bijeenkomst van de Filosofisch-psychologische werkgroep aan hetGoetheanum, Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap in Dornach te berde brachtzonder dat aldaar het besef doordrong dat daarmee een baanbrekende, werkelijkeoplossing voor dit tot dusver onoplosbaar geacht paradox werd gegeven).

[13]Zie hierover Herbert Witzenmann, “Die Voraussetzungslosigkeit derAnthroposophie”, 2de uitgave Stuttgart 1986. Een vertaling hiervan met detitel “De onvooringenomenheid van de anthroposofie” is in voorbereiding.

[14]Hier wordt op de met de euthanasie verbonden problematiek gewezen waar hetlichaam net zoals bij het economisch liberalisme vaak tot niet meer dan eenkoopwaar wordt gereduceerd. Houdt het recht op individualiteit ook het recht opzelfdoding in, waarvoor onlangs hier te lande zelfs een stichting in het levengeroepen is? Over deze moeilijke kwestie kan in dit kort bestek geen uitputtendantwoord worden gegeven. Wel staat vast dat het bij dit vraagstuk op dezelfbewuste motivatie voor een dergelijk verlangen tot zelfdoding aankomt. Ookdat in ieder geval de hier geschetste dubbelnatuur van ons wezen een belangrijkinzicht levert om dit vraagstuk op te helderen. (Noot van de vert.)

[15]Aan deze Duitse filosoof (1842-1906) droeg Rudolf Steiner zijn in 1891verschenen werk “Waarheid en wetenschap - Voorspel voor een Filosofie derVrijheid” op. In de recente Bolland-biografie van Willem Otterspeer komtHartmann uitvoerig ter sprake. (Noot van de vert.)

[16]Dit doet denken aan Multatuli: “De opgave van de mens is mens te zijn”.Eigenlijk doet deze hele verhandeling denken aan alle vooruitstrevende denkersuit het verleden en heden die in culturele dienst van de mensheid enmenselijkheid de kiem van de anthroposofie in zich uitdroegen en uitdragen. Ditverder uit te werken is een niet te voltooien en daarom nooit eindigend levenswerk. Voor het organisch presenterenvan het recht op individualiteit inNederland is het daarom ook nodig om aan te sluiten bij wat zich reeds hier, enmet name in Amsterdam als spiritueel centrum, heeft voorbereid, zoals de doorR.H.Popkin in zijn boek “De Third Force in Seventeenth-Century Thought”genoemde “derde kracht”, een beweging van spirituele broederschap, diewaarschijnlijk terug te voeren is op de werkzaamheid van Christian Rozenkruis.(Noot van de vert.)

[17]Dit citaat stamt uit de eerste alinea van het hoofdstuk “Het pad der kennis”uit de “Theosofie” (Noot van de vert.)

Aanhangsel I

Amsterdam, 5 maart 1997

Aan het Secretariaat van deAnthroposofische Vereniging in Nederland

Boslaan 15, 3701 CH Zeist

Geachte Secretaris,

Bij deze verzoeken wij u, resp.het bestuur het volgende voorstel aan de komende Algemene Ledenvergadering inmei op de agenda te plaatsen en met de bijbehorende motivatie van zes punten inde Mededelingen van april 1997 aan de leden bekend te maken:

“De Anthroposofische Verenigingin Nederland dient het aan het Goetheanum verricht onderzoek op geestelijkgebied van Herbert Witzenmann tebevorderen.”

Aan dit voorstel ligt de volgendemotivatie ten grondslag:

1. De Anthroposofische Vereniging in Nederland beschouwt zichzelf,volgens art. 4 van haar statuten, als“landelijke vereniging in de Algemene Anthroposofische Vereniging. Deze zieteen middelpunt van haar werkzaamheden in de Vrije Hogeschool voorGeesteswetenschap aan het Goetheanum te Dornach, Zwitserland.”

2. De Algemene Anthroposofische Vereniging beoogt, volgens art. 3 van haar statuten,“haar taken en doelstellingen te vervullen en te verwezenlijken in de zin vande principes die haar door Rudolf Steiner gegeven zijn en op de oprichtingsbijeenkomst tijdens de Kerst van 1923door de leden aangenomen zijn.”

3. In deze principes wordt inart. 9 het doel van de Anthroposofische Vereniging beschreven als “debevordering van het onderzoek op geestelijk gebied”, het doel van de VrijeHogeschool voor Geesteswetenschap als “(het verrichten van) dit onderzoekzelf.”

4. In deze principes is tevens in art. 10 het vrije initiatiefrechtder leden verankerd: “Voorstellen van individuele leden of groepen dienen eenweek voor het begin van de (jaar)vergadering opgestuurd te worden.” Leden kunnen dus voorstellen indienen m.b.t.het vervullen van de taken en het realiseren van de doelstellingen van deAnthroposofische Vereniging, met nameinzake het bevorderen van het aan de Vrije Hogeschool verrichttegeesteswetenschappelijk onderzoek.

5. Het door Herbert Witzenmann (1906-1988) als leider van de sectiesvoor sociale wetenschap en (het geestesstreven van) de jeugd aan het Goetheanumverricht onderzoek is een schoolvoorbeeld van dit “onderzoek op geestelijkgebied.”

6. Dit werk dient derhalve door de Anthroposofische Vereniging inNederland bevorderd, resp. door de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap inNederland in samenwerking met het Willehalm Instituut voor Anthroposofie teAmsterdam en met de nodige toestemming van de Herbert Witzenmann Stichting inPforzheim, Duitsland, die zijn werk beheert, vertaald en uitgeven te worden.

Ons voorstel is verder om deze bevorderingte beginnen met het uitgeven en presenteren van Herbert Witzenmanns beschouwing“Het recht op individualiteit - Wereldpolitieke vooruitzichten” en wel in het kader van het zgn. Verdrag vanAmsterdam dat de leiders van de Europese Unie in juni hier in deze doorburgermeester Patijn uitgeroepen “Capitol of Inspiration” beogen af te sluiten.Een werkvertaling van deze verhandeling, die juist nu gelet op de aantijgingenvan racisme aan het adres van Rudolf Steiner en de anthroposofie zeer actueel is,sturen wij u per omgaande via de post.Na de presentatie van het universele “Recht op individualiteit” zou dan een drieluik kunnen volgen bestaandeuit “De principes van de Anthroposofische Vereniging” (deels vertaald, ziebijlage), “Vormgeven of beheren” (reeds vertaald, hoewel ons “Kunstenaar ofManager” nu een betere, pakkendere titel lijkt) en “De onvooringenomenheid vande anthroposofie - een inleiding op de geesteswetenschap van Rudolf Steiner”(hiermee zijn wij nog bezig, voorwoord en inleiding zijn klaar). Zoals reeds in de motivatie voor ons voorstel“Tekst en uitleg” aan de vorige jaarvergadering aangeduid en wat wij aldaar als aanbeveling wilde brengen maar waarvoor,zoals altijd het geval schijnt te zijn, geen tijd voorhanden was, vormt ditdrieluik volgens Herbert Witzenmann eensoort inleiding op de anthroposofie. Wij kunnen niet sterk genoeg benadrukkendat er nu, meer dan ooit, een grote behoefte is aan een gedegen geesteswetenschappelijke onderbouwingen presentatie van de anthroposofie zoals Herbert Witzenmann die volbrachtheeft; volbracht kan men zeggen in opdracht van Rudolf Steiner, welks hij alsjonge man ontving en in zijn leven voltooide, om door het ontwikkelen van eengrondige denktechniek en de methode der zieleobservatie de anthroposofie teverdedigen en tot een potentiële cultuurfactor van betekenis te maken.

Verderverwijzen wij u in dit verband naar deartikelen “Over het nieuwe werken van Rudolf Steiner op aarde - Inleiding totHerbert Witzenmanns ‘De Oergedachte’”, “Schouwplaats Goetheanum” en“Schouwplaats Driebergen/Zeist” uit het tijdschrift “Schouwplaats” (ISSN0926-258X) nr. 1 van 1991 over eerdere pogingen het werk van Herbert Witzenmannonder de aandacht te brengen, pogingen die door het toenmalig bestuur eerdergebagatelliseerd dan serieus genomen werden.

Hetdestijds gehanteerde argument “ dit werk leeft hier niet, dus hoeft het ookniet ondersteund te worden”, wat overigens m.b.t. het recente verzoek van Leo van Egeraat aan u om een extra ledenvergadering inzake destatutenwijziging resp. de constitutiecrisis te organiseren herhaald werd,d.w.z. “dit onderwerp leeft niet onder de leden, dus...” kunnen wij in geengeval accepteren. Met deze argumentatie kunnen we immers als AnthroposofischeVereniging wel inpakken, omdat de anthroposofie toch ook niet echt in desamenleving leeft...Het gaat er toch om ons niet bij deze negatievevaststelling neer te leggen, maar deanthroposofie in de samenleving juist tot leven te roepen. Wat wij dusverwachten van u is niet weer wat bijvoorbeeld voorzitter Ron Dunselman schreefop 27 augustus 1996 als antwoord op Kelder’s verzoek om financiële ondersteuning ten behoeve van de vertaling van depublicatie van Herbert Witzenmann “Geldordnung als Bewusstseinsfrage”, namelijkde kwestie verschuiven naar de anthroposofische uitgevers om deze de vraag telaten beantwoorden of er wel of niet voldoende vraag naar deze publicatie is.Nee, onze stelling aan u is duidelijk en wij verlangen van u voor of op dekomende Algemene Ledenvergadering ook een duidelijk antwoord: beschouwt u hetwerk van Herbert Witzenmann als geesteswetenschappelijk onderzoek dat alszodanig volgens taken en doelstellingen van de Anthroposofische Verenigingbevorderd dient te worden, in de samenleving tot leven dient te komen?(Kelder’s laatste brief overigens aan secretaris Munniks van 22 december 1994met de expliciete vraag om een duidelijke spirituele stellingname i.v.m. dewerkvertaling “Vormgeven of beheren / Rudolf Steiner sociale organiek - Een nieuwbeschavingsprincipe”, een handboek voor het doorgronden en handhaven van hetdoor Rudolf Steiner met de Weihnachtstagung geïnaugureerde mysterierecht, was jammer genoeg weer van diezelfdetrivialiteit, twee nietszeggende zinnetjes, en werkte als een regelrechte slagin het gezicht. Om maar te zwijgen van de pogingen die oud-voorzitter P. Mackayvier jaar lang ondernomen heeft om Kelder buiten de deur van de socialesectie in Nederland te houden, omdat deze in zijn ogen een te veel aanuitingsdrang zou vertonen!).

Welnu, mocht u, tot slot, onsrecht om een zodanige motie te stellen alsmede het recht van de AlgemeneLedenvergadering om een zodanig besluit te nemen afwijzen, in navolging van P.Mackay die, zoals u wellicht bekend is,op de jaarvergadering 1995 te Dornach Kelder’s motie om het vrije, spiritueleinitiatiefrecht der leden te herstellen afwees met nota bene eveneens eenberoep op de principes*, danhouden wij het recht voor deze zaak als een punt van orde aan de komendevergadering in te brengen en zo nodig dit voorstel om te vormen tot eenaanbeveling van de Algemene Ledenvergadering aan het bestuur.

Wij verblijven,

Met anthroposofische groet,

Robert Jan Kelder, Martin van der Tak

* In de WINST rondbrief‘Inzake een algehele revisie van de statuten (II)” van 21 november 1996 heeftKelder de argumentatie die P. Mackayhanteerde om dit spirituele initiatiefrecht af te wijzen weerlegd door zichniet alleen op de ‘principes’ te baseren, maar ook op het door Rudolf Steinerin zijn boek “Waarnemen en denken” (hoofdstuk: Natuur en geest) ontwikkelde begrippersoonlijkheid die door zijn handelingen als individu de algemeenheid kanbepalen, daarbij de relatie algemeen / bijzonder zoals die in de natuurwettenheerst, omkerend. “Het individu heeft dienovereenkomstig het recht degemeenschap een voorstel aan te bieden en de gemeenschap kan na overlegbesluiten wel of niet dit voorstel tot motief van haar handelen te verheffen.Zodoende kan een motie van een individu de maatschappij verder op gang naar deverwezenlijking van haar doelstellingen brengen.”

Aanhangsel II

Amsterdam, 10 maart 1997

Aan het bestuur van deAnthroposofische Vereniging in Nederland

Boslaan 15

3701 CH Zeist

Geacht bestuur, met name zijnvoorzitter R. Dunselman en secretaris R.R. Munniks,

Wij hebben onlangs een door R.R.Munniks namens u onderschreven brief van 6 maart jl. ontvangen. In wat volgtwillen wij op de vorm en inhoud van deze brief en zijn consequenties punt voorpunt ingaan.

Allereerst danken wij u voor de spoedige behandeling van ons breed gemotiveerd verzoek van 5 maartom ons voorstel inzake de bevordering van het werk van Herbert Witzenmann doorde Anthroposofische Vereniging in Nederland op de agenda van de komendejaarvergadering te plaatsen. U stelt in uw antwoord vast dat “deAnthroposofische Vereniging onderzoek op geestelijk gebied in het algemeenbevordert”. Dan schrijft u: “een oproep om het onderzoek dat door een persoonverricht is, te bevorderen, achten wij een onjuiste uitspraak.” Als grond voor deze stelling geeft u dan aan: “voor hetbevorderen van onderzoek op geestelijk gebied door een persoon in onzevereniging zijn andere mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld het aanvragen van eensubsidie bij de sectie waaronder dit onderzoek valt, of een oproep tijdens derondvraag van (de) Algemene Ledenvergadering.” (In uw brief ontbreekt hetwoordje “de” voor Algemene Ledenvergadering).

Hiertoe hebben wij om te beginnende volgende aanmerkingen, of te wel vragen:

1. Een oproep is een vraag, geen uitspraak. Daarom kan een oproep nocheen juiste noch een onjuiste uitspraak zijn. Wij hebben overigens ook geenoproep gedaan, maar hebben een verzoek aan u gericht om een voorstel op deagenda te plaatsen waarover de Algemene Ledenvergadering een besluit kan nemenals motief voor een toekomstige handeling of te wel een stap op weg naar derealisatie van haar taken. Een voorwaarde om het werk van Herbert Witzenmann tebevorderen is natuurlijk wel dat het op een of andere manier vertaald enuitgegeven wordt. Ons voorstel en de uitvoering daarvan zijn o.i. volstrektduidelijk, niet echter de argumentatievoor uw afwijzing. Wij verzoeken uderhalve om duidelijkheid op dit punt.

2. Waar het u blijkbaar echter meer om gaat is de bijzin “onderzoek datdoor een persoon verricht is”. Zou het dan wel juist zijn om een oproep tedoen voor het bevorderen van onderzoek in het algemeen, of dat doormeer dan een persoon verricht is? Nu is echter onderzoek meestal door eenpersoon verricht, groepsonderzoek is eerder de uitzondering. Bovendien wordt,zoals u stelt, geestelijk onderzoek in het algemeen al bevorderd en is eenoproep daartoe daarom ook niet nodig. Waar heeft u het dan nog over?

3. Wat het aanvragen van een subsidie betreft, zo hebben wij in onzebrief duidelijk gemaakt dat wij deze weg reeds gegaan zijn. In 1991 leverdedit, zoals wij schreven, niets als frasen op en verleden jaar verschoof Ron Dunselman de kwestie naar de uitgevers envermeed hij de vraag of het werk van Herbert Witzenmann, op grond van desociale en spirituele betekenis daarvan, in de samenleving tot leven geroepen dientte worden. Wij stellen derhalve nu vast dat u onze aanvraag weer geen rechtdoet, en doen ook op dit punt een beroep aan u om in de zin en geest van debewustzijnszielehouding op de zaak zelf met duidelijke formuleringen in tegaan.

4. Tot de tweede mogelijkheid door een persoon verricht onderzoek tebevorderen rekent u “een oproep tijdens de rondvraag van (de) AlgemeneLedenvergadering.” Een vrijblijvendeoproep, waarvoor dan meestal 3 minuten tijd is, is wat dit thema betreft nietsen leidt ook tot niets. Deze tweedemogelijkheid valt in de context waarin udit stelt echter helemaal niet te begrijpen. U heeft immers in de zin daarvoorgeschreven dat u een dergelijke oproep niet juist acht! Wat bedoelt u nueigenlijk? Het lijkt wel of u de tijdens de laatste jaarvergadering door oud-voorzitter Paul Mackay letterlijkgemaakte uitspraak in de zin van “wijmoeten nu alle duidelijkheid vermijden” tot uw lijfspreuk verheven heeft.

In het algemeen stellen wij opgrond van het bovenstaande vast dat u door onze zowel op de ‘principes’ van deAnthroposofische Vereniging als op de statuten van de Algemene AnthroposofischeVereniging en van de Anthroposofische Vereniging in Nederland gebaseerd verzoekmet een machtwoord af te wijzen in strijd handelt met de ‘principes’ en daarmeemet de opdracht van Rudolf Steiner aan het bestuur deze ‘principes’ teverwezenlijken. Volgens deze ‘principes’durven in onze vereniging politiek en kliekvorming geen rol te spelen. Uw afwijzingvan ons verzoek geschiedt echter op een manier die doet denken enerzijds aan depolitiek als geestelijke oorlog waar het in wezen gaat om de misleiding van detegenstander(s). Anderzijds bevordert uw afwijzing kliekvorming en welm.b.t. het Willehalm Instituut endaarmee het werk van Herbert Witzenmann, omdat door uw onwil en wellicht ookzelfs onvermogen om dit werk op zijn waarde te schatten en het onder meer metde middelen te voorzien die nodig zijn om het tot leven te roepen u,maatschappelijk en financieel gezien, de marginale positie van het WillehalmInstituut en vooral die van Kelder als een roeper in de woestijn weer eens bevestigt. Maar ook bevestigt u,spiritueel gezien, uw eigen marginale positie ten opzichte van de anthroposofievan Rudolf Steiner. Niemand is echter daarmee geholpen, integendeel.

Welnu, daarmee is aan de hand vanons geval gebeurd wat wij in het laatste deel van onze brief van 5 maartvoorzagen, namelijk dat u het vrije,spirituele initiatiefrecht der leden (weer) niet erkent. Dit initiatiefrecht iso.i. niet alleen een bestanddeel van het universele recht op individualiteit,maar waarschijnlijk ook van het gewoonterecht van het Nederlandseverenigingsrecht. Als u uw standpunt in deze zaak niet wijzigt, zien wij onsderhalve genoodzaakt een beroep om rechtshulp bij de daarvoor passendeinstanties te doen en zo nodig deze zaak verder naar buiten te brengen.

Wij verblijven,

met anthroposofische groet,

Robert Jan Kelder, Martinvan der Tak

P.S. Wij sturen deze brief ditkeer niet alleen aan de secretaris, maar ook aan de voorzitter, omdat wij demogelijkheid open houden dat de door de secretaris gebezigde argumentatie welformeel maar niet inhoudelijk namens het bestuur is geschied en zo ja devoorzitter de kans krijgt deze wazige manier van beantwoording te verhelderen.Tevens gaan exemplaren van deze brief aan een aantal belangstellende ledenzoals Leo van Egeraat, Wim Veltman, Peter van Heyst e.a.

"Een nieuwe hoffelijkheid" - Persbericht

2011-08-05T14:12:00.003+02:00

WillehalmInstituut Persbericht

Boekpresentatie ententoonstelling De Deugden – Jaargetijden van de ziel op FestivalLandjuweel 2011 Ruigoord

Amsterdam, 5 augustus2011 – Tijdens de veelkleurige culturele manifestaties van het Festival Landjuweel 2011 van 11tot 14 augustus op het Amsterdamse Ruigoord, deel van de Culturele Stelling van Amsterdam,zal er ook een tentoonstelling en boekpresentatie plaatsvinden van de 13verluchtingen die kunstschilder Jan de Kokvervaardigd heeft voor de door HerbertWitzenmann geschreven 12 maandmeditaties: DeDeugden – Jaargetijden van de ziel.

Op de tentoonstelling in een nognader te bepalen ruimte zullen 12 kleurkopieën van de verluchtingen en dedaarbij behorende teksten van De Deugden op 12 panelen van A-2 formaat (420maal 594 mm) te zien en te lezen zijn. De boekpresentatie zal door devertaler/uitgever Robert Jan Kelder van het Amsterdamse Willehalm Instituut worden verzorgd met eenuit zijn voorwoord geput betoog: “Eennieuwe hoffelijkheid’’. Tevens zal Kelder deelnemen aan het doorIwanjka Geerdink van DeNieSa/NovaGlobe georganiseerde op13 augustus plaatsvindende symposium en paneldiscussie over het thema ‘DeNieuwe Samenleving’ Hij zal daarbij aansluiten aan de door het WillehalmInstituut georganiseerde vierdelige boekenpresentatie op 28 mei 2009 in deAmstelkerk in de hoofdstad onder het motto ‘’DeNieuwe Stelling van Amsterdam” en ingaan op de niet op het eerste gezichtduidelijke relatie tussen de laatste, Engelse uitgave van het Instituut, teweten 9/11:The Accusation - Bringing the Guilty to Justice van Slobodan Mitric(Karate Bob) en een eerdere uitgave Derechtvaardige prijs – Wereldeconomie als sociale organica van HerbertWitzenmann. Deze en de overige publicaties van het Willehalm Instituut zullenter inzage en verkoop op een boekentafel voorliggen. Nadere gegevens over dezeeerste volledige uitgave van De Deugden zijn op BoekenRoutete lezen waar het boek reeds te bestellen is (voor besprekingsexemplaren wendemen zich aan de uitgever); voor toegangsprijzen tot het festival en het overigeprogramma zie de boven aangegeven website.

Het is overigens debedoeling dat de eigenlijke lancering van ’De Deugden’ in de aanwezigheid vande schilder en zijn verluchtingen, met meerdere sprekers en muziek op eenlatere stadium tijdens een geheel aan de Deugden gewijd symposium in eenpassende ruimte, zoals een galerie, kasteel of zelfs paleis zal plaatsvinden enom daarna als een reizende tentoonstelling door het land te gaan trekken om denieuwe hoffelijkheid luister te verlenen. Belangstellenden of potentiëlemedewerkers mogen zich svp. melden. (RJK)

Herbert Witzenmann - Levensschets en bibliografie

2011-08-04T23:12:00.003+02:00

HerbertWitzenmann (*16 februari1905 - † 24 september1988) had in zijn jeugd ontmoetingen met Rudolf Steiner diedoorslaggevend werden voor het vinden van zijn eigen ontwikkelingsweg. Hij namde oorspronkelijke intenties van Rudolf Steiner op, zoals deze ze in zijnautobiografie beschrijft ("mijn poging door het natuurwetenschappelijkedenken heen tot de geestelijke wereld te leiden”).

Hij studeerde muziek, kunstgeschiedenis,machinebouw en filosofie o.a. in Heidelberg bij de filosoof Karl Jaspers. Naafloop van zijn academische studies was hij tientallen jaren lang werkzaam als leidinggevendebij een industriële familieonderneming. Na het einde van de tweede wereldoorlog,waar hij ternauwernood eraan ontsnapte om als straf voor zijn vrijzinnigeopvattingen naar het Oostfront te worden gestuurd, gaf hij voordrachten en tradhij op als docent en schrijver. Hij was tevens enige jaren redacteur van hetantroposofische tijdschrift "Die Drei" in Stuttgart.

In1963 werd hij door Albert Steffen, de Zwitserse dichter en plaatsvervanger vanRudolf Steiner als eerste voorzitter van de "Allgemeine AnthroposophischeGesellschaft", benoemd tot bestuurslid van deze vereniging. In het kadervan de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap aan het Goetheanum nam hij deleiding over van de Sectie voor Sociale Wetenschappen en die voor Jeugdwerk.

Vanaf1968 ontstonden er in verband met de "boekenkwestie" tussenWitzenmann en de overige bestuursleden fundamentele en blijkbaar onoverbrugbareverschillen van opvatting over het wezen en de vertegenwoordiging van de AntroposofischeVereniging en de Vrije Hogeschool. Dit leidde tot een breuk en vanaf 1972 werdhet hem en zijn medewerkers onmogelijk gemaakt hun werkzaamheden verder binnenhet Goetheanumgebouw te verrichten. Vervolgens zette hij in de zin van deideële Vrije Hogeschool en met de steun van zijn medewerkers zijn sectiewerk binnenhet kader van het spirituele Goetheanum voort tot aan het einde van zijn leven.Zo stichtte hij in 1973 in Dornach als kern van de uit zijn werkzaamheid alsleraar voortvloeiende ideeëngemeenschap het "Seminar für freieJugendarbeit, Kunst und Sozialorganik", waarvan hij ook de leidingovernam.

Na zijn doodwerd in Pforzheim in 1988 de "Witzenmann gemeinmützige Stiftung” opgerichtom zijn omvangrijke werk uit te geven, dat door het al zo’n twintig jaar eerderin Dornach opgerichte Gideon Spicker Verlag gepubliceerd wordt. Een deeldaarvan is inmiddels in verschillende landen vertaald. In vele landen bestaaner bovendien culturele centra en werkgemeenschappen die op de door Witzenmannontwikkelde “struktuur-fenomenologische” grondslag van een modernevertegenwoordiging van de geestes- of graalwetenschap zoals Rudolf Steiner zijnanthroposofie ook genoemd heeft, werken. In september 1998 vond in het Goetheanum,Dornach een Herbert Witzenmann Conferentie plaats, waarvan geen verslag isuitgebracht en die tot nu toe geen vervolg heeft gekregen.

I. Nederlands

(publicaties inchronologische volgorde)

1990 – DE PRINCIPES VAN DE ALGEMENE ANTHROPOSOFISCHE VERENIGING ALSLEVENSGRONDSLAG EN SCHOLINGSWEG en CRISIS EN ALTERNATIEF - Zingevend recht enrechtsvormende zingeving in de sociale organica van Rudolf Steiner.Studiemateriaal voor de Michaëlswerkconferentie Anthroposofie en de kunstvan de sociale vernieuwing in Den Bosch. Het vermenselijken van kennis-,leef- en werkgemeenschappenop de grondslag van deze sociaal-organische vormingsprincipes is de nieuwekoninklijke kunst in de hedendaagse vorm van de driegeleding van het socialeorganisme. De in 1998 uitgebrachte complete Nederlandstalige uitgave behelsteen vertaling van de ‘principes’ van de Anthroposofische Vereniging en deGrondsteenspreuk van Rudolf Steiner. Zieook onder 1998. Uitgebracht in het Engels als The Principles of the Anthroposophical Society as a Basis for Life andPath of Training (A-5, 66 blz. €7,-).

1991 - SCHOUWPLAATS- Jaarnummer van het orgaan van het Willehalm Instituut. Uit de inhoud: Van Eremos in Arlesheim tot Willehalm inAmsterdam en Over het nieuwe werken op aarde door Rudolf Steiner - Inleiding tot"De oergedachte" van Herbert Witzenmann, en berichten en nieuwsvan het antroposofische front in binnen- en buitenland (ISSN 0926-258X, 72 blz.€5,-; uitverkocht, herdruk verkrijgbaar).

1993 - DEOERGEDACHTE - Rudolf Steiners beschavingsprincipe en de opgave van deAnthroposofische Vereniging. Dit geestelijk testament van HerbertWitzenmann werd op 13 mei te Amsterdam gepresenteerd en behelst een voor- ennawoord van de vertaler, een autobiografische schets van de auteur met noten eneen overzicht over zijn omvangrijke literaire nalatenschap (Duits-Nederlandsewerkvertaling A-4, 100 blz. € 12.-).

DE DEUGDEN – Deze 12 maandmeditaties over het jaarverloop zijngebaseerd op aanwijzingen van H.P. Blavatsky en Rudolf Steiner en vormen degrondslag van een nieuwe hoffelijkheid (Herziene uitgaven van deze Duits-Nederlandsewerkvertaling van De Deugden als een praktische bijdrage aan de discussieover normen en waarden zijn herhaaldelijk in de volgende jaren verschenen; A-5formaat, 42 blz. €7,-).

1994 - BESCHAVINGEN BESCHERMING - De vragen van de moderne beschaving en de antwoorden van de'principes' van de Algemene Anthroposofische Vereniging.Studiemateriaal voor een bezinningsbijeenkomst te Amsterdam n.a.v. hetzeventigjarige bestaan van de Kerstconferentie 1923 in Dornach terheroprichting van de Antroposofische Vereniging door Rudolf Steiner en de zijnen.Drie opstellen van waarin duidelijk wordt dat deze oorspronkelijk statuten genoemdeprincipes een "sociaal vormend oerbeeld belichamen voor elke kennis-,woon- en werkgemeenschap die op het bewustzijnsniveau van onze tijd staat"(Duits-Nederlandse werkvertaling A-4, 40 blz. € 7,-).

DE RECHTVAARDIGE PRIJS -Inleiding op de cursus Wereldeconomie van Rudolf Steiner als de nieuwe vorm vande driegeleding van het sociale organisme - Drie voordrachten gehouden in 1974 en gepubliceerdin 1993 onder de titel Der gerechte Preis - Eine Grundfrage dessozialen Lebens (ISBN 3-85704-225-7). Deze Duits-Nederlandse werkvertalingwerd te Amsterdam gepresenteerd als een aanzet tot anthroposofisch economiedebat.In 1999 verscheen een Engelse werkvertaling The Just Price die inAmerika, Canada en Engeland gepresenteerd werd. In 2009 verscheen een tweedeverbeterde editie met de ondertitel Wereldeconomieals sociale organica. (A-5, 86 blz., €9,90, ISBN 978-90-73932-10-4)

1995 - VORMGEVENOF BEHEREN / Rudolf Steiners sociale organica - een nieuw beschavingsprincipe- Deze sociaalesthetische studie nr. 2 van werd op 30 maart 1995 in het ItaWegmanhuis te Amsterdam gepresenteerd in memoriam Rudolf Steiner († 30 maart1925). Deze werkvertaling ontwikkelt een toekomstscenario over hoe demensheid, ten aanzien van een mogelijke atoomoorlog, het derde millennium kaningaan door het verwezenlijken van de sociaalorganische impuls van deanthroposofie in het kader van de tijdgeest Michaël. Nieuw is o.m. de inleiding“Oproep ter verwezenlijking van de sociale organica (I)” ter gelegenheid vaneen op 8 april in het Goetheanum gepresenteerde, door de Algemene Ledenvergaderingaldaar afgewezen, motie ter herstelling van het spirituele initiatiefrecht derleden van de Allgemeine Anthroposophische Gesellschaft. ( A-4, 64 blz., € 9,-).Nieuwe editie is in voorbereiding.

1997- HET RECHT OP INDIVIDUALITEIT -Wereldpolitieke vooruitzichten – Werkvertaling van Herbert Witzenmanns essay Das Recht auf Individualität. De bedoeling was om dit werk in juni 1997 inhet kader van het Verdrag van Amsterdam te presenteren. De laatste editie vandeze werkvertaling behelst in het aanhangsel een verzoek aan het bestuur van deAnthroposofische Vereniging om steun en de negatieve reactie daarop. (A-4, 20blz. € 5,-).

DE PRINCIPES VAN DEANTHROPOSOFISCHE VERENIGING– Presentatie in Amsterdam, Den Haag en Zeist van een Duits-Nederlandsewerkvertaling van deze nu volledige vertaalde sociaal-esthetische studie nr. 3,waarvan het eerste deel 1991 in Den Bosch werd gepresenteerd Nieuw zijn EEN WEG NAAR HET GEESTELIJKE GOETHEANUMen OVER HET VRIJE HOGESCHOOLWEZEN (A-4, 100 blz. €12,-).

1999 –THE JUSTPRICE – WORLD ECONOMY AS SOCIAL ORGANICS - Engelse werkvertalingvan De rechtvaardige prijs. Deherziene 4^de editie bevatuitgebreide inleidingen en berichten over de presentatie van dit werk in hetbuitenland en de kritiek daarop van de redacteuren van het Amerikaansetijdschrift The Threefold Review (A-5, € 9,-). Nieuwe editie is invoorbereiding.

2009 – GELDORDENING ALSBEWUSTZIJNSKWESTIE – EEN NIEUW FINANCIEEL STELSEL VEREIST EEN NIEUW BESCHAVINGSPRINCIPE - In deze 2^desociaalorganische verhandeling borduurt Herbert Witzenmann verder op de methodischegrondslag van de cursus Wereldeconomie,die Rudolf Steiner voor economiestudenten in 1922 heeft gehouden. In het lichtvan een nieuw beschavingsprincipe ontwikkelt Witzenmann de basis voor eendynamische geldtheorie, een monetaire driegeleding en de noodzaak voor hetvormen van politiek onafhankelijke, zelfstandige economische associaties omrechtvaardige, eerlijke prijzen te bewerkstelligen. (A-5, 83 blz. €9.90, ISBN978-90-73932-14-2)

Verder in voorbereiding en deels vertaald:

SOCIALE ORGANICA – Ideeën voor de hervorming van de economie

DE ONVOORINGENOMENHEID VAN DEANTROPOSOFIE – Inleiding op degeesteswetenschap van Rudolf Steiner/ Kenniswetenschap als ontologie

Alle in de aanhang genoemde publicaties kunnenworden besteld door het betreffende bedrag over te maken op rekening 571181937van de Uitg. Willehalm.

Een aantal daarvan zijn ook te bestellen opwww.BoekenRoute.nl

info: willehalm@gmail.com; www.willehalm.nl; http://willehalminstituut.blogspot.com

II.

Engels

A.Published Books

1. BEPPE ASSENZA – A Collection of Color Plates by the Sicilian-bornpainter Assenza with an Introduction and Aphorism by Herbert Witzenmann.Translated by Sophia Walsh and published by the Rudolf Steiner Press, London1979 (ISBN 0-85440-340-X).

2. IDEA AND REALITY OF A SPIRITUAL SCHOOLING OF MAN – TheMethodicaly Modern Groundwork towards a Spiritually Scientific University.No. 2 in the Series Social-aesthetic Studies with added essays wishing “toprovide an understanding for the fact that Goetheanism, which Rudolf Steinerdeveloped, is a unification of Platonic and Aristotelian spiritual streams, andto explore the idea of a higher schooling in a way corresponding to RudolfSteiner’s impulses.” Translated by Virginia Brett and published by SpickerBooks, 1986 (LC: 86-60901; ISBN 3-85704-134-X, out of print).

3. INTUITION AND OBSERVATION – The Aesthetic Process Examined as a Pattern for the Grasping of Ideals, theDiscovery of Self and the Building of Community. Includes an essay onStructural Phenomenology, a new epistemological concept developed out RudolfSteiner’s science of cognition. Translated by Sophia Walsh. Spicker Books, 1986(LC: 86-61023, ISBN: 3-85704-133-, out of print1).

4. PUPILSHIP IN THE SIGN OF THE ROSE-CROSS – The Individual in Balance as a Builder of Community. A Collectionof Essays on the Spiritual-scientific background of the ‘Book question’ with anappendix TO THE FRIENDS IN AMERICA – ALecture held in New York City on August 30, 1963. Gideon Spicker Verlag,(ISBN 3-85704-130-7, out of print).

5. THE VIRTUES – These12 poetic-philosophical mediations on the moods of the months are based onindications by H.P. Blavatsky and Rudolf Steiner. Translated by Daisy Aldan,Folder Editions, New York, 1975 (ISBN 0-913152-09-9, out of print). Newunabridged translation by Sophia Walsh, Gideon Spicker Verlag. (ISBN3-85704-125-8)

B. Articles and Essays

1. SHEPHERDS AND KINGS AS HERALDS OF PEACE – This article onEpiphany first appeared in the BaslerZeitung, the main daily newspaper of Basle, on January 6, 1983. A slightlyedited and shortened version of a translation by Robert J. Kelder appeared inthe 1983 Christmas Edition of theAnthroposophical Quarterly of Southern Africa.

2. THE ORIGIN AND OVERCOMING OF THE MATERIALISTIC WORLD OUTLOOK – TheNatural Scientific Attitude of Consciousness as World Danger and Hope for theFuture. Written resume of a lecture held at the conference “WorldDangers and Hopes of Our Times” near Zürich, Switzerland in 1975. Part 1 of theJournal Anthroposophia, Vol. 1 no. 4(ISSN 0306-4557). Translated by E. Bunzl, O. Fynes-Clinton, C. Lawrie, Living Art Publishing, England 1976. Outof print.

3. WHY I DO NOT CONSENT TO THE DECISION OF JANUARY 14, 1968 – Thisposition by Herbert Witzenmann on the ‘book question’ was first published inthe Anthroposophic Newsheet, 36thVol. No. 7/8, February 25, 1968. A completely revised version can be read inthe unpublished manuscript STATEMENT OFCONSCIENCE or WHAT IS ANTHROPOSOPHY? listed below.

C. Unpublished Manuscripts Translated by R.J. Kelder

1. CRISIS AND ALTERNATIVE – Impulses for theRenewal of Social and Economic Life. A projected series entitled Contributions on the World Situation.This second volume contains 10 short but seminal position papers that HerbertWitzenmann wrote for the social-scientific conference Contributions on the World Situation.

2. HEREDITY AND REEMBODIMENT OF THE SPIRIT – ASpiritual-Scientific Presentation of Rudolf Steiner’s Idea of ReincarnationAccording to the Method of Natural Science. An excerpt from Vererbung und Wiederverkörperung desGeistes.

3. PAST AND FUTURE IN THE PRESENT –Contemplations on Our Times. Vol. I of the series Contributions on the World Situation including THE REPRODUCTIVITY SCANDAL – The Degeneration of Modern Man due toNatural Scientific Materialism and Rudolf Steiner’s Evaluation of Goethe as theDawn of a Supernature.

4. STATEMENT OF CONSCIENCE or WHAT IS ANTHROPOSOPHY?Contains Herbert Witzenmann’s address to the General Assembly of the GeneralAnthroposophical Society in Dornach in 1979 and his written supplement on theinner Nature and Structure of the Goetheanum, Free School of Spiritual Science.The appendix includes the General Council’s Agreement of February 15, 1974 betweenHerbert Witzenmann and his colleagues in connection with the ‘book question’, atranslation of his article Anthroposophyas listed in Historisches Wörterbuch derPhilosophie and In the Spirit ofRudolf Steiner, an article on the occasion of the 75^th birthday of Herbert Witzenmann on February 16,1980.

5. THE PHILOSOPHY OF SPIRITUAL ACTIVITY(FREEDOM) AS A BASIS FOR ARTISTIC CREATION – An Introduction to RudolfSteiner’s Spiritual Humanism. This may be viewed as the best commentaryyet on Rudolf Steiner’s basicphilosophic-anthroposophical work ThePhilosophy of Spiritual Activity (Freedom). The manuscript contains thelist of contents, the preface and the first and last chapters.

D. List of Suggested Forthcoming Titles

1. TO CREATE OR ADMINISTRATE/ Rudolf Steiner’sSocial Organics – A New Principle Of Civilization. ThisSocial-Aesthetic Study no. 3 looks at the dramatic course of the GeneralAssembly 1972 of the General Anthroposophical Society at the Goetheanum inDornach in such a way that, notwithstanding the negative turn of events, themissing figure of the representative of humanity, the Christ statue sculpted byRudolf Steiner, can rise up in the heart and mind of the discerning reader.

2. THE PRIMAL THOUGHT – Rudolf Steiner’sPrinciple of Civilization and the Task of the Anthroposophical Society. This Social-Aesthetic Study addressed to Members of the GeneralAnthroposophical Society. Part I contains an appeal to help prepare the returnof Rudolf Steiner, followed by the development of the idea of the trinitythrough the method of soul observation. Part II contains an exposition on theBasic Social Law, an in-depth history of the ‘book question’ and calls forstrengthening the ever threatened bond between the Anthroposophical Society andthe anthroposophical movement through free deeds born out of knowledge.

3. THE SPIRITUAL AND SOCIAL SIGNIFICANCE OFRUDOLF STEINER’S PRINCIPLES. A continuation of the study on the ‘principles’from a more practical-esoteric point of view.

III. Duits

(in alphabetischevolgorde)

Gideon Spicker Verlag

Anthroposophie undParapsychologie. 1982, 37 S., kt.

ISBN: 978-3-85704-170-9

Das Christentumals mystische Tatsache von Rudolf Steiner.
Einführungen von Herbert Witzenmann. 2. Aufl. 2005, 224 S., kt.

ISBN: 978-3-85704-175-4

Ein Dreigestirnüber dem Horizont unserer Epoche. Descartes,
Spinoza, Leibniz. 2. Aufl. 1984, 35 S., kt. ISBN: 978-3-85704-194-5
Die Egomorphose der Sprache. Grundzüge einer neuen
Sprachmorphologie. 2003, 235 S., kt. ISBN:978-3-85704-161-7
Die Entwicklung der Imagination. 2. erw. Aufl. 1984, 46 S., kt.
ISBN: 978-3-85704-193-8
Die Tugenden – ZwölfMonatsmeditationen. 4. Aufl. Dornach1989 (Vorzugssausgabe) ISBN3-85704-148-X

Geldordnung alsBewusstseinsfrage. 1995, 80 S., kt.

ISBN: 978-3-85704-227-0
Der gerechte Preis. Eine Grundfragedes sozialen Lebens. Hg. Götz Rehn. 2. Aufl. Sept. 2005, 80 S., kt. ISBN:978-3-85704-225-6
Gestalten oder Verwalten. 2. erw. Aufl. 1986, 90 S., kt.
ISBN: 978-3-85704-222-5
Goethes universalästhetischer Impuls. 1987, 440 S., Abb.
ISBN: 978-1-85704-155-6
Über die Erkenntnisgrundlagen derbiologisch-dynamischen
Landwirtschaft. 2.Aufl., 1984, 28 S., kt. ISBN: 978-3-85704-191-4
Idee und Wirklichkeit einer Freien Hochschule.2. erw. Aufl. 1984,

32 S., kt. ISBN: 978-3-85704-221-8
Intuition und Beobachtung. Bd. 1: Das Erfassen des Geistes
im Erleben des Denkens. 1977, 192 S., kt. ISBN: 978-3-85704-207-2
Intuition und Beobachtung. Bd. 2: Befreiung des Erkennens
– Erkennen der Freiheit. 1978, 284 S., kt. ISBN:978-3-85704-208-9
Otto Heinrich Jaegers Freiheitslehre. 1981, 124 S., kt.

ISBN: 978-1-85704-166-2
Der Kanzler. Ein Drama. 1997, 112S., kt. ISBN: 978-3-85704-229-4
Die Kategorienlehre Rudolf Steiners und andereSchriften. 1994,

160 S., kt. ISBN: 978-3-85704-226-3
Die Kerze. Erzählung. 1997, 80 S., kt. ISBN:978-3-85704-230-0
Die Kunst als Muttersprache der Menschheit. Erkenntnisästhtik, Sprachästhetik, Sozialästhetik. 2008,124 S., kt.
ISBN: 978-3-85704-204-1
Mysteriendramen von Rudolf Steiner, Einführungen von Herbert

Witzenmann I – IV. 2002, total 892 S., Abb.,kt. im Schuber
ISBN: 978-3-85704-235-5

Einzelbände
Die Pforte der Einweihung. Bd. 1. 2002, 215+ 81 S., Abb., kt.
ISBN: 978-3-85704-234-8
Die Prüfung der Seele.Bd. 2. 2002,128 + 66 S., Abb., kt.
ISBN: 978-3-85704-236-2
Der Hüter Schwelle.Bd. 3. 2002,112 + 74 S., Abb., kt.
ISBN: 978-3-85704-237-9
Der Seelen Erwachen. Bd. 4. 2002,141 + 75 S., Abb., kt.
ISBN: 978-3-85704-238-6
Die Philosophie der Freiheit als Grundlagekünstlerischen
Schaffens. 2. erw. Aufl. 1988, 216 S., Ln.
ISBN: 978-3-85704-152-5
Die Poesie als sozialorganische Kraft bei Novalis. 1996, 96 S., kt.
ISBN: 978-3-85704-228-7
Die Prinzipien der Allgemeinen Anthroposophischen Gesellschaft als

Lebensgrundlageund Schulungsweg. 2. erw. Aufl. 1984, 64 S., kt.
ISBN: 978-3-85704-220-1
Das Rebenschiff. Essays. 1993, 208S., kt. ISBN: 978-3-85704-224-9

Verlag Beiträgezur Weltlage

Herbert Witzenmann – Festschrift zum 75. Geburtstag

ISBN 3-7164-0106-4

Bücherdienst desSeminar für FreieJugendarbeit, Kunst und Sozialorganik in Arlesheim, Zwitserland

Der Weg in die Zukunft – Festschrift zum 80. Geburtstag

LichtMASCHEN. EineAutobiographie in Briefen aus den Jahren 1969-1971; ISBN 3-033-00370-2

SilberLÖFFELCHEN. Einautobiographischer Roman

ISBN 3-033-033-00371-0

Zum Leben und WerkHerbert Witzenmanns

Gideon SpickerVerein

Zur Tätigkeit von Herbert Witzenmann imVorstand am Goetheanum – eindokumentarischer Bericht (1963-1971) von Reto Salvodelli

Gideon Spicker Verlag

Herbert Witzenmann. Teil 1. - EineBiographie 1905-1961 von Klaus Hartmann